Ligji që do të verifikonte pasurinë e çdo zyrtari publik në Kosovë po shkon drejt leximit të dytë në Kuvend, por GLPS paralajmëron se teksti ende nuk përputhet me vendimin e Kushtetueses. Organizata kërkon që votimi të mos procedojë pa ndryshime.

Ilustrim i krijuar me inteligjencë artificiale. Nuk është fotografi e ngjarjes. Si e përdorim AI-në
Byroja që do të ketë në dorë verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme të zyrtarëve në Kosovë rrezikon të kthehet në mjet politik dhe të cenojë sigurinë juridike të qytetarëve. Ky është paralajmërimi i Grupit për Studime Juridike dhe Politike (GLPS), vetëm pak para se Kuvendi ta shqyrtojë projektligjin në lexim të dytë të enjten.
Në një konferencë për shtyp, përfaqësuesit e kësaj organizate joqeveritare thanë se teksti aktual nuk i ka adresuar as gjetjet e Gjykatës Kushtetuese, as komentet e shoqërisë civile. Prandaj GLPS u kërkoi deputetëve që të mos e procedojnë votimin pa i zgjidhur më parë disa çështje, të cilat, sipas saj, mbeten në kundërshtim me aktgjykimin e vitit 2023 të Kushtetueses. Në qendër janë dy probleme: sa larg në kohë mund të shkojë hetimi i pasurisë dhe sa e pavarur do të jetë Byroja në funksionimin e saj.
Organizata i ka renditur shqetësimet e saj në katër pika.
E para ka të bëjë me afatin. Sipas GLPS-së, Kushtetuesja ka konstatuar se verifikimi dhe konfiskimi i pasurisë së zyrtarëve nuk mund të shtrihet përtej 10 vjetëve, sepse pas kësaj periudhe bëhet i pamundur sigurimi i provave. Megjithatë, projektligji vazhdon të përmbajë dispozitën sipas së cilës kësaj procedure i nënshtrohet çdo pasuri dhe çdo person zyrtar, kurdo, duke filluar nga data 17 shkurt 2008.
Pika e dytë prek drejtpërdrejt pavarësinë e institucionit. GLPS vlerëson se, me tekstin e tanishëm, Byroja rrezikon të shërbejë më shumë si mjet politik sesa si mekanizëm për konfiskim civil. Arsyeja qëndron te mënyra e zgjedhjes së drejtuesve të saj. "Është shqetësues fakti se dispozitat aktuale përcaktojnë një shumicë të thjeshtë për emërimin e Drejtorit dhe tre anëtarëve të Byrosë, dhe se kandidatët për këto pozita duhet të plotësojnë një prag minimal prej vetëm 5 vjetësh përvojë pune", thuhet në reagimin e organizatës.
E treta lidhet me sigurinë juridike të atyre që mund të përfundojnë nën verifikim. Sipas GLPS-së, projektligji i lë Byrosë mundësinë që të tërhiqet në çdo fazë nga propozimi për konfiskim, pa përcaktuar "në mënyrë të qartë se a do të mund të iniciohet procedurë penale nëse me provat e mbledhura në procedurën e konfiskimit ka indicie që e njëjta është fituar përmes veprës penale".
Pika e katërt ka të bëjë me drejtësinë e vetë procesit. Organizata pohon se ligji nuk garanton barazinë e palëve në procedurën e konfiskimit civil. "Dispozitat aktuale nuk sigurojnë barazi të palëve në procedurën e konfiskimit civil, përkatësisht ato përcaktojnë që subjekti të merret në pyetje nga gjykata, zyrtari i Byrosë dhe pala e tretë në seancë lidhur me pasurinë që është objekt shqyrtimi. Pra, ndonëse fryma e zbatimit të procedurës së konfiskimit civil është tërësisht kontestimore, këto dispozita përcaktojnë elementet që e vënë në pikëpyetje zhvillimin e një procedure të paanshme", thekson GLPS.
Kritikat nuk ndalen te përmbajtja. Organizata ka shprehur shqetësim edhe për mënyrën se si është punuar me projektligjin mes dy leximeve, duke pohuar se grupi punues nuk ka arritur t'i shqyrtojë në detaje tekstin, amendamentet e propozuara, rekomandimet dhe analizat ligjore. "Për më tepër, mbajtja e takimeve të grupit punues në të njëjtin orar me grupe të tjera punuese në projektligjet e reformës në drejtësi dhe brenda një kohe të shkurtër, pamundëson kontributin e anëtarëve në shqyrtimin e përmbajtjes së Projektligjit, duke kaluar këtë procedurë si formalitet", thuhet në reagim.
Ligji synon që të gjithë zyrtarët publikë në Kosovë t'i nënshtrohen verifikimit të pasurisë sa herë që ka dyshime se ajo është fituar në mënyrë të kundërligjshme. Rruga e tij deri këtu ka qenë e vështirë: Gjykata Kushtetuese ia ka rrëzuar dy herë Qeverisë Kurti ligjin për verifikimin dhe konfiskimin e pasurisë së pajustifikueshme, së pari në vitin 2024 dhe sërish në fillim të këtij viti. Votimi i së enjtes do të tregojë nëse deputetët do t'i marrin parasysh vërejtjet e shoqërisë civile apo do ta çojnë tekstin përpara në formën e tanishme.
Një zyrtar policor që dikur hetonte krah për krah me Muharrem Qerimin dëshmoi se ish-kolegu e kërkonte vazhdimisht për takime. Pas arrestimit, ai dyshon se ato takime mund të kenë qenë mbulesë.

