ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Ndryshimi i pushtetit në Beograd nuk i fshin zotimet e Serbisë ndaj Kosovës, paralajmëron Brukseli. Lista Studentore fitoi zgjedhjet, por e quan Kosovën pjesë të Serbisë dhe kërkon rishqyrtimin e marrëveshjeve.
Ilustrim i krijuar me inteligjencë artificiale. Nuk është fotografi e ngjarjes. Si e përdorim AI-në
Beogradi ka shumicë të re parlamentare, por për Bashkimin Evropian rregullat e dialogut me Kosovën mbeten po ato. Një zëdhënës i BE-së deklaroi se fitorja e Listës Studentore në zgjedhjet e parakohshme serbe nuk prek themelet e procesit të ndërmjetësuar nga Brukseli.
"Rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në Serbi nuk i ndryshojnë bazat e dialogut të lehtësuar nga BE-ja apo obligimet e ndërmarra nga palët", thuhet në përgjigjen e BE-së.
Brukseli e lidhi qartë këtë qëndrim me marrëveshjet e nënshkruara. "Dialogu, i lehtësuar nga BE-ja, nuk varet nga liderët individualë politikë. Të gjitha zotimet ekzistuese mbeten të vlefshme, përfshirë ato që burojnë nga Marrëveshja e vitit 2023 për Rrugën drejt Normalizimit dhe Aneksi i saj i Zbatimit (Marrëveshja e Ohrit)", theksoi zëdhënësi.
Për pyetjen nëse Serbia do ta ndryshojë qëndrimin negociues, BE-ja shmangu parashikimet: "Në këtë fazë, do të ishte e parakohshme të spekulohej për ndryshime të mundshme në qëndrimin negociues të Serbisë apo për implikimet e tyre në dialog". Mesazhi për qeverinë e ardhshme serbe ishte i drejtpërdrejtë: "Presim që Serbia të vazhdojë të angazhohet në mënyrë konstruktive, t’i respektojë zotimet e saj ekzistuese dhe të kontribuojë në përparimin drejt normalizimit të marrëdhënieve. BE-ja është e gatshme të angazhohet me udhëheqjen e re për të siguruar vazhdimësinë dhe për të ruajtur dinamikën e procesit".
Ndryshimi politik në Serbi erdhi me zgjedhjet e 25 tetorit 2026. Lista Studentore, lëvizje e lindur nga protestat kundër korrupsionit, fitoi votimin dhe i dha fund dominimit 14-vjeçar të Partisë Përparimtare Serbe (SNS), të drejtuar nga Aleksandar Vuçiq.
Por ndërrimi i shumicës nuk sjell domosdoshmërisht qasje tjetër ndaj Kosovës. Qëndrimi i përbashkët i lëvizjes është se "Kosova është pjesë përbërëse e Serbisë, siç shkruan në Kushtetutën e vendit". Gjatë fushatës, përfaqësuesit e saj mbanin simbolikisht në duar Kushtetutën e Serbisë, kërkuan rishqyrtimin e marrëveshjeve të arritura në dialog dhe rikthimin e çështjes së statusit të Kosovës në Kombet e Bashkuara.
Illija Sërdanoviq, përfaqësues i Listës Studentore, tha se vazhdimi i dialogut është pjesë themelore e planit të tyre politik, por shtoi se marrëveshjet e mëparshme mund të rishqyrtohen për të parë nëse përputhen me Kushtetutën e Serbisë. Pikërisht këtu qëndron tensioni me Brukselin, i cili këmbëngul se të gjitha zotimet mbeten në fuqi.
Në Prishtinë, pritjet janë të ulëta. Kryetarja e Kuvendit të Kosovës, Albulena Haxhiu, e cilësoi rënien e Vuçiqit si shenjë të mirë, por jo si pikë kthese për marrëdhëniet me Kosovën. "Së pari është shumë e rëndësishme që regjimet autoritare të ndëshkohen. Nuk kemi shumë besim që do të ndryshojë shumë mendësia atje në Serbi. Megjithatë, Republika e Kosovës do të qëndrojë e fortë përballë çdo sfide që ka para vetes", tha Haxhiu më 27 tetor, duke folur për mediat në Maqedoninë e Veriut.
Analistët ndërkombëtarë e shohin situatën nga kënde të ndryshme. Daniel Serwer, profesor dhe bashkëpunëtor i lartë në Institutin për Politikë të Jashtme të Universitetit Johns Hopkins, kishte paralajmëruar më herët se dialogu nuk jep rezultate kur kërkesat e BE-së përqendrohen kryesisht te Kosova. "Nëse Brukseli vazhdon t’i japë përparësi Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe, pa kërkuar asgjë në këmbim nga Serbia për Kosovën, dialogu do të vazhdojë të mos çojë askund", ka thënë ai.
Më optimiste është Fabienne Hara, drejtoreshë e Programit për Evropën, e cila e vlerësoi fitoren e Listës Studentore si ndryshim të rëndësishëm politik, që mund të hapë rrugën për marrëdhënie më konstruktive mes Beogradit dhe BE-së.
Ndërkohë, Brukseli thotë se mbetet i gatshëm të organizojë një takim të nivelit të lartë në kuadër të dialogut Kosovë-Serbi, por pa ndonjë datë të caktuar. Nëse qeveria e re serbe do të ulet në tryezë me të njëjtat detyrime, apo do të kërkojë t’i rishikojë ato, mbetet pyetja kryesore e javëve në vijim.
Protesta e paralajmëruar kundër qeverisë dhe kryeministrit Edi Rama u kthye në përplasje pranë Ministrisë së Arsimit: gurë drejt policisë, kosha të djegur dhe ujë me presion ndaj protestuesve.
