Si u rrëzua Vuçiqi: i njëjti skenar që i mori pushtetin Orbanit në Hungari

Në orën 21:30 të së dielës në mbrëmje, presidenti serb Aleksandar Vuçiq pranoi humbjen. Ishte e njëjta orë kur kryeministri hungarez Viktor Orban kishte pranuar të tijën më 12 prill. Pak vëzhgues prisnin që njëri apo tjetri të tërhiqej në mënyrë paqësore, e megjithatë të dy e bënë.

Në Serbi, një lëvizje studentore me më pak se dy vjet jetë fitoi me diferencë të thellë zgjedhjet parlamentare të së dielës së kaluar. Lista e Studentëve do të ketë 140 vende në parlamentin serb me 250 deputetë. Është saktësisht i njëjti numër vendesh që partia Tisza e Péter Magyar fitoi në parlamentin hungarez me 199 vende, kur rrëzoi Orbanin në prill.

Të dy liderët kishin qenë në pushtet përkatësisht 16 dhe 14 vjet. Të dy kishin marrë nën kontroll institucionet shtetërore dhe kishin ngritur perandori biznesi që ndërthureshin mes dy vendeve. Kur u takuan në veri të Serbisë nëntorin e kaluar, vështirë se e parashikonin se brenda një viti do të ishin të dy jashtë pushtetit.

Ai takim kishte pasur edhe një skenë pothuajse familjare. Gati një vit më parë, në një furrë të vogël e të frekuentuar në qendër të Suboticës, ata hëngrën byrek: Orbani zgjodhi me djathë, Vuçiqi me mish. Pastaj vazhduan në një kantinë vere vendase për të biseduar për naftë e marrëveshje biznesi, përfshirë blerjen e planifikuar nga Hungaria të rafinerisë serbe të naftës Nis. Të dy ndajnë miqësinë me Vladimir Putinin e Rusisë dhe me presidentin kinez Si Jinping, si dhe mbështetjen e fortë për Milorad Dodikun, liderin separatist të serbëve të Bosnjës. Mes Beogradit dhe Budapestit po ndërtohet një hekurudhë e shpejtë me financim dhe njohuri teknike kineze.

Forcat që i rrëzuan duken krejt ndryshe nga njëra-tjetra. Tisza është e ndërtuar rreth personalitetit dhe energjisë së liderit të saj, ndërsa studentët në Serbi këmbëngulin se nuk kanë udhëheqës. Por motori i fitores ishte i njëjti: pjesëmarrja masive, 79 për qind në Hungari dhe 69 për qind në Serbi, e shtyrë nga të rinj që njohin mirë teknologjinë.

Këta të rinj përdorën mjete të inteligjencës artificiale për të përpunuar të dhëna, për të identifikuar rreziqet për votën dhe për të mobilizuar dhjetëra mijëra vëzhgues zgjedhorë, me qëllim që të parandalonin frikësimin dhe manipulimin e votës nga partitë në pushtet.

Përvoja kaloi kufirin. Gjatë verës, para se zgjedhjet të ishin shpallur, grupi hungarez i aksionit qytetar DE zhvilloi seminare për t'u përcjellë studentëve serbë metodat e përdorura në Hungari. Fundjavën e kaluar, i njëjti grup dërgoi 70 vëzhgues në Serbi, të cilët punuan me përfaqësues të lëvizjes studentore dhe vizituan qendra votimi në krahinën veriore të Vojvodinës.

Një nga teknikat kryesore ishte identifikimi paraprak i qendrave të votimit të "infektuara": vende ku numri çuditërisht i lartë i votave për partinë në pushtet në zgjedhjet e mëparshme linte të kuptohej se ishin përdorur frikësimi i votuesve ose i ashtuquajturi "votim me zinxhir".