SHBA godet Kanadanë me tarifa 50 për qind, Carney: Jemi të sulmuar

Nga shkopinjtë e hokejit te materialet e ndërtimit, nga pijet e forta te tekstili: lista e mallrave kanadeze që tashmë hyjnë në tregun amerikan me tarifë prej 50 për qind kap një vlerë prej rreth 20 miliardë dollarësh. Masa erdhi menjëherë pasi tri ditë negociatash në Uashington përfunduan pa marrëveshje, duke e çuar në kulmin e tij përplasjen tregtare mes dy fqinjëve veriorë-amerikanë.

Vendimi ka edhe një peshë juridike të pazakontë. Uashingtoni iu rikthye për herë të parë pas 80 vjetësh nenit 338 të Ligjit për Doganat të vitit 1930, një dispozitë që i lejon presidentit të vendosë detyrime kur konstaton se një shtet tjetër diskriminon tregtinë amerikane. Ndryshe nga masat e mëparshme, këto tarifa nuk mund të anashkalohen as përmes mallrave në përputhje me marrëveshjen e tregtisë së lirë CUSMA, pasardhësen e NAFTA-s, e cila deri tani ka funksionuar si një lloj valvule sigurie për eksportuesit kanadezë.

Kryeministri kanadez, Mark Carney, i quajti tarifat e reja një "vlerësim të gabuar", duke ia atribuar dështimin e bisedimeve kërkesave "joekonomike" dhe "të padrejta" të administratës Trump. Ai njoftoi se Kanadaja do të përgjigjet nga 8 shtatori "dollar për dollar", me kundërmasa që do të përfshijnë çelikun, produktet e qumështit, pajisjet shtëpiake, pajisjet bujqësore, celulozën, letrën dhe elektronikën.

I pyetur nga gazetarët nëse bëhet fjalë për një luftë tregtare, Carney nuk la vend për interpretime: "Jeni në luftë kur ju sulmojnë. Ne jemi të sulmuar." Sipas tij, tarifat e reja janë konceptuar për të lënduar dhe për të përçarë Kanadanë, ndërsa Shtëpisë së Bardhë i ka thënë se SHBA po e përdor si armë integrimin ekonomik të dy vendeve.

Përplasja nisi që në ditën e parë të mandatit të dytë të presidentit amerikan, Donald Trump. Më 20 janar 2025, ditën e inaugurimit, ai nënshkroi një memorandum me të cilin u kërkoi anëtarëve të kabinetit një vlerësim të "flukseve të paligjshme migratore dhe të drogës" nga Kanadaja, Meksika dhe Kina. Dy javë më vonë, më 1 shkurt, erdhi goditja e parë: tarifa 25 për qind mbi mallrat kanadeze e meksikane dhe 10 për qind mbi burimet energjetike. Masa u arsyetua formalisht me shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme për shkak të kontrabandës së fentanilit dhe imigracionit të paligjshëm, edhe pse qarkullimi i fentanilit përmes kufirit kanadez është statistikisht i papërfillshëm krahasuar me atë meksikan.

Otava u përgjigj me tarifa mbi mallra në vlerë 30 miliardë dollarësh, të cilat brenda tri javësh u zgjeruan në 155 miliardë. Paralelisht, retorika ishte po aq e ashpër sa politika tregtare: Trump nisi ta quante publikisht kryeministrin e atëhershëm Justin Trudeau "guvernator" dhe sugjeroi hapur se Kanadaja duhej të bëhej shteti i 51-të amerikan. Pikërisht ky kërcënim ndaj sovranitetit, më shumë se vetë tarifat, shkaktoi një valë zemërimi kombëtar që luajti rol kyç në kthimin e papritur të Partisë Liberale në pushtet në fillim të vitit 2025, pasi Carney trashëgoi Trudeaunë.