Deklarata e pesë OJQ-ve: Ka trajtim të ndryshëm në rrënimet e Radoniqit dhe të Ujmanit

Pesë organizata joqeveritare kanë ngritur akuza për "trajtim të ndryshëm" nga institucionet e Kosovës në mënyrën se si u trajtuan pronarët e objekteve pa leje te Liqeni i Radoniqit krahasuar me ata te Liqeni i Ujmanit, ku pronarët janë serbë.

Reagimi i tyre erdhi disa orë pasi Inspektorati Mjedisor rrënoi pesë objekte të ndërtuara pa leje në pronë publike te Liqeni i Radoniqit, më 19 gusht 2026, dhe pas një deklarate të Kompanisë Rajonale të Ujësjellësit "Gjakova" që, sipas organizatave, paraqet në mënyrë të detajuar procedurën gjyqësore për përcaktimin e të drejtave pronësore te Radoniqi.

Sipas organizatave, kjo deklaratë përbën një tregues të mëtejshëm të zbatimit selektiv të ligjit. Ato thonë se te Radoniqi institucionet respektuan procedurat gjyqësore dhe u dhanë pronarëve mundësinë të shfrytëzonin mjetet juridike, ndërsa te Ujmani ndërmarrja "Ibër-Lepenc" dhe Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës u dhanë pronarëve vetëm një afat prej 15 ditësh për t'i liruar pronat, pa një vendim paraprak gjyqësor.

"Veçanërisht shqetësues është fakti se, në rastin e Liqenit të Radoniqit, institucionet kompetente respektuan procedurat gjyqësore dhe u mundësuan pronarëve të objekteve të shfrytëzonin mjetet juridike në dispozicion, ndërsa në rastin e Liqenit të Ujmanit, ndërmarrja 'Ibër-Lepenc' dhe Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës u dhanë pronarëve vetëm një afat prej 15 ditësh për t'i liruar pronat, pa një vendim paraprak gjyqësor që do të përcaktonte detyrimin e tyre për t'i liruar objektet", thuhet në reagimin e organizatave.

Organizatat kujtojnë se KRU "Gjakova" e kishte nisur procedurën për pretendimet e saj pronësore që në vitin 2019, proces që zgjati afërsisht një vit, pas të cilit pronarët e objekteve patën mundësinë të ushtronin ankesë dhe të kërkonin mbrojtje gjyqësore edhe para Gjykatës Supreme.

"Në të kundërt, në rastin e Liqenit të Ujmanit, pronarëve të objekteve, të cilët janë serbë, në vitin 2026 iu dha një afat prej 15 ditësh për t'i liruar pronat, pa u përcaktuar më parë të drejtat dhe detyrimet e tyre përmes një procedure gjyqësore dhe pa iu siguruar qasje e barabartë në mbrojtje gjyqësore dhe në mjetet juridike", kanë shtuar ato.

Sipas organizatave, Ministria e Mjedisit e kishte pranuar që në nëntor të vitit 2021 një kërkesë për largimin e objekteve te Radoniqi, të cilat më parë ishin konstatuar përmes procedurave gjyqësore se ishin ndërtuar në mënyrë të paligjshme. Megjithatë, ato pretendojnë se Ministria e shqyrtoi këtë kërkesë vetëm më 18 gusht 2026 — një neglizhencë institucionale që, sipas tyre, bie ndesh me urgjencën me të cilën u krye largimi i objekteve te Ujmani.

Grupi ngre dyshimin se "arsyeja e vetme pse Ministri i Mjedisit urdhëroi sot largimin e objekteve në Liqenin e Radoniqit mund të ketë qenë përpjekja për të krijuar përshtypjen e një procesi në përputhje me ligjin dhe të trajtimit të barabartë para ligjit". Sipas tyre, veprimet te Ujmani përbënin keqpërdorim të ligjit, të kryer me asistencën e Policisë së Kosovës, dhe pronarëve serbë atje u qe mohuar mbrojtja gjyqësore dhe e drejta për një mjet juridik efektiv.