ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Më pak se një e treta e reformave të Planit të Rritjes së BE-së janë zbatuar, ndërsa sipas një vlerësimi të Qeverisë, deri në qershor mund të jenë humbur mbi 40 milionë euro. GLPS fajëson ngërçin politik dhe paralajmëron se koha po mbaron.
Ilustrim i krijuar me inteligjencë artificiale. Nuk është fotografi e ngjarjes. Si e përdorim AI-në
Nga 62 reforma të parapara në Agjendën e Reformave, Kosova ka zbatuar vetëm 18, rreth 29 për qind. Fatura e vonesës mund të jetë e rëndë: sipas një vlerësimi të Qeverisë, deri në qershor mund të jenë humbur mbi 40 milionë euro nga fondet e Planit të Rritjes së Bashkimit Evropian.
Shifrat u paraqitën nga Grupi për Studime Juridike dhe Politike (GLPS) në tryezën e rrumbullakët "Rruga e Kosovës drejt BE-së pas ngërçit politik: Shndërrimi i momentit të favorshëm në reforma", ku u prezantua përditësimi i Agjendës së Reformave për semestrin e tretë. Në qendër të diskutimit ishin dy probleme: shkalla e ulët e zbatimit dhe koha shumë e shkurtër që ka mbetur.
Drejtoresha ekzekutive e GLPS-së, Njomza Arifi, ia atribuoi ngecjen bllokadave politike që, sipas saj, kanë zgjatur më shumë se dy vjet. "Bllokadat që janë më shumë se përafërsisht dy vite, ka bërë që të ketë mungesë performance, dhe na ka kushtuar shumë", tha ajo, duke shtuar se dëmi nuk është vetëm humbje kohe, por edhe mungesë rezultatesh në sundimin e ligjit, administratën publike, zhvillimin ekonomik dhe përmirësimin e jetës së qytetarëve.
Për shumën e humbur, Arifi u mbështet te vlerësimi qeveritar, por mbajti rezervë: "Natyrisht, për këtë duhet pritur edhe vlerësimin e Bashkimit Europian."
Presioni tani është te afatet. Sipas Arifit, 27 masa të tjera duhet të zbatohen deri më 31 dhjetor të këtij viti, ndërsa i gjithë plani i rritjes, pra Agjenda e Reformave, mbyllet në fund të gushtit të vitit të ardhshëm. "Pra, koha nuk është në anën tonë", tha ajo, duke paralajmëruar se urgjenca nuk duhet të cenojë cilësinë dhe se reformat nuk duhet të zbatohen "veç sa për të qenë pjesë e agjendës së reformave".
Autori i raportit dhe hulumtuesi i GLPS-së, Besar Gërgi, solli dy pamje të ndryshme të të njëjtit realitet. Sipas raportimit të Qeverisë, janë përmbushur 7 nga 13 hapa reformues që i përkisnin semestrit të dytë (qershor 2025) dhe që kishin një vit periudhë tolerimi deri në qershor 2026, një shkallë zbatimi pak mbi 50 për qind. Por raporti i parë zyrtar i Qeverisë, i publikuar në faqen e internetit të Zyrës së Kryeministrit, tregon se nga të gjitha 62 reformat janë zbatuar 18. "Pra, nëse flasim në përqindje, shkalla e zbatimit nuk është më e larta e mundshme", tha Gërgi.
Në anën financiare, diferenca mes asaj që ofrohet dhe asaj që është marrë është e madhe. Kosova mund të përfitojë deri në 883 milionë euro nga plani i rritjes, por deri më tani ka përfituar vetëm parafinancimin prej 7 për qind.
Gërgi shpjegoi se pengesa kryesore ishte mosratifikimi i marrëveshjeve, gjë që e bënte të pamundur raportimin zyrtar të Qeverisë së Kosovës te Komisioni Evropian. Raporti i parë zyrtar u dorëzua më 15 korrik dhe tani pritet vlerësimi i Komisionit. Sipas tij, "vetëm kur del ky vlerësim do të kemi një pasqyrë të saktë dhe të plotë se çfarë është zbatuar dhe çfarë jo".
Ai e lidhi shkallën e ulët të zbatimit në masë të madhe me krizën politike dhe rindërtoi kronologjinë: më 11 shkurt u konstituua Kuvendi dhe u formua qeveria, dy ditë më vonë u ratifikuan dy marrëveshjet, ajo e facilitetit dhe ajo e huamarrjes, ndërsa më 19 mars u emërua koordinatori kombëtar. "Pra, sa i përket zbatimit, duhet të kemi parasysh se nuk kemi asnjë vit të plotë përpara nesh", theksoi ai.
Kalendari i Gërgit e bën situatën edhe më të ngushtë. Në qershor u mbyll afati i katërt nga shtatë semestra gjithsej të Agjendës së Reformave, në fund të vitit mbyllet semestri i pestë, ndërsa i gjithë instrumenti për rritje përfundon, sipas tij, në shtator të vitit të ardhshëm.
Përtej afateve, Arifi e vendosi debatin në kontekstin më të gjerë të zgjerimit të BE-së, ku po diskutohen forma të reja, përfshirë integrimin gradual. Sipas saj, Kosova duhet të përgatitet jo vetëm për një anëtarësim të mundshëm, por edhe për pjesëmarrje më të hershme në politikat dhe mekanizmat evropianë, dhe kjo kërkon rezultate. "Nuk mjafton që të jemi vetëm populli më pro-evropian në Ballkan, por nuk mjafton as vetëm ambicia deklarative politike, por duhet të ketë edhe reforma të prekshme të cilat implementohen", tha ajo, duke shtuar: "Në anën tjetër, natyrisht BE duhet të ofrojë një perspektivë për Kosovën."
Pas katërmbëdhjetë vitesh si figura dominuese e politikës serbe, Aleksandar Vuçiq ka pranuar humbjen në zgjedhjet e parakohshme parlamentare. Votimi u shënua nga pjesëmarrja më e lartë që nga viti 1993.
