Serbia në kutitë e votimit: Vuçiq përballë studentëve që kërkojnë largimin e tij

Serbët po votojnë në zgjedhje të parakohshme parlamentare që mund të përcaktojnë fatin politik të Aleksandar Vuçiqit, liderit populist që ka drejtuar vendin si kryeministër e më pas si president për më shumë se një dekadë. Përballë tij nuk qëndron një parti tradicionale opozitare, por një lëvizje studentore që kërkon hapur largimin e tij nga pushteti.

Gara erdhi pas gati dy vitesh demonstratash të udhëhequra nga studentët kundër asaj që ata e shohin si korrupsion dhe autoritarizëm në rritje. Shkëndija ishte vdekja e 16 njerëzve në vitin 2024, kur u shemb strehëza e stacionit hekurudhor në qytetin e Novi Sadit. Shembja u fajësua gjerësisht te korrupsioni qeveritar dhe që atëherë studentët kanë fituar mbështetje të gjerë.

Zgjedhjet u shpallën nga vetë Vuçiqi në shtator, në të njëjtin muaj kur ai dha dorëheqjen nga posti i presidentit për të kandiduar sërish për kryeministër. Ai mbetet një rival i fortë: shumë votues i janë mirënjohës se e nxori Serbinë nga anonimati ekonomik dhe drejtoi një periudhë modernizimi të qëndrueshëm.

"Zgjedhjet në Serbi po marrin formën e një momenti historik për vendin, ndërsa Lista Studentore po i bën Vuçiqit sfidën më të madhe deri më tani", tha për agjencinë Reuters Mario Bikarski, analist i lartë për Evropën në firmën e konsulencës për rreziqet Verisk Maplecroft.

Një humbje e Vuçiqit do të shënonte një kthesë të thellë politike në këtë vend ballkanik me rreth 6 milionë banorë, e krahasueshme me rrëzimin e kryeministrit hungarez Viktor Orban në prill.

Gjatë fushatës, Vuçiqi ka premtuar pensione dhe paga më të larta në sektorin publik, investime në shëndetësinë shtetërore dhe subvencione për çiftet e reja. Në politikën e jashtme, ai ka mbajtur ekuilibrin mes lidhjeve më të ngushta me Kinën, investitore e madhe, dhe Rusinë, aleaten tradicionale të Serbisë dhe furnizuesen kryesore të gazit natyror, duke e lënë njëkohësisht të hapur derën për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Megjithatë, marrëdhëniet me BE-në janë ftohur nën udhëheqjen e tij, me Brukselin gjithnjë e më të pakënaqur për mungesën e reformave në gjyqësor, në sundimin e ligjit dhe në luftën kundër korrupsionit.

Lista Studentore, nga ana e saj, e ka përqendruar programin te çrrënjosja e korrupsionit dhe përmirësimi i arsimit, ndërsa flet pak për synimet ndërkombëtare. Lista e saj prej 250 kandidatësh, kryesisht fytyra të panjohura, përfshin profesorë universitarë, aktorë dhe fermerë, dhe drejtohet nga kardiologu Ilija Srdanoviq.

Sondazhet nuk japin një fitues të qartë. Një anketë e Ipsos, e publikuar të enjten, i jep Partisë Përparimtare Serbe të Vuçiqit 47 për qind të votave kundrejt 40 për qind për studentët, ndërsa sondazhe të tjera i kanë nxjerrë studentët përpara. Po të enjten, rreth 150 mijë mbështetës të lëvizjes studentore u mblodhën në qendër të Beogradit.