ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Tre javë pasi e humbi raundin e parë, presidenti 80-vjeç i Brazilit mundi Flávio Bolsonaron në balotazh dhe fitoi mandatin e katërt. Asnjë kandidat nuk e kishte arritur këtë që nga rikthimi i demokracisë, në një votim të shoqëruar me akuza për pengim të votuesve.
Ilustrim i krijuar me inteligjencë artificiale. Nuk është fotografi e ngjarjes. Si e përdorim AI-në
Luiz Inácio Lula da Silva, presidenti i majtë i Brazilit, bëri atë që asnjë kandidat nuk e kishte arritur që nga rikthimi i demokracisë në vend në vitet '80: humbi raundin e parë dhe fitoi të dytin. Të dielën ai mundi senatorin e së djathtës Flávio Bolsonaro, 45 vjeç, dhe siguroi një mandat të katërt jo të njëpasnjëshëm, gjë e paprecedentë, në krye të vendit më të madh të Amerikës Latine.
Gjykata Superiore Zgjedhore e shpalli Lulën fitues rreth orës 21:13 me orën e Brasílias (00:13 GMT). Shifrat e publikuara pas shpalljes nuk përputhen ende plotësisht. Sipas rezultateve të gjykatës, Lula mori 51,8 për qind të votave të vlefshme kundrejt 48,2 për qind të Bolsonaros. Me gati 99 për qind të votave të numëruara, një tjetër përllogaritje jepte 51,75 me 48,25 për qind, ndërsa një e treta i jepte Lulës 51 për qind, ose më shumë se 51,49 milionë vota, dhe Bolsonaros 48,68 për qind, ose 48,8 milionë vota.
E paqartë mbetet edhe diferenca: sipas një llogaritjeje, Lula fitoi me 4,3 milionë vota, ndërsa sipas një tjetre, dy kandidatët i ndanë pak më shumë se 2,6 milionë vota. Ajo që nuk vihet në dyshim është se vendi doli nga balotazhi i ndarë pothuajse në dy pjesë të barabarta.
Lula hyri në raundin e dytë si i pafavorizuar. Në sondazhet para zgjedhjeve kishte pasur një avantazh të ngushtë, por në raundin e parë, më 4 tetor, mori 45 për qind kundrejt 47 përqindëshit të Bolsonaros. Asnjëri nuk e kaloi pragun prej 50 për qind që do ta shmangte balotazhin. Diferenca atëherë ishte 2,2 milionë vota, një rezultat që e vuri në dyshim të ardhmen politike të presidentit.
Kthesa erdhi kryesisht nga pjesëmarrja. Aleatët e Lulës e kishin identifikuar këtë si shansin e tij kryesor: t'i bindte votuesit e vet të dilnin në kutitë e votimit. Në raundin e parë abstenimi arriti nivelin rekord prej 21,08 për qind dhe goditi në mënyrë disproporcionale zgjedhësit e Lulës, të cilët zakonisht jetojnë më larg qendrave të votimit. Në balotazh ky tregues ra në 19,21 për qind.
Vetë dita e votimit nuk kaloi pa tension. Procesi u shoqërua me akuza për pengim të votuesve, pasi u raportua se transporti publik ishte pezulluar në disa zona. Aleatët e Lulës i akuzuan mbështetësit e Bolsonaros se e kishin pakësuar transportin për të dobësuar bazën punëtore të presidentit. Ndërkohë, reshje të dendura shiu goditën zonat jugore, që konsiderohen bastione të Bolsonaros. Në fund, të dyja fushatat i kërkuan Gjykatës Supreme zgjatjen e votimit dhe qendrat në mbarë vendin qëndruan të hapura dy orë më shumë se ç'ishte parashikuar, deri në orën 19:00 me orën e Brasílias (22:00 GMT).
Kur rezultati u konfirmua, rrugët e São Paulos u mbushën me njerëz në festë, ashtu si edhe hoteli ku Lula ndiqte numërimin. Qindra mbështetës u kthyen të dielën në mbrëmje në Avenidën Paulista, duke valëvitur flamuj të kuq me fytyrën e presidentit. "Ndihem fantastikisht … Ky është Brazili që i thotë botës se e djathta ekstreme është fashiste, se e djathta ekstreme është kundër zezakëve, është kundër të varfërve, kundër shtetit, kundër homoseksualëve ... Do t'i riorganizojmë forcat demokratike [në këtë vend]", tha Reginaldo Lopes, një nga aleatët kryesorë të Lulës.
Në Brasília, ku Flávio Bolsonaro ndiqte numërimin, lajmi u prit me zemërim dhe hutim.
Fitorja erdhi pas javësh mobilizimi. Para votimit kishte pasur protesta kundër Bolsonaros të udhëhequra nga studentët, ndërsa të shtunën më shumë se një milion njerëz u mblodhën në plazhin Copacabana të Rios dhe një numër edhe më i madh marshoi në Avenidën Paulista në São Paulo në mbështetje të Lulës. "Populli është zgjuar … Nuk ka pasur kurrë një demonstratë si kjo. Kjo është protesta më e madhe në historinë e Brazilit. Dhe nesër do të fitojmë me më shumë se 60% të votave", tha në tubimin e Rios Josias Silva, shofer kamioni.
Gjatë fushatës Lula u përqendrua te kostoja e jetesës. Ai mbështeti një ndryshim kushtetues, të miratuar këtë muaj, që shkurtoi javën e punës në Brazil, dhe hodhi idenë e transportit publik falas gjatë fundjavave.
Për familjen Bolsonaro, humbja ka edhe një peshë personale. Jair Bolsonaro, babai i Flávios dhe ish-presidenti që e humbi garën e vitit 2022 ndaj Lulës, po vuan një dënim prej 27 vjetësh burg për rolin e tij në komplotin për grusht shteti pas asaj humbjeje dhe ndodhet në arrest shtëpiak në Brasília. Ai shpresonte të lirohej dhe të merrte një rol në qeveri nëse i biri do të fitonte.
Rezultati ka jehonë përtej Brazilit. Ai konsiderohet goditje për presidentin amerikan Donald Trump, aleatin më të rëndësishëm ndërkombëtar të familjes Bolsonaro, i cili shpresonte që Flávio të bëhej udhëheqësi i radhës pro Trumpit në Amerikën Latine, pas figurave si Abelardo de la Espriella në Kolumbi, Daniel Noboa në Ekuador, José Antonio Kast në Kili dhe Javier Milei në Argjentinë. Në vitet e fundit e djathta ka fituar garat presidenciale në Peru, Kolumbi, Argjentinë, Bolivi dhe Ekuador, shpesh me mbështetjen e Trumpit, i cili u rikthye në detyrë në janar 2025. Me fitoren e Lulës, e djathta e rajonit humb një trofe vendimtar.
Për Lulën, i cili mbush 81 vjeç të martën, kjo fitore shënon një kapitull të ri në një karrierë që nisi në fund të viteve '70, kur ai u shfaq si udhëheqës sindikal i metalpunëtorëve në periferitë industriale të São Paulos. I lindur në varfëri në fshat dhe ish-punëtor fabrike, ai hyri në politikë në vitet '80, në muzgun e diktaturës ushtarake, dhe ka kandiduar shtatë herë për president. Pas tri përpjekjeve të dështuara, në vitet 1989, 1994 dhe 1998, në vitin 2002 u bë presidenti i parë i zgjedhur me prejardhje punëtore në historinë e Brazilit.
Pasi qeverisi dy mandate radhazi, nga 2002 deri në 2010, maksimumi që lejon kushtetuta, ai u rikthye në pushtet në vitin 2022, në atë që ishte deri atëherë gara më e ngushtë në historinë moderne të vendit. Më 5 janar 2027, kur do të betohet për mandatin e katërt, Lula do të thyejë rekordin e tij si presidenti më i moshuar që merr detyrën në Brazil që nga rikthimi i demokracisë.
Deputetja e LDK-së pretendon se kompanitë që, sipas saj, janë nën hetim, po rilicencohen, ndërkohë që institucionet kanë prova në dorë. Ajo u kërkon deputetëve të bashkohen për një Komision Hetimor Parlamentar.
