Inflacioni 7,8% në shtator: OEK i kërkon Qeverisë ulje të akcizës ose TVSH-së për naftën

Inflacioni vjetor në Kosovë arriti në shtator në 7,8 për qind. Transporti, si dhe shpenzimet e banimit e të energjisë, janë ndër kategoritë që shënuan rritjet më të mëdha, ndërsa shpresat për një lehtësim të shpejtë të situatës mbeten të zbehta.

Përballë kësaj goditjeje në xhepat e qytetarëve dhe në bilancet e bizneseve, kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës (OEK), Lulzim Rafuna, dhe ekonomisti Bashkim Mustafa i kërkojnë Qeverisë masa konkrete për të zbutur ndikimin e çmimeve.

Rafuna, në një intervistë për Ekonomia Online, e sheh inflacionin si produkt të dy palë faktorësh që veprojnë njëkohësisht. Në krye të atyre të brendshëm ai vendos çmimin e energjisë elektrike dhe mënyrën se si bizneset u nxorën në tregun e lirë. "Janë faktorët e jashtëm dhe të brendshëm që kanë ndikuar që ta kemi një inflacion kaq të lartë. Faktori i brendshëm është çmimi i energjisë elektrike, edhe nxjerrja e bizneseve në tregun e lirë pa një plan të mirë, të menduar, edhe pa një mundësi në një fazë të tranzicionit, se asnjë biznes nuk ka qenë kundër daljes në tregun e lirë", ka thënë ai.

Presioni i jashtëm, sipas tij, vjen kryesisht nga shtrenjtimi i derivateve të naftës dhe nga varësia e madhe e Kosovës nga importi, e cila e bën vendin më të ekspozuar ndaj inflacionit që prodhohet jashtë kufijve. "E dyta, janë faktorë gjeopolitikë, sidomos çmimi i derivateve të naftës, rritja e çmimit të derivateve të naftës. Po ashtu, nuk duhet të harrojmë se ne importojmë edhe në sasi shumë të madhe të mallrave, prandaj kemi deficit shumë të lartë tregtar dhe bashkë me importin, importojmë edhe një sasi të inflacionit", ka deklaruar Rafuna.

Kërkesa kryesore e OEK-së lidhet pikërisht me karburantet: ulje e akcizës ose e tatimit mbi vlerën e shtuar për derivatet e naftës, brenda një pakete më të gjerë masash. Rafuna ankohet se askush nuk po merret me një plan të tillë, ndërkohë që shumë vende evropiane kanë vepruar tashmë. "Ky është një shqetësim që e kemi, që askush nuk po merret me trajtimin ose me rimodelimin e një pakete që do të ndihmonte në uljen e inflacionit apo së paku në zbutjen e inflacionit, siç e quajmë ne. Nuk është ndonjë zbulim i madh, shumë shtete të Bashkimit Evropian tani kanë ndërmarrë masa dhe ne kemi kërkuar që Qeveria e Republikës së Kosovës, sidomos te pjesa e derivateve të naftës, ta ulë tatimin e akcizës apo tatimin e vlerës së shtuar, bashkërisht prej kalkulimeve që i bën", ka thënë ai.

Nëse buxheti nuk e lejon një ndihmë për të gjithë, kreu i OEK-së propozon që ajo të shkojë te sektorët që prekin drejtpërdrejt çmimet e produkteve bazë dhe jetën e përditshme. "Për shembull, e kemi sektorin e bujqësisë, e kemi sektorin e transportit, qoftë të mallrave, qoftë të udhëtarëve dhe kështu me radhë", ka shtuar ai.

Rreziku që ai thekson më shumë është ai i konkurrencës. Çdo rritje e çmimit të naftës apo të energjisë elektrike, sipas Rafunës, shtohet në koston operative të bizneseve dhe përfundon në çmimin e produktit final, duke i lënë prodhuesit vendorë në disavantazh ndaj mallrave që vijnë nga vende ku bizneset subvencionohen. "Dhe në qoftë se vendet e tjera i subvencionojnë bizneset e tyre, atëherë padyshim produkti që importohet prej atyre vendeve është i subvencionuar në raport me prodhimin tonë", ka paralajmëruar ai. Prandaj, sipas tij, Qeveria duhet të përgatisë në bashkëpunim me sektorin privat një paketë që ndihmon së pari bizneset dhe përmes tyre qytetarët. "Inflacioni e gërryen qytetarin e Republikës së Kosovës", ka thënë Rafuna.