Çmimet e gazit dyfishohen në Evropë, rezervat në nivelin më të ulët historik para dimrit

Evropa hyn në sezonin e ftohtë me rezerva gazi historikisht të ulëta dhe me një treg që është dyfishuar për çmim brenda pak muajsh. Çmimet e gazit në kontinent janë rritur me rreth 120% që nga fillimi i vitit 2026, ndërsa problemet me furnizimin dhe një verë me temperatura rekord kanë lënë pak hapësirë manovrimi përpara dimrit.

Treguesi kryesor evropian, kontratat e së ardhmes për Dutch TTF, është ngjitur me rreth 120% që nga fillimi i vitit, duke arritur në rreth 63.7 euro për megavat-orë (MWh) më 18 gusht. Niveli mbetet shumë larg kulmit prej 350 euro/MWh të regjistruar gjatë krizës energjetike të vitit 2022, të shkaktuar nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia — por Evropa i afrohet dimrit me depozita gjysmë të mbushura dhe me pak mbrojtje ndaj një goditjeje të re në furnizim.

Zakonisht gjatë verës kontinenti rimbush rezervat përpara se familjet të fillojnë ngrohjen. Këtë vit procesi i rimbushjes ka hasur në një sërë ndërprerjesh: Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur, Norvegjia ka zgjatur ndërprerjet në disa fusha gazmbajtëse, ndërsa thatësira dhe nxehtësia kanë reduktuar prodhimin e energjisë nga hidrocentralet dhe centralet bërthamore. Për të mbuluar mungesën, janë detyruar të hyjnë në punë centralet me gaz, pikërisht në kohën kur kërkesa për energji elektrike është rritur nga vala e të nxehtit — duke thithur të njëjtin gaz që Evropa duhet të kursejë për dimër.

"Disa rreziqe të pafavorshme nga ana e furnizimit janë materializuar dhe nivelet e rezervave të gazit janë historikisht të ulëta përpara sezonit të ngrohjes", tha Daniel Kral, ekonomist në firmën e analizave Oxford Economics, në një analizë të fundit.

Firma pritet të rrisë në shtator parashikimin e saj për çmimet e gazit, potencialisht në një mesatare prej rreth 60 euro/MWh gjatë tremujorit të katërt të 2026 dhe të parit të 2027, nga 45 euro/MWh që parashikonte më parë.

Krahasuar me krizën e viteve 2021–2022, Evropa hyn më e përgatitur në këtë periudhë. Konsumi i gazit është ulur me rreth 15%-20% krahasuar me vitin 2021: industria ka reduktuar përdorimin, energjitë e rinovueshme janë zgjeruar dhe pompat e nxehtësisë kanë zëvendësuar një pjesë të ngrohjes me gaz. Edhe furnizimi global me gaz të lëngëzuar natyror (LNG) është rritur, ndërsa kontinenti ka më shumë terminale importi dhe mund të tërheqë ngarkesa shtesë kur çmimet ngjiten — çka e bën një mungesë të plotë fizike shumë më pak të mundshme se para tri vitesh.

Megjithatë, të dhënat mbeten shqetësuese. Sipas Gas Infrastructure Europe, niveli i rezervave ishte 57.1% më 1 gusht, niveli më i ulët për atë periudhë të vitit në serinë historike të të dhënave. Rregullat e BE-së vazhdojnë të synojnë një nivel rezervash prej 90%, por vendet kanë tani më shumë fleksibilitet për kohën e arritjes së tij — mes 1 tetorit dhe 1 dhjetorit. Brukseli i ka inkurajuar shtetet ta ulin objektivin në 80% kur kushtet e tregut e vështirësojnë mbushjen.