Brukseli jep dritën jeshile: Spanja hyn në garën për një “gjigafabrikë” evropiane të inteligjencës artificiale

Spanja ka kaluar një pengesë kyçe në përpjekjen e saj për të fituar një nga gjigafabrikat evropiane të inteligjencës artificiale. Komisioni Evropian miratoi këtë të enjte krijimin e një ndërmarrjeje të përbashkët (joint venture) mes kompanive ACS, Telefónica, Banco Santander dhe entitetit publik SETT — i njohur si SEPI digjital, përmes të cilit qeveria spanjolle mban një pjesë të projektit.

Sipas njoftimit të lëshuar nga Brukseli, marrëveshja është në përputhje me rregulloren e BE-së për përqendrimet ekonomike. Pas shqyrtimit, Komisioni arriti në përfundimin se operacioni i njoftuar “nuk do të shtronte probleme konkurrence, duke pasur parasysh pozicionin e kufizuar të kompanive në treg si pasojë e operacionit të propozuar”. Propozimi u ekzaminua brenda procedurës së thjeshtuar të kontrollit të përqendrimeve.

Operacioni ka të bëjë kryesisht me shërbime bashkëvendosjeje në qendra të dhënash të palëve të treta në Spanjë dhe kontribuon në strategjinë e sovranitetit teknologjik të BE-së, synimi i së cilës është “të forcojë dhe të zgjerojë infrastrukturën sovrane të resë kompjuterike dhe të inteligjencës artificiale në Evropë, në kuadër të Iniciativës për Gjigafabrikat e IA-së të BE-së”.

Projekti spanjoll, i mbështetur edhe nga Portugalia, ka një vendndodhje të dyfishtë: Móra la Nova në Tarragona dhe San Fernando de Henares në Madrid. Baza e gjigafabrikës parashikohet të vendoset në Móra la Nova, dhe pikërisht aty miratimi i Brukselit merr peshë të veçantë.

Komarkat e Terres de l’Ebre, ku ndodhet ky lokalitet, presin me padurim investimin prej 5.000 milionë eurosh të lidhur me projektin evropian. Bëhet fjalë për zonën e Katalonjës më të goditur nga papunësia, vështirësitë ekonomike dhe largimi i popullsisë drejt qendrave të tjera urbane. Shkalla e papunësisë në këto komarka i kalon 10%, ndërsa në tërë Katalonjën është 7,9%. Zona vuan gjithashtu nga probleme infrastrukturore, si vonesat e vazhdueshme në rrjetin hekurudhor.

Peshën e bën edhe më të rëndë parashikimi që centralet bërthamore të afërta të Ascó-s dhe Vandellós-it duhet të ndërpresin veprimtarinë, përveçse në rast zgjatjeje, nga viti 2030 e tutje. Sipas llogaritjeve të administratave, kjo do të sillte humbjen e 10.500 vendeve të punës.

Nisma evropiane ka një kalendar të ngjeshur. Në fund të korrikut, BE-ja shpalli nisjen e një procedure tenderimi për të ngritur deri në shtatë gjigafabrika IA-je në të gjithë Evropën, në përpjekje për të arritur sovranitetin teknologjik të kontinentit, i cili synon të bëhet, sipas Brukselit, “kontinenti i IA-së”, në një garë të udhëhequr për momentin me epërsi të madhe nga Shtetet e Bashkuara dhe Kina. Afati për paraqitjen e projekteve, siç ka bërë Spanja, mbetet i hapur deri më 12 nëntor. Brukseli shpreson t’i shpërndajë gjigafabrikat “në fillim të vitit 2027” dhe që po atë vit të nisë ndërtimi i tyre.