Borxhi publik amerikan kalon kufirin historik prej 40 trilionë dollarësh

Për herë të parë në histori, borxhi publik i Shteteve të Bashkuara ka thyer kufirin prej 40 trilionë dollarësh — një shifër që tregjet dhe ekonomistët e trajtojnë si prag psikologjik. Arritja e këtij niveli konsiderohej e pritshme, pas rritjes së shpejtë të shpenzimeve publike gjatë mandateve të administratave të Donald Trumpit dhe Joe Bidenit.

Shqetësimi rritet sepse borxhi amerikan është më se dyfishuar në dhjetë vitet e fundit. Për qytetarin mesatar, tabloja është e rëndë: çdo banor i SHBA-së, madje edhe çdo foshnjë e lindur sot, ngarkohet mesatarisht me mbi 100 mijë dollarë borxh. Dhe shuma nuk ndalet — çdo sekondë, shteti amerikan shpenzon 92 mijë dollarë pa mbulesë.

Administrata e Uashingtonit e njeh gjendjen, por nuk e cilëson katastrofike. Ministri amerikan i Financave, Scott Bessent, këmbëngul se vendi do ta kalojë situatën përmes rritjes ekonomike. "Po, 40 trilionë është shifër e madhe. Megjithatë, ajo është më e vogël nëse shohim shumën e borxhit me të cilin tregtohet në treg, duke pasur parasysh se fondet tona të sigurimit social dhe organe të tjera shtetërore mbajnë një pjesë të konsiderueshme. Ajo që do të bëjmë është të dalim nga kjo situatë përmes rritjes ekonomike. Mendoj se të dhënat që kemi aktualisht nuk pasqyrojnë gjendjen reale", tha Bessent.

Analistët nuk pajtohen me ministrin. Sipas tyre, aparati shtetëror lëviz ngadalë, zakonet financiare ndryshojnë me vështirësi dhe nga arka e shtetit del më shumë para sesa hyn. Analisti ekonomik Michael Peterson e sheh borxhin si kulmin e një papërgjegjshmërie fiskale të zgjatur, që i atribuohet të dyja krahëve politikë. "Ky është kulmi i një papërgjegjshmërie fiskale shumëvjeçare në Uashington, për të cilën janë përgjegjëse të dyja palët politike. Shkaqet kryesore të problemit me borxhin janë kryesisht të natyrës demografike. Kemi një gjeneratë të madhe të baby boomerëve, rreth 80 milionë prej tyre, që po del në pension, gjë që ndikon ndjeshëm në rritjen e borxhit", tha Peterson.

Pyetja qendrore mbetet pse borxhi u rrit kaq shpejt pikërisht gjatë mandatit të Trumpit. Ndër shkaqet e përmendura janë uljet e taksave për korporatat më të pasura, rritja e buxhetit ushtarak për shkak të luftës në Iran, si dhe politika e ndryshueshme e tarifave doganore e Trumpit, e cila e ka zbrazur më shumë sesa e ka mbushur arkën shtetërore.

Kritikat nuk vijnë vetëm nga ekonomistët. Frannie, banore e Berryville-it, shprehu zhgënjimin e saj: "Jam e trishtuar sepse mendoj se për shkak të tarifave të panevojshme kemi fituar shumë armiq. Besoj se e bëri nga ligësia, jo për arsye të vlefshme, logjike politike apo ekzistenciale, por për arsye që i krijoi vetë. Thjesht nuk i besoj. Mezi pres zgjedhjet e ndërmjetme dhe shpresoj se njerëzit më në fund do t'i kthejnë kurrizin."

I bindur në drejtësinë e politikës së tij, presidenti Trump vazhdon me kërcënimet ekonomike. Ai pohoi se Irani nuk e shfrytëzoi mundësinë e madhe për arritjen e një marrëveshjeje dhe njoftoi atë që e cilësoi si luftën ekonomike më shkatërruese të nisur ndonjëherë kundër një vendi. Sipas raportimit, kjo përballje do ta rrisë edhe më tej borxhin rekord amerikan.