Të arrestuar që flenë dy vetë në një shtrat, policë me rroba civile pa shenja identifikimi dhe rreth 12 të mitur të mbajtur të izoluar në një ministri. Këto janë gjetjet paraprake që Avokati i Popullit, Endri Shabani, bëri publike pas katër ditësh protestash në Shqipëri.

Ilustrim i krijuar me inteligjencë artificiale. Nuk është fotografi e ngjarjes. Si e përdorim AI-në
Për 26 persona të mbajtur në Bllokun e Sigurisë, pretendimet dhe shenjat e dhunës janë pasqyruar në procesverbalet e konstatimit. Ky është një nga zbulimet më të rënda në gjetjet paraprake të Mekanizmit Kombëtar për Parandalimin e Torturës (MKPT), strukturë pranë Avokatit të Popullit, pas monitorimit të protestave që u zhvilluan për katër ditë në disa qytete të Shqipërisë.
Avokati i Popullit, Endri Shabani, i paraqiti gjetjet në një deklaratë për mediat, duke paralajmëruar se ato nuk janë përfundimtare: "Dua të theksoj se këto janë gjetje paraprake. Çdo rast po verifikohet një nga një."
"Kemi parë persona me shenja të dukshme dhune", tha Shabani.
Sipas tij, brenda 72 orëve ekipet e MKPT-së kanë kontaktuar 214 persona të privuar nga liria, ndërsa kanë folur konfidencialisht me të shoqëruar, të arrestuar, të lënduar, si edhe me mjekë dhe psikologë. Inspektimet përfshinë komisariatet nr. 1 deri nr. 6 në Tiranë, Bllokun e Sigurisë, Spitalin e Traumës dhe komisariatet e Korçës, Vlorës dhe Shkodrës.
Nga Spitali i Traumës, Shabani dha këtë pasqyrë: "Në Spitalin e Traumës, më 14 dhe 15 tetor, kanë marrë shërbim 128 persona: 86 punonjës policie, 38 protestues dhe 5 të mitur. Një pjesë e mirë e tyre i kemi intervistuar dhe u kemi administruar ankesat."
Policë pa shenja identifikuese
Ankesa që Avokati i Popullit tha se do ta trajtojë me prioritet lidhet me punonjës policie që kanë vepruar me veshje civile, pa asnjë shenjë identifikimi. Ankesat e tjera, sipas tij, kanë të bëjnë me dhunë gjatë shoqërimit, mosofrim të kujdesit mjekësor dhe tejkalim të afateve për masën e sigurisë. Librat ku regjistrohen të shoqëruarit, shtoi ai, kishin mangësi në plotësimin e informacionit.
"Çdo punonjës që ushtron forcë duhet të jetë i identifikueshëm. Identifikimi mbron qytetarin nga abuzimi dhe mbron policin nga akuzat e pabazuara", theksoi Shabani.
Të miturit në qendër të shqetësimit
Pjesa më delikate e raportit ka të bëjë me fëmijët. Komisionerët e Avokatit të Popullit kanë marrë deklarimet e të miturve para psikologes klinike në Spitalin e Traumës. Institucioni po verifikon dëshmi për rreth 12 të mitur që, sipas tyre, janë mbajtur të izoluar në ambientet e një ministrie, emrin e së cilës Shabani nuk e bëri publik. "Ky rast po verifikohet, dhe do t’ju raportojmë gjetjet e hetimit tonë", tha ai.
Monitoruesit kanë evidentuar gjithashtu të mitur të ndaluar që janë marrë në pyetje pa praninë e prindit ose kujdestarit dhe pa psikolog. "Kjo nuk përputhet me kërkesat e ligjit dhe standardet ndërkombëtare për mbrojtjen e fëmijëve", deklaroi Avokati i Popullit.
Sfungjerë në dysheme dhe ujë nga familjarët
Në të gjitha komisariatet e inspektuara, ambientet ishin mbi kapacitet. Por kushtet në Bllokun e Sigurisë Shabani i cilësoi "të papranueshme". Sipas përshkrimit të tij, të arrestuarit flinin dy vetë në një shtrat ose mbi sfungjerë të shtruar në dysheme, pa batanije dhe pa ngrohje. Uji i pijshëm sigurohej nga familjarët, ndërsa mungonin sapuni dhe letra higjienike. "Shërbimi mjekësor është i pjesshëm përballë kërkesave të shumta", tha ai.
Kërkesat drejtuar policisë dhe ministrisë
Mbi bazën e këtyre gjetjeve, Avokati i Popullit i kërkoi Policisë së Shtetit identifikim të plotë të punonjësve në çdo operacion dhe ndarje të të miturve nga të rriturit, "në çdo rast dhe gjatë gjithë kohës". Ministrisë së Brendshme i kërkoi përmirësim të menjëhershëm në Bllokun e Sigurisë: ujë, ushqim, shtretër, ngrohje, higjienë dhe mjek në çdo kohë.
Shabani e dënoi njëkohësisht dhunën nga të gjitha palët. "Ne dënojmë çdo akt dhune. Dënojmë dhunën ndaj policëve. Dënojmë dhunën ndaj protestuesve. Dënojmë dëmtimin e pronës publike dhe të pronës private, përfshirë bizneset", tha ai, duke shtuar se "policia ka të drejtë dhe detyrim të përdorë forcë kur është e domosdoshme, në masë proporcionale."
Ai kujtoi edhe kufijtë e institucionit që drejton. Sipas Shabanit, Kushtetuta ia kufizon mandatin monitorimit, dokumentimit dhe rekomandimeve, pa i dhënë të drejtë të marrë vetë masa ndaj punonjësve që abuzojnë me detyrën. "Për këtë qëllim, ligji ka parashikuar mekanizma të tjerë, të cilët kanë kompetencat dhe burimet e nevojshme", tha ai.
Avokati i Popullit u bëri thirrje të gjithë atyre që kanë pësuar dhunë ose dëm, qytetarë, protestues, pronarë biznesesh apo punonjës policie, t’i drejtohen institucionit, ndërsa MKPT do të vazhdojë monitorimin në terren.
Forcat speciale RENEA u shfaqën për herë të parë në rrugët e Tiranës, ndërsa policia përdori autobotë uji dhe plumba gome kundër protestuesve që e sulmonin me gurë. Bilanci i të lënduarve në disa qytete po rritet, mes tyre edhe një e mitur.

