Komunat e VV-së bojkotuan protestën, por barra financiare i godet të gjitha njësoj

Protesta para Qeverisë e disa kryetarëve komunash ndau politikisht pushtetin lokal, por jo edhe problemin. Komunat e udhëhequra nga Lëvizja Vetëvendosje nuk iu bashkuan asaj proteste, ndërsa analisti i politikave në Institutin GAP në Prishtinë, Bekim Salihu, thotë se barra financiare dhe bllokimet funksionale janë të njëjta kudo.

"Nuk është që me këto probleme po përballen vetëm komunat që udhëhiqen nga LDK-ja, ose vetëm komunat që udhëhiqen nga PDK-ja, por po përballen të gjitha", thotë Salihu në podkastin "5 pyetje" të Radios Evropa e Lirë, ku vlerëson se komunat e Kosovës përballen me probleme reale që rrezikojnë një falimentim funksional të tyre.

Përplasja mes pushtetit qendror dhe atij lokal u thellua deri te dalja në protestë e disa udhëheqësve lokalë, të cilët akuzojnë ekzekutivin për cenim të kompetencave dhe për probleme me financimin. Kryetarë të komunave ku udhëheqin Partia Demokratike e Kosovës, Lidhja Demokratike e Kosovës dhe Aleanca pretendojnë se fondet për projekte komunale po vonohen e po bllokohen dhe se komunat po përballen me barrë të madhe financiare nga obligimet e kontratave kolektive.

Sipas Salihut, pjesa dërrmuese e këtyre problemeve nuk ka nisur gjatë qeverisjes së kryeministrit në detyrë Albin Kurti, por është trashëguar nga qeveritë e mëparshme. "Nëntëdhjetë e pesë për qind e problemeve me të cilat përballen komunat aktualisht janë probleme që janë shkaktuar nga qeveritë, jodomosdoshmërisht nga kjo qeveri", thotë ai. Megjithatë, ai i vë përgjegjësi edhe ekzekutivit aktual për mosveprim: "Qeveria Kurti bëhet përgjegjëse për shkak të një lloj mosinteresimi, neglizhimi, injorimi të nevojave dhe shqetësimeve që i kanë komunat".

Në zemër të krizës qëndrojnë obligimet që rrjedhin nga kontratat kolektive në arsim dhe shëndetësi. Këto kontrata janë marrëveshje mes punëdhënësit dhe sindikatave të punëtorëve, ku përcaktohen kushtet dhe të drejtat e punës, zakonisht duke përfshirë pagesa për udhëtime, shujta, trajnime profesionale, paga jubilare dhe përfitime të tjera. Salihu thekson se ato janë lidhur nga niveli qendror, ndërsa fatura ka përfunduar te komunat, të cilat menaxhojnë arsimin parauniversitar dhe kujdesin parësor shëndetësor.

Shifra që ai jep tregon përmasat e barrës: "Mbi 300 milionë euro kanë paguar obligime, jo vetëm nga kontratat kolektive. Edhe nga vendimet dhe ligjet e tjera që i ka nxjerrë niveli qendror".

Pasojat, sipas tij, i ndien qytetari. Kur obligimet nuk parashikohen në buxhetin vjetor komunal, paratë merren më vonë nga kategori të tjera, kryesisht nga investimet. "Të gjitha paratë që janë marrë nga gjykata, përmbaruesi, për të shlyer obligime financiare që rrjedhin nga kontratat kolektive, janë marrë nga projektet komunale", thotë Salihu. Ai shton se ka raste kur Thesari i shtetit ndërhyn për t'i tërhequr këto mjete nga projekte kapitale që janë në proces e sipër.