ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Shtetet e Gjirit po ndërtojnë një marrëveshje me disa shtylla që lidh rihapjen e ngushticës së Hormuzit me heqjen e sanksioneve ndaj Iranit dhe tërheqjen e hutive në Jemen. Uashingtoni pret një lëshim tjetër: rikthimin e inspektorëve të OKB-së, të cilin Teherani deri tani e refuzon.
Ilustrim i krijuar me inteligjencë artificiale. Nuk është fotografi e ngjarjes. Si e përdorim AI-në
Katër ditë. Aq kohë do t'i duhej ngushticës së Hormuzit për t'u rihapur pasi të hiqen sanksionet ndaj Iranit, sipas planit që shtetet e Gjirit po përpiqen të ndërtojnë për të shmangur atë që ato e shohin si një rikthim katastrofik të luftës mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara. Paketa ka disa shtylla: përveç ngushticës, ajo parashikon që hutitë, lëvizja e armatosur e mbështetur nga Irani që kontrollon territore në Jemen, të tërheqin forca të konsiderueshme brenda vendit.
Uashingtoni është në dijeni të ecurisë së bisedimeve, por mban qëndrimin e tij në pritje të një lëshimi tjetër nga Teherani. Fuqitë evropiane sugjerojnë se ky lëshim mund të jetë rikthimi i inspektorëve të armëve të OKB-së në Iran. Për diplomatët evropianë, lejimi i inspektorëve për të hyrë sërish në vend dhe për të vizituar objektet bërthamore të bombarduara është kërkesa minimale për një përparim me presidentin amerikan Donald Trump.
Këtë mesazh ia përcolli drejtpërdrejt palës iraniane edhe sekretari britanik i Jashtëm, Ed Miliband, i cili në një takim në Nju Jork me ministrin iranian të Jashtëm, Abbas Araghchi, u bëri thirrje iranianëve të pranojnë rikthimin e inspektorëve. Irani ka refuzuar deri tani, duke thënë se do të zhvillojë vetëm bisedime parimore për programin e tij bërthamor. Për momentin nuk ka asnjë marrëveshje.
Teherani ka mbetur i përqendruar vetëm te garancitë për lehtësimin e sanksioneve që do të merrte në këmbim të rihapjes së ngushticës. Megjithatë, ka shenja lëvizjeje. Zëvendëssekretari i Këshillit Kombëtar të Sigurisë së Iranit, Ali Bagheri, tha se vendi i tij është i gatshëm ta shkurtojë afatin e propozuar për rihapjen e Hormuzit nga shtatë ditë pas heqjes së sanksioneve ekonomike në katër ditë.
Fleksibiliteti duket edhe në frontin e Jemenit, ku Irani ka nisur të pranojë se ka një rol ndërmjetësues në konfliktin paralel. Të martën, sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, Mohsen Rezaei, u takua me ambasadorin e hutive në Iran, Ibrahim al-Dulaimi. Takimi erdhi 24 orë pasi një delegacion i nivelit të lartë nga Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani udhëtoi në Teheran për të diskutuar kushtet saudite për t'i dhënë fund konfliktit në Jemen, si dhe një arkitekturë sigurie afatgjatë për rajonin.
Irani i mbështet hutitë dhe ka fuqinë të ndikojë mbi ta, përfshirë hartimin e propozimeve që ndalen para një fitoreje ushtarake të hutive, të cilën shumëkush e konsideron të paarritshme. Nga ana e tyre, hutitë kërkojnë që Arabia Saudite të heqë atë që ata e konsiderojnë bllokadë detare dhe ajrore mbi territoret nën kontrollin e tyre.
Në takimin me delegacionin e tri vendeve, Teherani arriti të mbajë jashtë diskutimit programin e tij bërthamor. Në vend të tij, biseda u përqendrua te një vizion më i gjerë për sigurinë rajonale në afat të gjatë, që do të përfshinte shtetet e Gjirit dhe Iranin dhe që do të çonte në zvogëlimin ose përfundimin e pranisë amerikane në Lindjen e Mesme.
Pikërisht këtu qëndron interesi më i madh i Iranit. Një pakt i ri mossulmimi, në të cilin vendi nuk do të ishte më i izoluar nga pjesa tjetër e Gjirit, siç ka qenë që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979, do të përmbushte qëllimin më të lartë strategjik të Teheranit. Një angazhim i përbashkët i gjashtë shteteve të Gjirit për këtë synim mund t'ia lehtësonte Iranit pranimin e lëshimeve taktike potencialisht të vështira që do t'i kërkoheshin për programin bërthamor.
Një nga mbështetësit kryesorë të planit gjithëpërfshirës të sigurisë, ministri i Jashtëm i Omanit, Badr Albusaidi, tha se beson që administrata amerikane e kupton se ky është drejtimi drejt të cilit po shkon rajoni. "Mendoj se nëse Irani rikthehet plotësisht në këtë ide që të gjithë ne, tetë vende, të jemi në paqe me pjesën tjetër të botës, potenciali ekonomik do të jetë i jashtëzakonshëm për të gjithë ne në rajon dhe për ata jashtë rajonit që zgjedhin të marrin pjesë në këtë zhvillim. Këtë e kemi diskutuar vërtet gjerësisht gjatë bisedimeve mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara dhe mendoj se ka një pranim të përgjithshëm se ky do të jetë drejtimi i rrugës, sapo të kemi një marrëveshje në fund të fundit", deklaroi ai.
Në Teheran, Araghchi e nënvizoi rëndësinë e një pakti të ri sigurie për periudhën e pasluftës gjatë një paraqitjeje televizive këtë javë: "Kohët e fundit është folur për një luftë të re, por unë po mendoj tashmë për periudhën e pasluftës. Pavarësisht nëse ka luftë apo jo, politikat tona mbeten të njëjta."
Për herë të parë në më shumë se një vit, dy udhëheqës evropianë folën drejtpërdrejt me Vladimir Putinin. Presidenti finlandez dhe kryeministri norvegjez thonë se kërkuan rrugë drejt negociatave, ndërsa Danimarka e pret nismën me skepticizëm.
