ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Koalicioni i Benjamin Netanyahut duket se ka humbur 18 vende në një natë të vetme, por askush nuk ka shumicë për të qeverisur. Partitë arabe, me një rezultat rekord, dalin si faktori që mund të vendosë fatin e Izraelit.
Ilustrim i krijuar me inteligjencë artificiale. Nuk është fotografi e ngjarjes. Si e përdorim AI-në
Nga 68 vende në 50. Kjo është rënia që sondazhet në dalje të kutive të votimit i parashikojnë bllokut të kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu pas zgjedhjeve parlamentare të së martës, sipas projeksionit të Kanalit 12 izraelit. Blloku rival, i udhëhequr nga ish-shefi i ushtrisë Gadi Eisenkot, del pak përpara me 52 vende, por as ai nuk i afrohet shumicës që nevojitet në Knesetin me 120 vende për të formuar qeveri.
Paradoksi i natës zgjedhore është i qartë: shumica e izraelitëve, sipas sondazheve të rrjeteve kryesore televizive, votoi kundër koalicionit qeverisës, por Likudi i Netanyahut mbetet partia e parë në vend, pak mbi Yashar, partinë centriste të Eisenkotit. Sipas projeksioneve të para, 120 vendet e parlamentit do të ndahen mes 11 partive.
Vendvotimet u mbyllën në orën 22:00 sipas orës lokale, pas një dite me pjesëmarrje të jashtëzakonshme. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve njoftoi një pjesëmarrje prej 77,7 për qind, më e larta që nga viti 1999: afro 5,7 milionë votues nga rreth 7,3 milionë që kishin të drejtë vote. Shifra pritet të rritet edhe më tej, sepse ende nuk janë numëruar votat me zarf të dyfishtë, që përdoren nga ushtarët, rezervistët, diplomatët dhe të tjerë, dhe që mund të jenë qindra mijëra. Rekordi historik i pjesëmarrjes mbetet 79,7 për qind, i arritur në vitin 1988.
Rezultatet përfundimtare priten brenda 48 orëve, ndërsa bisedimet për koalicion mund të zgjasin ditë apo edhe javë. Ngërçi politik, një qeveri e pakicës, një qeveri e unitetit kombëtar apo edhe zgjedhje të reja janë të gjitha skenarë të mundshëm. Një rrugë tjetër do të ishte kalimi i deputetëve nga një kamp në tjetrin, pas javësh negociatash.
Partitë arabe, fituesit e heshtur që u bënë të zhurmshëm
Në Nazaret, në selinë e Listës së Përbashkët, mbështetësit kënduan dhe kërcyen sapo u shfaqën sondazhet. Tri sondazhet kryesore u japin dy partive arabe, Listës së Përbashkët dhe Raam, gjithsej 17 deri në 18 vende. Kjo do të thyente rekordin e mëparshëm prej 15 vendesh të vitit 2015 dhe do të ishte pothuajse dyfishi i 10 vendeve që kishin në parlamentin në largim. Qytetarët arabë përbëjnë rreth 20 për qind të popullsisë së Izraelit, dhe mobilizimi i tyre këtë herë ishte historik. Disa votues arabë e përshkruan periudhën nën qeverinë e ekstremit të djathtë të Netanyahut si një kohë të vështirë për komunitetin e tyre.
Youssef Jabareen, kreu i Listës së Bashkuar Arabe, e quajti formacionin e tij një "listë e rëndësishme dhe e fortë që nuk mund të injorohet, cilido qoftë skenari politik". Ai shtoi: "Kemi thënë se do të ishim një rrjet sigurie për elektoratin tonë përballë problemeve urgjente me të cilat përballet komuniteti ynë: dhuna dhe kriminaliteti, shembja e shtëpive dhe e fshatrave të tëra në Negev, racizmi në të gjitha fushat e jetës, mungesa e projekteve të banimit dhe e zonave industriale, si dhe sulmet fizike që pësojnë pothuajse çdo ditë të rinjtë arabë".
Këtu qëndron edhe nyja e krizës. Si Netanyahu, ashtu edhe kundërshtarët e tij janë zotuar se nuk do të formojnë qeveri që mbështetet te partitë arabe, duke argumentuar se kjo do ta rrezikonte vendin nëse ato fitojnë mjaft vende për të ndikuar në qëndrimin e Izraelit në konfliktet e shumta ku është përfshirë. Mbajtja e partive arabe larg pushtetit ishte një nga shtyllat e fushatës së Netanyahut. Nëse opozita e shkel premtimin e parazgjedhor, gjë e zakonshme në politikën izraelite, ajo mund të marrë pushtetin dhe ta largojë Netanyahun.
Opozita feston, Likudi kundërpërgjigjet
Eisenkot nuk priti rezultatet zyrtare për të shpallur synimet e tij: "Nëse këto janë rezultatet përfundimtare, kjo është një fitore për shumicën republikane-sioniste të Izraelit. Do të veproj menjëherë për të zbatuar zgjedhjen e popullit, për të zëvendësuar qeverinë Netanyahu dhe për të formuar një qeveri (…) në kohën më të shkurtër të mundshme".
Aleatët e tij në koalicionin opozitar folën me tone edhe më të ashpra në rrjetin X. Yair Lapid shkroi: "Blloku i Netanyahut pësoi një disfatë të rëndë. Është një shembje totale dhe publiku u tha të ikin e të kthehen në shtëpi". Yair Golan, kreu i Demokratëve, ishte më lakonik: "Populli foli, ai e shkarkoi qeverinë e Netanyahut".
Lianne Pollak-David, kandidate për deputete e partisë Yashar, foli për "një mbrëmje shprese". "Jam shumë optimiste dhe kjo është një mbrëmje shprese. Kjo është një mbrëmje ndryshimi. Ajo që po shohim në rezultate është qartë se publiku izraelit ka humbur besimin te Netanyahu dhe koalicioni i tij", tha ajo. "Koalicioni i Netanyahut ka humbur 18 vende, 18 mandate. Unë do ta quaja këtë një rrëzim. Pra, publiku izraelit ka folur."
E pyetur nëse kishte shpresuar për një diferencë më të madhe, ajo pranoi: "Mund të shpresonim gjithmonë për më shumë, dhe kemi punuar shumë fort, dhe vazhdojmë të punojmë shumë fort për të bindur publikun izraelit. Por po shohim një dëshirë të qartë për ndryshim." Sipas saj, bisedimet për koalicion do të zhvillohen pas dyerve të mbyllura në ditët ose javët në vijim. "Ka shumë opsione. Jemi përgatitur për këtë ditë, e kemi planifikuar këtë ditë me skenarë të ndryshëm", tha ajo.
Nga kampi qeverisës, ministri i Jashtëm Gideon Saar e hodhi poshtë entuziazmin e opozitës: "Festimet në të majtë janë të parakohshme. Përfundimet e komentatorëve të njëanshëm janë qesharake". Dhe shtoi: "Një gjë duket mjaft e qartë: Likudi është partia më e madhe e Izraelit".
Në selinë e Likudit në Jerusalem, një orë pas publikimit të sondazheve, atmosfera ishte e zbehtë. Militantët e pakët që kishin mbetur vazhdonin të këndonin me zë të lartë për "Bibin", ndërsa në ekranet gjigante kalonin pamje nga bombardimet në Gaza, eliminimi i Yahya Sinwar, ish-udhëheqësit të Hamasit, dhe fjalimi mbështetës i Donald Trumpit. Tamar Abessira, zëdhënëse e Likudit frankofon, u përpoq të gjente anën pozitive: "Jemi të kënaqur megjithatë, sepse rezultatet konfirmojnë atë që e dinim tashmë: Izraeli është në të djathtë". Por ajo nuk e fshehu shqetësimin për rezultatin e partive arabe: "Ajo që më shqetëson, nga ana tjetër, është ngritja e partive 'islamiste'", tha ajo, duke shtuar: "Ata kanë shtetësinë izraelite, por deputetët që dalin nga salla kur kumbon himni kombëtar, Hatikva, nuk e kanë vendin aty."
Hija e Uashingtonit
Rezultati ka edhe një dimension amerikan. Javën e kaluar, presidenti amerikan Donald Trump i dha Netanyahut mbështetje të plotë, rikonfirmoi angazhimin për luftën kundër Iranit që dy liderët e nisën bashkërisht rreth tetë muaj më parë dhe paralajmëroi se mund të mos jetë i gatshëm ta vazhdojë atë nëse Netanyahu humbet pushtetin. "Nëse Izraeli ka liderin e gabuar, që do të ishte kushdo tjetër përveç Bibit, Amerika do të duhet ta bëjë vetë këtë punë, dhe unë nuk jam i prirur ta bëj këtë", ishin fjalët e Trumpit.
Këto ishin zgjedhjet e para që nga sulmet e Hamasit të 7 tetorit 2023, të cilat vetë autoritetet izraelite i kanë pranuar si dështimin më katastrofik të sigurisë që nga themelimi i shtetit në vitin 1948. Tani, me luftën ende të hapur në disa fronte, vendi pret jo vetëm numërimin e fundit të votave, por edhe përgjigjen e pyetjes më të madhe: kush do të arrijë të bashkojë 120 deputetët e ndarë në një shumicë.
Shqiptarët e Luginës dalin nga zgjedhjet në Serbi me dy mandate parlamentare dhe me 1.233 vota më shumë se në vitin 2020. Në Prishtinë, kryeministri Albin Kurti u kërkon që uniteti të vazhdojë.
