Pesëmbëdhjetë muaj pas sulmeve, ndërtesat e Manhatanit të Poshtëm ishin ende plot pluhur. Juristët e qytetit, sipas emaileve të sapopublikuara, i kërkuan agjencisë mjedisore të rrinte larg, nga frika e padive.

Ilustrim i krijuar me inteligjencë artificiale. Nuk është fotografi e ngjarjes. Si e përdorim AI-në
Në dhjetor të vitit 2002, pesëmbëdhjetë muaj pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit, shumë ndërtesa në Manhatanin e Poshtëm ishin ende të mbuluara me pluhur. Pikërisht atëherë, departamenti ligjor i qytetit të Nju Jorkut i kërkoi Departamentit të Mbrojtjes së Mjedisit (DEP) që të "përmbahej nga përfshirja" në certifikimin e ndërtesave të ndotura. Ky është vetëm një nga zbulimet në 40 mijë dokumentet e reja shëndetësore që administrata e kryebashkiakut Zohran Mamdani sapo ka nxjerrë në dritë.
Me këtë publikim të dytë, numri i përgjithshëm i faqeve të vendosura në portalin e ri të qytetit për 11 shtatorin arrin në 210.000. Publikimi i parë kishte përfshirë 170.000 faqe. Portali u lançua më 8 shtator dhe kërkimet në të vazhdojnë të nxjerrin në pah përpjekjet e qytetit për t'u mbrojtur nga paditë dhe, potencialisht, për t'i fshehur shqetësimet shëndetësore dhe pluhurin e Qendrës Botërore të Tregtisë.
Ajo që i bën këto dokumente të pazakonta është natyra e tyre: shumë prej tyre janë komunikime mes agjencive të qytetit dhe avokatëve që i përfaqësonin, të cilat zakonisht mbeten të fshehura nën privilegjin avokat-klient. Administrata Mamdani hoqi dorë nga kjo mbrojtje më herët këtë vit. Organizata 911 Health Watch Inc e kishte paditur qytetin për vite me radhë që këto dokumente të bëheshin publike.
"Kur krijuam portalin e parë publik të qytetit për të dhënat lidhur me 11 shtatorin dhe publikuam 170.000 faqet e para, bëmë një premtim të qëndrueshëm për dokumentet; nuk ishte thjesht një formalitet, ishte i pari nga shumë hapa që po ndërmarrim për t'u sjellë mbyllje dhe qartësi miliona banorëve të Nju Jorkut", tha Mamdani të mërkurën në një deklaratë.
Pastrimi që nuk erdhi
Sipas një shkëmbimi emailesh të publikuar në portal, në dhjetor 2002 Universiteti i Qytetit të Nju Jorkut (CUNY), Bordi i Zgjedhjeve dhe banorë të tjerë të zonës së qendrës po kërkonin ndihmë nga agjencia federale FEMA për dekontaminim. Agjencia mjedisore EPA kishte lënë të kuptohej se do të paguante për pastrimin e ndërtesave të caktuara, me kusht që DEP t'i certifikonte ato si të ndotura.
Por departamenti ligjor kundërshtoi. Avokati Lawrence Khan, që punonte në njësinë e departamentit ligjor për Qendrën Botërore të Tregtisë, shprehu shqetësimin se pranimi i kushteve të rrezikshme mund ta ekspozonte qytetin ndaj padive, pasi qëndrimi i mëparshëm i qytetit kishte qenë se kushtet ishin të sigurta.
"Departamenti Ligjor shqetësohet se certifikimi nga DEP që një objekt është i ndotur në nivel të rrezikshëm do të përdoret si provë kundër qytetit në padi që pretendojnë se qyteti veproi në mënyrë të papërshtatshme duke lejuar vazhdimin e banimit ose ribanimin e objektit", shkruante Khan në email.
Khan nuk mundi të kontaktohej menjëherë për koment. Stu Loeser, zëdhënës prej shumë vitesh i Bloomberg, refuzoi të komentonte për komunikimet konkrete mes anëtarëve të administratës së kryebashkiakut Mike Bloomberg.
Konfuzion për pastrimin profesional
Një zinxhir tjetër emailesh, i datës 9 prill 2002, dëshmon konfuzion dhe komunikim të dobët për mënyrën e trajtimit të ndërtesave të ndotura. Një përfaqësues për mjedisin nga zyra e kryebashkiakut Bloomberg shprehu "habi" që EPA i kishte thënë qytetit më 8 prill se kishte "besuar gjatë gjithë kohës" dhe se "e kishte thënë gojarisht që nga dita e 3-të" se ambientet e brendshme me "më shumë se pluhur minimal" duhej të pastroheshin në mënyrë profesionale.
Qyteti nuk i kishte këshilluar banorët të pastronin profesionalisht ambientet e brendshme, dhe mbetet e paqartë pse zyrtarët vendorë nuk ishin në dijeni të udhëzimit që EPA thotë se kishte dhënë.
Një raport i Inspektorit të Përgjithshëm i vitit 2003 shënonte se zyrtarët e EPA-s pohonin se e kishin rekomanduar vazhdimisht pastrimin profesional që nga dita e tretë pas 11 shtatorit. Megjithatë, shembulli më i hershëm që gjeti inspektori ishte më 26 tetor 2001, kur administratorja e atëhershme e EPA-s, Christine Todd Whitman, rekomandoi pastrimin profesional në një intervistë televizive.
Mesazhi që duhej ndryshuar
Në pranverën e vitit 2002, zyra e Bloomberg mblodhi një task forcë ndërinstitucionale për cilësinë e ajrit. Sipas procesverbalit të mbledhjes së saj të parë, në mars 2002, juristët kryesorë të agjencive të qytetit diskutuan për cilësinë e ajrit, sigurinë e ndërtesave dhe komunikimin me publikun.
Një shënim i mëvonshëm duket se e përshkruan "konsensusin e përgjithshëm" si "jo kontradiktor" ndaj idesë për ta ridrejtuar mesazhin publik, pasi njerëzve u ishte thënë se "gjithçka është në rregull". Përpjekjet për të marrë sqarime nga punonjësit që morën pjesë në atë mbledhje nuk dhanë rezultat të menjëhershëm.
Ndërkohë, zjarrfikësit kanë nisur të reagojnë ndaj publikimit të dokumenteve për cilësinë e ajrit pas 11 shtatorit, një çështje që ka prekur drejtpërdrejt shëndetin e atyre që punuan në rrënojat e Qendrës Botërore të Tregtisë.
Brad Lander, kandidati demokrat për Kongresin nga Nju Jorku, thotë se u ndalua nga ushtria izraelite në Bregun Perëndimor bashkë me dhjetëra aktivistë, ndërsa ndihmonte fermerët palestinezë të mblidhnin ullinj.

