Nafta Brent kap 112 dollarë: sulmet në Arabinë Saudite dhe Hormuz trondisin tregjet

Me 112 dollarë për fuçi, nafta Brent arriti të enjten nivelin më të lartë të pesë muajve të fundit. Pika referuese ndërkombëtare për çmimet e naftës u rrit me 3% dhe e kaloi këtë kufi për herë të parë që nga 18 maji. Tregjet reaguan pas sulmeve në Arabinë Saudite dhe goditjeve ndaj cisternave në ngushticën e Hormuzit, që ngjallën frikë për ndërprerje të reja në furnizimin botëror me naftë bruto.

Të mërkurën, hutitë e Jemenit, të rreshtuar me Iranin, goditën disa objektiva në territorin saudit. Në një aeroport civil në Damam u vranë dy persona dhe tetë të tjerë u plagosën. Dy viktima të tjera ranë në një sulm me dron kundër një fushe nafte saudite.

Në të njëjtën ditë, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) deklaroi se katër anije të përfshira në transferime nafte "të paligjshme" në pjesën veriore të Gjirit u goditën dhe morën flakë, pasi ishin ndjekur nga forcat e tij. Sipas IRGC-së, tre anije të tjera u përplasën me mina në perëndim të ngushticës së Hormuzit. Gardat Revolucionare paralajmëruan Shtetet e Bashkuara se provokimet e vazhdueshme mund të sjellin një përgjigje më të gjerë kundër bazave të tyre në rajon.

Uashingtoni ka nisur të tërheqë personel. Sipas agjencisë Reuters, SHBA-të kanë urdhëruar disa diplomatë dhe familjarë të tyre të largohen nga misionet në Arabinë Saudite dhe planifikojnë të tërheqin familjarët edhe nga një numër misionesh të tjera në Lindjen e Mesme. Kompania shtetërore saudite e naftës, Saudi Aramco, i ka udhëzuar punonjësit të evakuojnë selinë e saj në Dhahran dhe të punojnë nga distanca.

Shqetësimi për një përshkallëzim të mëtejshëm po rritet, gati tetë muaj pasi Teherani bllokoi faktikisht ngushticën e Hormuzit. Në javët e para pas sulmeve amerikano-izraelite ndaj Iranit, kur qarkullimi përmes Hormuzit u ndal, nafta kaloi 100 dollarë për fuçi dhe vëzhguesit e tregut parashikonin çmime deri në 150 dollarë.

Kulmi erdhi në prill, me 126 dollarë për fuçi. Më pas çmimi zbriti nën 100 dollarë në fund të majit dhe deri në 71 dollarë në fillim të korrikut, mes shpresave për një armëpushim në rajon. Rritja rinisi kur memorandumi i mirëkuptimit mes SHBA-ve dhe Iranit dështoi dhe në Gji shpërthyen armiqësi të reja.

Pavarësisht kësaj, të dhënat e kompanisë së analizave Kpler tregojnë se eksportet e naftës nga Gjiri Persik tani janë mbi nivelet e paraluftës. Kjo vjen pjesërisht nga rritja e sasive që transportohen në tokë, përmes tubacioneve drejt Detit të Kuq dhe Gjirit të Omanit.

Trazirat u ndien edhe në bursat botërore, ku pritjet për inflacion më të lartë dhe kosto më të mëdha huamarrjeje lëkundën aksionet. Në Evropë, indeksi Stoxx Europe 600, që ndjek kompanitë më të mëdha të kontinentit, ra me 1%, ndërsa FTSE 100 në Britani zbriti me 0,7%. Në Azi rëniet ishin më të forta: Nikkei 225 në Japoni humbi 2,7%, Kospi në Korenë e Jugut 3,5% dhe Hang Seng në Hong Kong 3%.