Dokumente që zhduken? Studentët ngrenë alarmin për institucionet serbe në veri të Kosovës

Dyshimi është i rëndë: në disa institucione që Serbia ka mbajtur në Kosovë, dokumente zyrtare mund të jenë duke u shkatërruar. Alarmin e ka ngritur një grup studentësh nga Universiteti i Mitrovicës së Veriut, institucion që funksionon sipas sistemit serb, të cilët mbështesin studentët që kanë protestuar në Serbi.

Sipas studentëve, informacionet që kanë marrë tregojnë se dokumentacioni po asgjësohet në dhe në organet e përkohshme komunale, strukturat komunale që punojnë sipas sistemit të Serbisë. Më 28 tetor, ata pretenduan se në këto organe po zhvillohen aktivitete që synojnë shkatërrimin dhe largimin e dokumentacionit zyrtar, si dhe keqpërdorime të mundshme që lidhen me pagesat e pagave të mjekëve.

Qendra Klinike Spitalore i ka hedhur poshtë akuzat. Në një komunikatë, spitali i cilësoi pretendimet si të pavërteta dhe të pabazuara, duke theksuar se askush nuk po shkatërron, largon apo fsheh dokumentacionin zyrtar. Sipas institucionit, sulme të tilla rrezikojnë punën e një prej institucioneve më të rëndësishme për komunitetin serb në Kosovë.

Pretendimet e studentëve vijnë në një kohë kur, ditëve të fundit, edhe në Serbi kanë qarkulluar informacione për asgjësim dokumentesh në institucionet shtetërore. Më 29 tetor, prokurorja e lartë publike e Serbisë, Zagorka Dollovac, udhëzoi të gjitha prokuroritë e larta që t'i drejtohen urgjentisht policisë me kërkesa për masa që parandalojnë shkatërrimin e dokumenteve zyrtare. Udhëzimi përmend institucione shtetërore, banka, Agjencinë e Sigurisë dhe Informacionit, Agjencinë e Inteligjencës Ushtarake dhe institucione të tjera me rëndësi për sigurinë ekonomike, financiare dhe juridike të Serbisë.

Por urdhri i Beogradit ndalet te kufiri. Sistemi gjyqësor serb nuk ka kompetenca në Kosovë që nga viti 2017, kur u integrua në sistemin kosovar në bazë të një marrëveshjeje të arritur në dialogun e ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian. Zyra e prokurores së lartë publike në Serbi nuk iu përgjigj pyetjes së Radios Evropa e Lirë se si do t'i verifikojë dyshimet për institucionet serbe në Kosovë dhe për ato që janë zhvendosur në qytetet kufitare të Serbisë. Pa përgjigje mbeti edhe Zyra për Kosovën në Qeverinë e Serbisë.

Gjatë dy vjetëve të fundit, autoritetet kosovare kanë mbyllur një varg institucionesh të financuara nga buxheti i Serbisë, përfshirë organet e përkohshme komunale, me arsyetimin se janë paralele dhe ilegale. Disa prej tyre, si Banka Postare e Kursimeve, Posta e Serbisë, Fondi për Sigurimin Pensional dhe Invalidor, Thesari i Bankës Popullore të Serbisë dhe qendrat për punë sociale, u zhvendosën më pas në Serbi. Sot në Kosovë funksionojnë kryesisht institucionet arsimore dhe shëndetësore që punojnë sipas sistemit serb.

Për juristin Dushan Janjiq, nga Forumi për Marrëdhënie Etnike në Beograd, adresa është e qartë: prokuroritë në Kosovë kanë mandat të reagojnë dhe t'i verifikojnë dyshimet. "Nuk habitem që po shkatërrohet dokumentacioni. Kjo ishte e pritshme, sepse aty janë bërë shumë gjëra në kundërshtim me ligjin. Këtu ka punë për së paku tri lloje prokurorish", tha ai.