ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Klaus-Mihael Kyhne, trashëgimtari i vetëm i gjigantit logjistik Kühne+Nagel, vdiq në moshën 89-vjeçare. Pas pasurisë prej rreth 42,5 miliardë dollarësh qëndron një kapitull i errët: firma familjare transportoi për nazistët pronat e hebrenjve të përndjekur dhe të vrarë, ndërsa Kyhne e mohoi këtë të kaluar gjatë gjithë jetës.
Njeriu më i pasur i Gjermanisë vdiq në moshën 89-vjeçare. Klaus-Mihael Kyhne, i lindur më 2 qershor 1927 në Hamburg, ishte trashëgimtari i vetëm dhe pronari shumicë i gjigantit të logjistikës Kühne+Nagel, me një pasuri të vlerësuar rreth 42,5 miliardë dollarë. Emrin e tij e ndoqi deri në fund një kapitull që ai nuk pranoi ta pranonte kurrë: firma që trashëgoi transportonte për nazistët sendet e hebrenjve të përndjekur dhe të vrarë.
Në krye të listës së gjermanëve më të pasur, Kyhne alternohej me Diter Shvarcin, themeluesin dhe pronarin e Lidl-it, dy vjet më të ri se ai dhe me origjinë nga Hajlbroni, ku jeton edhe sot. Të dy njihen si njerëz të mbyllur, por në mënyra të ndryshme: për Shvarcin sekret mbetet jeta private, aq sa mediat e quajnë "miliarderi i padukshëm", pasi askush nuk e ka intervistuar kurrë, nuk ekziston në asnjë incizim video dhe prej tij ka vetëm ndonjë fotografi të rrallë.
Kyhne ishte tip tjetër. Që nga viti 1975 jetonte në Zvicër. Në Gjermani nuk donte të paguante taksa, por paraqitej me kënaqësi si mecenat dhe bamirës: dhuroi miliona për qytetin e tij të lindjes, Hamburgun, për ndërtimin e Elbfilharmonisë, si dhe për klubin e tij të preferuar të futbollit, HSV. Ai themeloi Kühne Logistics University dhe ndërtoi një hotel luksoz.
Perandoria e tij ekonomike shtrihej përtej logjistikës. Përveç Kühne+Nagel, ai zotëronte 30 për qind të aksioneve në kompaninë e transportit detar Hapag-Lloyd, ndërsa nga viti 2022 ishte aksioneri më i madh individual i Lufthansa-s. Kishte gjithashtu pjesë në kompanitë Flixbus dhe Flixtrain.
Sekreti që Kyhne e ruajti me kokëfortësi lidhet me historinë e familjes dhe të firmës gjatë dymbëdhjetë viteve të diktaturës naziste.
Historia nis në vitin 1890, kur Avgust Kyhne dhe Fridrih Nagel themeluan në Bremen firmën Kühne+Nagel. Biznesi eci mirë dhe pak vite më vonë u hap filiali në Hamburg, në krye të të cilit u vu tregtari hebre Adolf Mas. Pas vdekjes së Fridrih Nagelit në vitin 1907, firma kaloi tërësisht në pronësi të Avgust Kyhnes. Kur edhe ai vdiq në vitin 1932, biznesin familjar e morën në dorë djemtë e tij, Alfred dhe Verner Kyhne.
Pastaj nisi kapitulli për të cilin Klaus-Mihael Kyhne fliste me pahir. Tre muaj pasi nazistët, me Adolf Hitlerin në krye, erdhën në pushtet më 30 janar 1933, në prill të atij viti Adolf Mas, hebreu që ndërkohë ishte bërë bashkëpronar i Kühne+Nagel, u detyrua të largohej nga firma. Tetë ditë pas largimit të tij, më 1 maj 1933, vëllezërit Kyhne u anëtarësuan në partinë naziste NSDAP.
Në shkresat e denazifikimit të vëllezërve Kyhne, të ruajtura në arkivat e Hamburgut dhe Bremenit, gjenden deklarata të Alfred dhe Verner Kyhnes si dhe të punonjësve të firmës. Ata pretendonin se nuk kishte alternativë as për anëtarësimin në parti, as për largimin e Adolf Masit, sepse në të kundërt firma do të mbetej pa kontrata me institucionet shtetërore, në krye me kancelarin Adolf Hitler.
Fati i Masit ishte i një viktime të Holokaustit. Në vitin 1938, gjatë pogromit kundër hebrenjve, ai u mbajt disa javë i burgosur në kampin e Zaksenhauzenit. Në fund të vitit 1941 u deportua në kampin e Terezinit dhe më vonë u vra në Aushvic, me shumë gjasa në vitin 1944. Data e saktë e vdekjes së tij nuk dihet.
Pas luftës, familja Kyhne, dhe më vonë vetë Klaus-Mihael Kyhne, pretendoi se Adolf Mas e kishte lënë firmën me "marrëveshje miqësore". Mas nuk mori asnjë kompensim largimi. Në monografinë e botuar me rastin e 75-vjetorit të firmës Kühne+Nagel shkruhet: "Në prill të vitit 1933 Adolf Mas tërhiqet nga firma për t'u bërë bashkëpronar i firmës së tregtisë me shumicë të kushërinjve të tij. Alfred dhe Verner Kyhne vazhdojnë ta drejtojnë firmën si pronarë të vetëm."
Nga viti 1933 e tutje, kompania arriti të pozicionohej si transportuese e specializuar për "mallrat e shpërnguljes". Punë kishte më se mjaftueshëm: pas ardhjes së nazistëve në pushtet dhe me kufizimin gjithnjë e më të madh të të drejtave të popullsisë hebreje, shumë hebrenj të pasur vendosën ta braktisin vendin.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
