ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Bagdadi e shpall 1 tetorin ditë të sovranitetit të plotë, ndërsa 2.500 ushtarët e fundit amerikanë largohen nga vendi. Çarmatimi i milicive të mbështetura nga Irani shtyhet deri në qershor 2027, në kohën kur sulmet me dronë në veri po shtohen.
Deri të mërkurën, 2.500 ushtarët e fundit amerikanë do të kenë lënë territorin irakian. Me largimin e tyre mbyllet një kapitull që nisi me pushtimin e vitit 2003 dhe zgjati më shumë se dy dekada, ndërsa qeveria në Bagdad e paraqet 30 shtatorin 2026 si fundin e një epoke.
"1 tetori do të jetë një ditë e re në rrjedhën e shtetit irakian, me vendin të lirë nga çdo prani ushtarake e huaj dhe me përmbushjen e sovranitetit kombëtar mbi territorin e tij", deklaroi kryeministri i Irakut, Ali al-Zaidi. Rasti do të festohet si "Dita e Pavarësisë", me katër ditë pushimi zyrtar.
<b>Fundi i misionit kundër ISIS-it</b>
Tërheqja kryhet në bazë të një marrëveshjeje të arritur në vitin 2024 dhe i jep fund operacionit "Inherent Resolve", misionit 12-vjeçar të udhëhequr nga SHBA-të kundër grupit Shteti Islamik (ISIS), i cili në atë kohë po përparonte në Irak dhe në Sirinë fqinje. Forcat amerikane kishin pushtuar Irakun në vitin 2003, kur u rrëzua Sadam Huseini, u tërhoqën në vitin 2011 dhe u rikthyen në vitin 2014 për të luftuar ISIS-in. Largimi përputhet edhe me strategjinë më të gjerë të Uashingtonit për të pakësuar praninë ushtarake në Lindjen e Mesme.
Megjithatë, Iraku nuk mbetet plotësisht pa trupa të huaja. Turqia ka ende ushtarë në vend, edhe pse Ankaraja njoftoi në fillim të kësaj jave se do t'ia dorëzojë gradualisht Bagdadit një bazë ushtarake në veri të Irakut.
<b>Një aleancë që Bagdadi do ta ruajë</b>
Renad Mansour, zëvendësdrejtor i programit për Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut dhe drejtor i Iniciativës për Irakun në institutin londinez Chatham House, e sheh largimin si pjesë të një marrëdhënieje të re. "Në vitin 2024, Bagdadi dhe Uashingtoni ranë dakord për atë që e quajtën një marrëdhënie të normalizuar", tha ai. "Për Bagdadin, synimi politik tani do të jetë të bëjë të qartë se Iraku dëshiron të mbetet aleat i SHBA-ve."
Sipas Mansourit, kryeministri al-Zaidi shqetësohet se Uashingtoni mund të fillojë ta shohë Irakun dhe milicitë e tij joshtetërore të mbështetura nga Irani si tepër të afërta me Teheranin, në një kohë kur SHBA-të dhe Izraeli janë në luftë me Iranin.
Në korrik, pas takimit me al-Zaidin, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, tha se të dy kishin diskutuar se si një Irak sovran, i qëndrueshëm dhe i fortë do të hapte rrugën për bashkëpunim tregtar dhe mbrojtës me përfitim të ndërsjellë.
<b>Çarmatimi shtyhet, milicitë rezistojnë</b>
Fillimisht, Bagdadi e kishte lidhur përfundimin e misionit ushtarak amerikan me çarmatimin e grupeve dhe milicive të shumta të armatosura në vend, si dhe me vendosjen e tyre nën kontrollin e shtetit. Ky kusht nuk u përmbush në kohë.
Javën e kaluar, al-Zaidi njoftoi afatin e ri: 30 qershor 2027. Plani i rishikuar parashikon një periudhë 90-ditore gjatë së cilës grupet e armatosura do të përmbahen nga sulmet, në këmbim të garancive se forcat amerikane nuk do t'i shënjestrojnë. Më pas do të nisë dorëzimi gradual i armëve, që duhet të përfundojë brenda afatit të ri.
Plani ka pengesa të dukshme. Disa grupe të fuqishme të armatosura e kanë refuzuar çarmatimin ose kanë vendosur kushte që mund ta vonojnë procesin. Ndër grupet më të ashpra përmenden Kata'ib Hezbollah, Harakat al-Nujaba dhe Kata'ib Sayyid al-Shuhada, të cilat deri tani nuk kanë dhënë asnjë shenjë se janë gati t'ia dorëzojnë armët shtetit dhe të integrohen në forcat e armatosura irakiane.
<b>Erbili pa mburojën amerikane</b>
Tërheqja përfshin edhe heqjen e sistemeve amerikane të mbrojtjes ajrore në Erbil, kryeqytetin e Rajonit gjysmautonom të Kurdistanit në veri të Irakut. Kryeministri kurd, Masrour Barzani, i ka kërkuar Bagdadit mbrojtje kundër sulmeve me raketa dhe dronë nga Irani.
Kërcënimi nuk është teorik. Që nga fillimi i luftës amerikano-izraelite me Iranin në shkurt, sulmet e grupeve të armatosura irakiane të mbështetura nga Irani ndaj objektivave të lidhura me SHBA-të në Erbil janë shtuar. Po ashtu janë rritur sulmet iraniane ndaj infrastrukturës së grupeve kurde iraniane të opozitës që veprojnë në Irak.
Sipas zyrtarëve kurdë në Erbil, tre dronë shënjestruan një kamp të lidhur me opozitën kurde të Iranit. Zyrtarët vendorë thanë se dronët ishin prodhim iranian, por përgjegjësia për sulmin nuk është konfirmuar në mënyrë të pavarur.
Yerevan Saeed, studiues i lartë jorezident në Iniciativën për Irakun pranë Këshillit Atlantik dhe drejtor i Iniciativës Globale Kurde për Paqen në Universitetin Amerikan, shqetësohet se pakicat si të krishterët, jezidët dhe komunitetet kurde mund të mbeten më të ekspozuara që nga 1 tetori 2026, kur në vend nuk do të ketë më ushtarë amerikanë.
Ministria e Mbrojtjes e Serbisë promovoi një dokumentar që lartëson korpusin e Prishtinës, njësinë dy komandantët e së cilës u dënuan në Hagë për krime lufte. Në premierën në Nish ishte i pranishëm edhe njëri prej tyre, Vlladimir Llazareviqi.
