Uashingtoni gati të godasë vetë Gjykatën e Hagës: sanksione që bllokojnë pagat dhe hetimet

Deri tani Uashingtoni godiste emra: gjyqtarë, prokurorë, avokatë të Gjykatës Ndërkombëtare Penale. Tani synohet vetë institucioni. Administrata e presidentit amerikan Donald Trump po përgatit një paketë të gjerë sanksionesh kundër gjykatës me seli në Hagë, masa që mund të godasin financat dhe punën e përditshme të tribunalit.

Sipas raportimit të së dielës nga The Wall Street Journal, sanksionet do të ndalonin shumicën e transaksioneve me Gjykatën Ndërkombëtare Penale pas një periudhe mëshire prej gjashtë deri në shtatë muajsh. Agjencia Reuters, duke cituar dy burime të njohura me çështjen, ka raportuar se administrata Trump planifikon t'i shpallë masat së shpejti, ndërsa zyrtarë që nuk u identifikuan kanë thënë se vendimi mund të finalizohet gjatë mbledhjes së Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara këtë javë në Nju Jork ose menjëherë pas saj.

Nëse vendosen, masat do t'u ndalonin në përgjithësi shtetasve dhe kompanive amerikane t'i ofrojnë gjykatës para, mallra ose shërbime pa një licencë nga Thesari i SHBA-së. Efekti pritet të jetë më i gjerë se teksti i masave: bankat dhe kompanitë e tjera zakonisht mbajnë qëndrim veçanërisht të kujdesshëm ndaj sanksioneve amerikane, sepse varen nga qasja në sistemin financiar të SHBA-së.

Presidentja e gjykatës dhe sekretari i saj kanë paralajmëruar më herët se sanksionet ndaj organizatës në tërësi mund të pengojnë blerjen e teknologjisë informative dhe të shërbimeve të sigurimit, punësimin e hetuesve dhe kryerjen e pagesave rutinë, përfshirë pagat e punonjësve amerikanë.

Gjykata Ndërkombëtare Penale u krijua në vitin 2002 për të ndjekur penalisht individë të akuzuar për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, atëherë kur autoritetet kombëtare nuk kanë mundësi ose vullnet ta bëjnë këtë. Uashingtoni ka sanksionuar tashmë më shumë se një duzinë gjyqtarësh dhe prokurorësh të saj, në bazë të një urdhri ekzekutiv të nënshkruar nga Trump në shkurt të vitit 2025. Në gusht, në listë u shtuan presidentja e gjykatës, Tomoko Akane, dhe avokati i lartë i gjykimeve, Abdoulaye Seye, me kufizime që hynë në fuqi më 17 shtator.

Administrata Trump argumenton se gjykata ka tejkaluar kompetencat e veta duke ndjekur zyrtarë të vendeve që nuk janë anëtare të saj. Marrëdhëniet u përkeqësuan ndjeshëm pasi gjykata lëshoi në nëntor të vitit 2024 urdhërarreste për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu dhe ish-ministrin e Mbrojtjes Yoav Gallant, për krime të pretenduara lufte dhe krime kundër njerëzimit në Gaza. Izraeli, si edhe SHBA-ja, nuk është anëtar i gjykatës dhe nuk e pranon juridiksionin e saj. Uashingtoni ka kundërshtuar edhe një hetim të mëparshëm të gjykatës për abuzime të pretenduara në Afganistan në të cilat përfshihej personel amerikan.

Presioni nuk është vetëm financiar. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, njoftoi në korrik një fushatë për ta izoluar më tej gjykatën dhe u bëri thirrje vendeve të tjera të tërhiqen prej saj. Po në korrik, Çadi dhe Venezuela nisën procedurat për t'u tërhequr, pas Burkina Fasos, Malit dhe Nigerit.