Uashingtoni akuzon Pekinin: dy amerikanë të burgosur në Kinë me akuza spiunazhi

Një analist amerikan i çështjeve të Birmanisë u arrestua në Kinë pikërisht ndërsa duhej të merrte pjesë në një konferencë ku ishte ftuar nga vetë qeveria kineze. Muaj më vonë, Uashingtoni e ka shpallur publikisht ndalimin e tij si "arbitrar" dhe kërkon lirimin e menjëhershëm — një konflikt që shpërthen vetëm një muaj para vizitës së pritur të presidentit kinez, Xi Jinping, në kryeqytetin amerikan.

Të enjten, më 20 gusht, Shtetet e Bashkuara denoncuan ndalimin e një shtetasi amerikan të akuzuar për spiunazh në Kinë dhe bënë thirrje për lirimin e tij, si dhe të një ndaluari tjetër amerikan. Sipas një komunikate të Departamentit të Shtetit, tashmë janë dy shtetas amerikanë të mbajtur në burg në Kinë: Min Zin dhe Youlin Chen.

"Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, ka vlerësuar se qytetari amerikan Min Zin po mbahej i ndaluar në mënyrë arbitrare në Kinë", thuhet në komunikatën e Departamentit të Shtetit, e cila sqaron se ky përfundim erdhi pas një shqyrtimi të thelluar.

Min Zin është analist pranë një qendre kërkimore të specializuar për Birmaninë dhe një nga themeluesit e Institute for Strategy and Policy-Myanmar (ISP-M), institut që studion dinamikat politike, burimet dhe konfliktet në Birmani. Sipas Departamentit të Shtetit, ai u arrestua më 3 qershor në provincën jugperëndimore të Junanit, ku duhej të merrte pjesë në një konferencë me ftesë të qeverisë kineze.

Disa nga publikimet e tij trajtojnë ndikimin e Kinës fqinje në rajonet kufitare të Birmanisë, ku Pekini akuzohet se mbështet fraksione të armatosura që u shërbejnë interesave të tij kombëtare. Birmania është zhytur në një luftë civile që nga grushti i shtetit i vitit 2021, i cili rrëzoi qeverinë e zgjedhur në mënyrë demokratike të Aung San Suu Kyi-t.

Ndaluari tjetër amerikan, i akuzuar gjithashtu për aktivitete të dyshuara spiunazhi, është një sizmolog amerikan, Youlin Chen, i mbajtur në Kinë prej gati dy vitesh. Deri tani, ai ishte i vetmi shtetas amerikan i njohur zyrtarisht nga qeveria e tij si "i ndaluar padrejtësisht" në Kinë.

Ky përcaktim ka peshë ligjore: ai nënkupton se personi po mbahet jashtë çdo kuadri ligjor dhe, sipas legjislacionit amerikan, e detyron shtetin federal të mobilizojë burime shtesë, madje edhe të vendosë sanksione, për të siguruar lirimin e qytetarëve të ndaluar.

Rasti del në pah në një moment të ndjeshëm për marrëdhëniet mes dy fuqive: pikërisht një muaj para vizitës së pritur në Uashington të presidentit kinez, Xi Jinping.