Trump e mirëpriti paktin e Mekës: a po zbehet prezenca e sigurisë amerikane në Lindjen e Mesme?

Dhjetë ditë pasi Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani nënshkruan në Mekë një pakt të mbrojtjes së ndërsjellë, presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka dhënë miratimin e tij të hapur për marrëveshjen — një gjest që disa analistë gjeopolitikë e lexojnë si shenjë se disa nga aleatët më të ngushtë ushtarakë të Uashingtonit nuk i besojnë më ombrellës së tij të sigurisë.

Të dielën, në rrjetin Truth Social, Trump shkroi: "Jam shumë i lumtur që shoh që Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani kanë nënshkruar së fundmi dhe më në fund Marrëveshjen e Mbrojtjes së Përbashkët të Mekës". Ai shtoi: "Kjo tregon se Lindja e Mesme po bashkohet dhe se si vendet më në fund do të jenë në gjendje të mbrojnë veten në një mënyrë më kuptimplote".

Kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, e falënderoi Trumpin brenda pak orësh, duke i dhënë meritën "udhëheqjes së tij të guximshme dhe vendimtare" për ndihmën në shmangien e asaj që e cilësoi "një katastrofë bërthamore në Azinë Jugore".

Sipas analistëve, koha e deklaratës nuk është e rastësishme. Prej muajsh, Trump i ka nxitur aleatët të marrin mbi vete më shumë nga barra e mbrojtjes së tyre, duke i akuzuar prej kohësh se nuk shpenzojnë mjaftueshëm dhe se shfrytëzojnë burimet amerikane. Në samitin e NATO-s në Hagë në qershor 2025, shtetet anëtare ranë dakord — pas presionit të vazhdueshëm të tij — të rrisin objektivin e shpenzimeve për mbrojtjen nga 2 përqind të prodhimit të brendshëm bruto në 5 përqind deri në vitin 2035.

Të njëjtën ditë, përpara postimit mbi paktin e Mekës, Trump njoftoi se po i zvogëlonte "në mënyrë të konsiderueshme" ushtrimet e përbashkëta ushtarake me Korenë e Jugut, duke përmendur koston dhe "marrëdhënien e tij shumë të mirë" me Kim Jong Un të Koresë së Veriut, ndërkohë që kritikoi Seulin për mosndihmën ndaj SHBA-së kundër Iranit.

Pyetja që qëndron pezull, thonë analistët, është nëse marrëveshje si pakti i Mekës mund ta zëvendësojnë vërtet varësinë e vendeve si Pakistani, Turqia dhe Arabia Saudite nga Uashingtoni.

Betul Dogan-Akkas, asistente profesoreshë e marrëdhënieve ndërkombëtare në Universitetin e Ankarasë, argumenton se roli i Turqisë duhet lexuar në këtë sfond më të gjerë. "Është e qartë se shtetet arabe të Gjirit humbën aftësinë e tyre parandaluese që nga 28 shkurti dhe duhet ta rivendosin atë pa u mbështetur te SHBA-ja", tha ajo, duke iu referuar datës kur SHBA-ja dhe Izraeli nisën luftën kundër Iranit pa u konsultuar me aleatët e Gjirit. "Erdogan i sinjalizon botës dhe Gjirit se ai mund të mbështesë një kompleks rajonal sigurie, pasi hegjemonia e botës nuk po e bën punën e saj siç duhet", shtoi ajo.

Jo të gjithë e shohin reagimin e Trumpit si shenjë tërheqjeje. Umer Karim, bashkëpunëtor në Qendrën King Faisal për Kërkime dhe Studime Islamike me seli në Riad, tha se SHBA-ja nuk po tërhiqet si e tillë, por se kufijtë e pranisë së saj ushtarake "janë ekspozuar mjaft ndjeshëm", duke i detyruar aktorët rajonalë të diversifikojnë lidhjet e tyre të sigurisë. "SHBA-të do të mbeten në rajon, por ndoshta në një mënyrë ku partnerët lokalë rrisin kontributin e tyre", theksoi ai.