ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Presidenti amerikan Donald Trump paralajmëroi tarifa "shumë serioze" ose ndërprerje të tregtisë me Bashkimin Evropian, nëse Brukseli ecën përpara me planin për ta bërë Kanadanë anëtaren e parë të asociuar. Brukseli ende nuk ka thënë nëse do të vazhdojë.
Kërcënimi erdhi brenda pak orësh pas fjalimit të Strasburgut. Presidenti amerikan Donald Trump e cilësoi të mërkurën "qesharake" planin evropian për ta hapur derën për Kanadanë si anëtare e asociuar e bllokut me 27 shtete dhe paralajmëroi masa ndëshkuese kundër Brukselit.
"Mendoj se është qesharake ... Kanadaja ka qenë partner i tmerrshëm tregtar", u tha Trump gazetarëve. Ai e lidhi kërcënimin me qëllimin e udhëheqësve evropianë: "Nëse e bëjnë këtë, nëse mendoj se është sadopak akt armiqësor, do të vendos tarifa shumë serioze ose do ta ndaloj tregtinë me Evropën, për shumë gjëra." Më tej shtoi: "Nëse është qëllim i mirë, kjo është në rregull. Nëse është qëllim i keq, do të vendosim tarifa shumë të rënda ndaj Evropës, gjë që është mundësi."
Deklaratat e tij u bënë pasi presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, njoftoi në fjalimin vjetor për gjendjen e Bashkimit Evropian se BE-ja dëshiron ta çojë marrëdhënien me Kanadanë "në nivelin më të lartë të mundshëm". Ajo këmbënguli se nuk bëhet fjalë për një "partneritet kundër askujt tjetër" dhe nuk e përmendi Trumpin me emër. Sipas CNBC-së, Trumpi foli me gazetarët pasi zbriti në Karolinën e Veriut, ndërsa BBC-ja nuk jep vendndodhje për deklaratat e tij.
Von der Leyen tha para Parlamentit Evropian se blloku dhe Kanadaja "e shohin botën me të njëjtët sy", nga inteligjenca artificiale te ndryshimet klimatike dhe gjeopolitika. "Dhe kemi qëndruar bashkë: për Ukrainën, për mbrojtjen, për lëndët e para dhe për zinxhirët e furnizimit. Por mbi të gjitha... Evropa dhe Kanadaja besojnë në demokraci", tha ajo, duke shtuar: "Partneritetet janë zgjedhje strategjike për Evropën. Por ato u përgjigjen edhe çarjes në sistemin ndërkombëtar të bazuar në rregulla."
Detaje konkrete se si do të funksiononte një anëtarësim i tillë nuk u dhanë. Fushat e listuara për bashkëpunim përfshijnë prodhimin, teknologjinë, inteligjencën artificiale, mbrojtjen, energjinë, mineralet kritike dhe sigurinë ekonomike, ndërsa oferta ndaj Otavës përfshin edhe integrimin e bazave industriale të mbrojtjes, një aleancë teknologjike dhe bashkëpunim në Arktik.
Sfondi tregtar është i ashpër. Bisedimet tregtare mes Kanadasë dhe Shteteve të Bashkuara dështuan muajin e kaluar, duke nxitur një varg masash të reja tarifore. Trumpi ka vendosur tarifë prej 50 për qind ndaj mallrave kanadeze dhe planifikon të ndalojë importet e bulmetit, alkoolit dhe automjeteve nga Kanadaja më vonë këtë muaj, çka ka sjellë kundërmasa nga Otava. Flet edhe vazhdimisht për ta bërë Kanadanë "shtetin e 51-të".
Tarifa të reja amerikane ndaj BE-së do të vinin në provë kornizën tregtare që Uashingtoni dhe Brukseli arritën vitin e kaluar, e cila caktoi një tavan tarifor prej 15 për qind për shumicën e eksporteve evropiane në SHBA. Kanadaja, nga ana tjetër, ka një marrëveshje tregtie të lirë me BE-në që eliminon tarifat për rreth 99 për qind të mallrave, megjithëse ajo ende kërkon ratifikim nga 10 shtete anëtare. Kanadaja është gjithashtu i vetmi vend joevropian në instrumentin SAFE të BE-së, që u jep firmave kanadeze qasje preferenciale në prokurimin e mbrojtjes.
Kryeministri kanadez, Mark Carney, ishte i pranishëm në fjalimin e Strasburgut dhe pritet t'i drejtohet Parlamentit Evropian të enjten. Javën e kaluar ai foli për një "aleancë unike" me BE-në, ndërsa në të kaluarën ka thënë se Otava synon një "aleancë unike sigurie dhe ekonomike" me Evropën, jo anëtarësim të plotë. "Uashingtoni dhe Otava mund të gjejnë një dalje nga lufta aktuale tregtare, por Kanadaja do të vazhdojë ta zvogëlojë cenueshmërinë e saj ndaj presionit ekonomik amerikan", vlerësoi James Lindsay, bashkëpunëtor i lartë në Këshillin për Marrëdhënie me Jashtë.
Statusi i "anëtarësimit të asociuar" nuk ekziston sot si kategori formale në traktatet e BE-së dhe do të duhej krijuar e ratifikuar nga shtetet anëtare, një proces që mund të zgjaste vite. Ideja e tillë u ngrit edhe më herët këtë vit për Ukrainën: BBC-ja ia atribuon sugjerimin kancelarit gjerman Friedrich Merz, i pritur me reagime të përziera, ndërsa CNBC e paraqet si propozim të Gjermanisë në maj, ndaj të cilit BE-ja u tregua e vakët.
Brukseli nuk ka thënë nëse do ta çojë përpara propozimin përballë kërcënimit të Trumpit, dhe shtetet anëtare, disa prej të cilave raportohet se u zunë në befasi nga njoftimi, ende nuk janë përgjigjur. Në planin e zgjerimit klasik mbeten vendet e Ballkanit Perëndimor, mes tyre Shqipëria, Bosnja e Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia, si dhe Gjeorgjia e Moldavia në Evropën Lindore.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
