Tromp: Në apel pritet ndryshim i pjesërishëm i dënimeve ndaj krerëve të UÇK-së

Dënimet që Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë i shqiptuan më 16 shtator kundër katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës mund të ndryshojnë në apel, por vetëm pjesërisht. Këtë vlerësim e jep Nevenka Tromp, hulumtuese e Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë, e cila e ka ndjekur nga afër procesin gjyqësor ndaj Hashim Thaçit, Jakup Krasniqit, Kadri Veselit dhe Rexhep Selimit në institucionin që njihet edhe si Gjykata Speciale e Kosovës.

Në një intervistë për Radion Evropa e Lirë, Tromp thotë se një ndryshim i pjesshëm i aktgjykimit është shumë më i mundshëm sesa një rrëzim i tërësishëm i tij. Sipas saj, rezultati më i besueshëm është një ulje e dënimeve, veçanërisht për Selimin ose Veselin, kontributi i të cilëve u cilësua nga gjyqtarët me terma më të dobët sesa ai i Thaçit dhe Krasniqit.

Mbrojtja e katër të dënuarve ka paralajmëruar apel. Tromp vlerëson se baza kryesore juridike për kundërshtimin e fajësisë është vetë ekzistenca e të ashtuquajturit qëllim i përbashkët kriminal, bashkë me mënyrën si aktgjykimi dalloi kontributin individual të secilit. U konstatua, shpjegon ajo, se Thaçi dhe Krasniqi i kishin përdorur aktivisht pozitat e tyre për t'i zbatuar aspektet kriminale të qëllimit të përbashkët, ndërsa shpallja fajtor e Selimit mbështetet në një cilësim thelbësisht të ndryshëm: mosparandalimin dhe mosndëshkimin e krimeve për të cilat ai kishte autoritetin dhe dijeninë për të vepruar. Ky konstatim, i bazuar në mosveprim dhe jo në zbatim aktiv, është sipas Trompit pika më e kundërshtueshme në apel, pasi varet nga vlerësime për atë çfarë dinte, kur e dinte dhe çfarë mund të bënte realisht.

Një bazë e dytë e mundshme e apelit lidhet me materialin provues, veçanërisht me mbështetjen në deklarata dëshmitarësh të marra shumë vite pas ngjarjeve, të cilat ekipet e mbrojtjes pranë Dhomave të Specializuara i kanë kundërshtuar edhe në procedura të mëparshme.

Megjithatë, hapësira për sukses është e ngushtë. Shqyrtimi në apel në këtë sistem, i trashëguar nga jurisprudenca e Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë, nuk i peshon sërish provat, por përqendrohet në zbatimin e ligjit mbi provat dhe faktet e konstatuara. Paneli i Gjykatës së Apelit mund ta konfirmojë aktgjykimin, ta rrëzojë fajësinë për pika të caktuara, t'i rrisë ose t'i ulë dënimet, ose të urdhërojë rigjykim të pjesshëm. Paneli i Gjykatës Supreme, shkalla e tretë e strukturës së gjykatës, mbetet i disponueshëm vetëm në rrethana më të kufizuara, përfshirë kur në apel shpallet fajësia pas një shpalljeje pafajësie ose gjatë shqyrtimit të dënimeve veçanërisht të rënda.

Rreziku në apel nuk është vetëm për të dënuarit. Aktgjykimi i shkallës së parë përmban shpallje pafajësie për të gjashtë pikat e aktakuzës për krime kundër njerëzimit, dhe Tromp thotë se një apel i Prokurorisë do t'i shënjestronte pikërisht këto konstatime, duke e rihapur çështjen e dënimit, me gjasë në drejtim të rritjes.