ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Valë të njëpasnjëshme të nxehti dhe një thatësirë e rëndë në gjithë kontinentin kanë futur bujqit e Evropës në një krizë "të paprecedent" — nga perimet e Bretanjës te orizi i luginës së Pos dhe rrushi spanjoll.
Valë të njëpasnjëshme të nxehti dhe një thatësirë gjithnjë e më e rëndë, e përhapur në të gjithë kontinentin, kanë futur shumë nga bujqit e Evropës në një krizë që prodhuesit e cilësojnë "të paprecedent". Kultivuesit e perimeve dhe të drithërave paralajmërojnë të korra "katastrofike", ndërsa fushat nga Franca te Italia dhe Spanja janë përcëlluar nga temperaturat ekstreme.
Në Francë, prodhuesit thonë se prodhimi i perimeve ka rënë "në një masë shumë të konsiderueshme" krahasuar me vitet e mëparshme. Mungesat vlerësohen në 25% për kungujt, 35% për sallatat, 40% për bizelet, 60% për brokolin dhe nga 50% deri në 100% për angjinaret.
"Sektori i perimeve po përballet me një krizë historike," ka deklaruar Prince de Bretagne, grupimi që bashkon më shumë se 1.300 prodhues perimesh në Bretanjë, duke kërkuar "veprim urgjent" ndaj një rënieje "dramatike" të rendimenteve dhe të cilësisë së shumë kulturave.
Sipas prodhuesve, ngrohja globale e përshpejtuar dhe e shkaktuar nga njeriu, si dhe një fenomen El Niño i fuqishëm, i kanë përcëlluar arat e Evropës këtë verë. Zhvillimi i bimëve është penguar nga temperatura që rregullisht i kalojnë 30 gradë Celsius dhe shpesh arrijnë 35 gradë, nga mungesa gati e plotë e reshjeve dhe nga erërat e nxehta.
"Zakonisht një rajon ia del më mirë, gjë që ndihmon të kompensohet," tha Eric Legras, nga shoqata franceze e prodhuesve të perimeve të konservuara dhe të ngrira, që numëron 4.400 anëtarë. "Këtë vit, të gjitha zonat tona kryesore të prodhimit janë goditur, dhe në të njëjtën kohë."
Edhe prodhimi i drithërave është goditur rëndë. Ministria franceze e Bujqësisë vlerëson se korrja e misrit në Francë — prodhuesi më i madh i drithërave në Evropë — do të bjerë me 35% krahasuar me nivelet e vitit 2025, në rreth 9 milionë tonë, një sasi e parë për herë të fundit në vitin 1980. Sipas ministrisë, një pjesë e rënies vjen nga kalimi i fermerëve drejt kulturave të tjera si luledielli, por ajo pasqyron edhe ndikimin e valëve të të nxehtit të kësaj vere, që e goditën kulturën në fazat vendimtare të rritjes.
Kjo pritet të krijojë probleme të mëdha për blegtorët. Meqë lopët qumështore fillojnë të vuajnë nga stresi termik mbi 25 gradë Celsius, shumë prodhues kanë raportuar tashmë rënie prej 10%-15% të rendimentit të qumështit. Shumica janë të shqetësuar edhe për ushqimin e kafshëve gjatë dimrit.
Agreste, shërbimi statistikor i ministrisë së Bujqësisë, njoftoi javën e kaluar se prodhimi i sanës për ushqimin dimëror të bagëtive ishte rreth 30% më i ulët se mesatarja e viteve 1989-2018 — një mungesë që, sipas tij, "po përkeqësohet dhe tani po prek një numër gjithnjë e më të madh rajonesh". Është goditur edhe prodhimi i vezëve, nga një shkallë e lartë ngordhjeje në pularitë, veçanërisht gjatë valës së të nxehtit të qershorit; sipas bordit kombëtar francez për promovimin e vezëve, prodhimi është rreth 1 milion vezë në ditë nën normën.
Situata nuk është më e mirë në Itali. Rreth 60% e tokave bujqësore në të gjithë vendin preken tani nga thatësira, nga e lehta deri te e rënda, sipas të dhënave të publikuara në fillim të këtij muaji nga Coldiretti, organizata më e madhe e fermerëve në vend. Rendimentet e kulturave — sidomos misri, orizi, soja, si dhe perimet e frutat — janë dëmtuar rëndë, ndërsa prodhimi i qumështit ka rënë me 20%. Kostoja e përgjithshme për sektorin, duke përfshirë dëmet nga zjarret dhe stuhitë e forta, vlerësohet në më shumë se 3 miliardë euro.
Thatësira është veçanërisht e rëndë në luginën e Pos, një zonë e gjerë që përshkon katër rajone veriore dhe përbën shtyllën kurrizore të bujqësisë italiane. Aty prodhohet rreth 80% e orizit italian, ndërsa lumi më i gjatë i vendit është tharë ndjeshëm. Italia është prodhuesi më i madh i orizit në Evropë, me rreth 235.000 hektarë të mbjella në vitin 2025. Këtë vit, thatësira e ka detyruar prodhuesit të ujitin kulturat vetëm çdo javë të dytë, në përpjekje për të shpëtuar sezonin.
Në Spanjë, korrjet e drithërave janë 35% nën vitin e kaluar në Castilla y León, 49% në rajonin e Madridit dhe 24% në Andaluzi. Prodhimi i qumështit të deleve dhe të dhive ka rënë përkatësisht me 6,5% dhe 10,8%, sipas autoriteteve.
Pas një korrjeje katastrofike në vitin 2024 të goditur nga thatësira, prodhimi i vajit të ullirit u rrit ndjeshëm vitin e kaluar; prodhuesit thonë se është ende herët të thuhet si do të dalë ky vit. Ndërkohë, federata kombëtare spanjolle e verës ka parashikuar një rënie prej 20% të prodhimit për vitin 2026. Drejtori i saj, José Luis Benítez, paralajmëroi se valët e njëpasnjëshme të të nxehtit do t'i pakësojnë kulturat, pasi rrushi mbetet më i vogël për shkak të mungesës së lagështisë.
Qeveritë kanë premtuar paketa të kushtueshme ndihme për sektorin. Kryeministri francez, Sébastien Lecornu, ka premtuar 145 milionë euro ndihmë të menjëhershme, së bashku me "masa strukturore mbështetjeje dhe investimi" në buxhetin e vitit 2027.
Gurë kalldrëmi të shkulur nga Parku Rinia, gaz lotsjellës dhe mbi 100 të arrestuar: protestat kundër qeverisë në Shqipëri hynë në ditën e shtatë pa asnjë shenjë qetësimi. Kryeministri Rama i quan pjesë të një sulmi të koordinuar, ndërsa protestuesit fajësojnë policinë për dhunën.
