ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Suedezët dalin të dielën në një zgjedhje ku sondazhi i fundit lë vetëm 0.3 pikë mes bllokut të majtë dhe atij të djathtë. Nëse partitë e djathta sigurojnë shumicën, Demokratët e Suedisë mund të hyjnë për herë të parë në qeveri.
Tre të dhjetat e një pike. Kaq ndan bllokun e majtë nga ai i djathtë në sondazhin e fundit para votimit të së dielës në Suedi, një zgjedhje që mund të hapë për herë të parë dyert e qeverisë për ekstremin e djathtë, nëse partitë e djathta arrijnë të formojnë shumicën.
Sondazhet e opinionit e japin përpara aleancën opozitare të qendrës së majtë, me Magdalena Andersson, drejtuese e Socialdemokratëve, si favorite për t'u kthyer në postin e kryeministres pas katër vjetësh në opozitë. Por avantazhi i bllokut të saj është ngushtuar ndjeshëm në ditët e fundit të fushatës.
Historia e kësaj gare nis në vitin 2022, kur kryeministri aktual Ulf Kristersson, lider i Moderatëve të qendrës së djathtë, theu një tabu të gjatë duke arritur një marrëveshje me Demokratët e Suedisë (SD), partinë e ekstremit të djathtë, në mënyrë që koalicioni i tij i pakicës të formonte qeverinë. Ajo marrëveshje u dha SD-së ndikim tejmase të madh mbi politikat qeveritare, veçanërisht për krimin dhe imigracionin. Tani Kristersson ka shkuar edhe më tej: ai ka premtuar poste ministrore për SD-në nëse rikthehet në pushtet.
Votimi zhvillohet vetëm pak ditë pasi partia nativiste gjermane Alternativa për Gjermaninë (AfD) doli e para në zgjedhje kyçe krahinore, dhe ndërkohë që Marine Le Pen kryeson sondazhet për votimin presidencial të vitit të ardhshëm në Francë.
Ekspertë të fushës juridike dhe të të drejtave civile paralajmërojnë se një rezultat i tillë do të minonte edhe më shumë reputacionin e gjatë të Suedisë si kampione globale e të drejtave të njeriut, reputacion që sipas tyre është përkeqësuar ndjeshëm nën qeverinë aktuale.
"Ajo që kemi parë në katër vitet e fundit janë ndryshime të mëdha kur bëhet fjalë për politikat mbi krimin dhe imigracionin", tha John Stauffer, drejtor ligjor i organizatës Civil Rights Defenders. Ai shtoi: "Ky është edhe shqetësimi në vijim për periudhën e ardhshme të mandatit: që kjo qeveri do të vazhdojë me një synim të qartë për të ulur më tej numrin e njerëzve që vijnë në Suedi, numrin e njerëzve që mund të marrin mbrojtje, dhe gjithashtu që sa më shumë njerëz me prejardhje migrante të largohen nga Suedia, qoftë me forcë ose vullnetarisht."
Programi i Demokratëve të Suedisë përmban premtime për të futur "ndjenjën antisuedeze në legjislacionin për nxitjen kundër grupeve etnike", për të revokuar lejet e qëndrimit të përhershëm dhe për të shkurtuar më tej imigracionin. Një nga parullat e partisë është premtimi për "ta bëjmë Suedinë përsëri Suedi".
Ndryshimet e fundit në Suedi përfshijnë deportimin e adoleshentëve, uljen e moshës së përgjegjësisë penale dhe dërgimin e 14-vjeçarëve në burgje për të rritur. Megjithatë, sipas Staufferit, shumë votues dhe politikanë vazhdojnë ta shohin vendin si "kampion i të drejtave të njeriut dhe kampion i rendit botëror të bazuar në rregulla, ku të drejtat e njeriut janë një pjesë e rëndësishme".
"Por është krejt e qartë se Demokratët e Suedisë nuk e kanë atë ambicie. Ata nuk e shohin Suedinë si një aktor të rëndësishëm në këto çështje të të drejtave të njeriut. Pra do të ketë më pak fokus mbi këtë dhe mbi kontributin e Suedisë në zhvillimin e kuadrit juridik rreth të drejtave të njeriut", tha ai. Sipas Staufferit, "është hamendje e drejtë se trendi negativ do të vazhdojë me SD-në në qeveri, pamja nga jashtë e Suedisë do të vazhdojë të përkeqësohet, gjithnjë e më pak do të shihet si kampione e të drejtave të njeriut, por si çdo vend tjetër ndoshta. Për një kohë Suedia është parë si përjashtimi."
As një fitore e së majtës nuk do të thoshte kthim prapa i politikave të ashpra aktuale. Socialdemokratët e Anderssonit janë zhvendosur gjithashtu nga e djathta për krimin, imigracionin dhe integrimin. "Me një qeveri të udhëhequr nga Socialdemokratët, shumë nga gjërat që ne i shohim si problematike nuk do të kthehen mbrapa. Por ndoshta zhvillimi negativ nuk do të vazhdojë në të njëjtën mënyrë", vlerësoi Stauffer.
Pritet një votim i hershëm rekord dhe fati i qeverisë së ardhshme mund të vendoset nga partitë e vogla. Në krahun e djathtë, lidhja e lidereshës së Liberalëve, Simona Mohamsson, me liderin e Demokratëve të Suedisë, Jimmie Åkesson, ka ngjallur polemika në muajt e fundit, ndërsa Liberalët, pjesë e koalicionit qeverisës, mund të rezultojnë vendimtarë për aftësinë e së djathtës për të formuar koalicion. Në të majtën, dalja në votime e Partisë së Qendrës mund të jetë po aq e rëndësishme: ajo ka shënuar përparim në sondazhe dhe në komunën e Stokholmit po i afrohet Moderatëve, me shpresën për t'u bërë partia e dytë më e madhe.
Për Bo Peterssonin, profesor i shkencave politike në Universitetin e Malmës, beteja ideologjike tashmë është vendosur. "Partitë kryesore e kanë marrë politikën restriktive të imigracionit dhe kështu nuk ka shumë për të thënë SD-ja se 'ne jemi unikë dhe përfaqësojmë këtë'", tha ai, duke shtuar për SD-në: "Ata kanë qenë një pjesë shumë e qartë e establishmentit." Sipas tij, zgjedhja e së dielës do të tregojë nëse partia e ekstremit të djathtë ka ende tërheqje shtesë te votuesit suedezë.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
