Stuhia Lala rrafshon rreth 100 shtëpi në Hawaii, dëmet arrijnë qindra miliona dollarë

Rreth 100 shtëpi u shkulën nga themelet nga erërat e forta që solli stuhia Lala kur kaloi mbi Big Island të Hawaii-t, shtetin ishullor amerikan në Paqësor. Ndërsa nisën punimet e pastrimit, autoritetet ende po hetojnë nëse stuhia ka lënë të vdekur.

Lala ishte zbritur në kategorinë e stuhisë tropikale para se të prekte ishujt, por solli shira të dendur dhe erëra aq të fuqishme sa dëmtuan mbi 100 shtëpi dhe disa ura në Big Island. Guvernatori i Hawaii-t, Josh Green, e vlerësoi dëmin në qindra miliona dollarë në të gjithë shtetin.

Për humbjet njerëzore, Green u shpreh me kujdes: "Po lutemi që të mos ketë praktikisht asnjë viktimë. Pyetjes është e vështirë t'i përgjigjesh në disa mënyra."

Drejtori i menaxhimit të emergjencave në Hawaii, Randy Collins, paralajmëroi se rreziqet nuk kanë mbaruar edhe pse stuhia ka kaluar. "Shumë viktima ndodhin shpesh pas fatkeqësisë," tha ai para gazetarëve. "Ndërsa njerëzit pastrojnë gjërat, ata punojnë me pajisje të rënda, sharra motorike, gjeneratorë. Punojnë pranë kabllove elektrike të rrëzuara e kështu me radhë. Atëherë vijnë viktimat."

Në juglindje të Big Island, pjesë të një autostrade kryesore u shembën gjatë natës, duke bllokuar rrugën drejt qytezës së Pahala-s, ku ndodhet i vetmi spital i rajonit, sipas raportimit të New York Times.

Përmasat e shkatërrimit i përshkroi përfaqësuesja amerikane Jeanne Kapela: "Është shkatërrim i plotë dhe i tërësishëm. Familjet kanë humbur shtëpitë; i gjithë komuniteti është prekur."

Në ishullin Oahu, shërbimi zjarrfikës i Honolulu-t kishte marrë mbi 600 thirrje të lidhura me motin deri në mesditën e së dielës me orën lokale, përfshirë 147 raportime për pemë të rrëzuara. Sipas një deklarate të qytetit, kishte edhe çati të shqyera, kabllo elektrike të rrëzuara dhe një notar që u desh të shpëtohej.

Lala u zbrit nga uragan në stuhi tropikale në orët e para të së dielës, por Qendra Kombëtare e Uraganeve paralajmëroi se ajo mund të kthehet sërish në uragan deri të mërkurën.

Hawaii u godit për herë të fundit nga një uragan "i madh" — pra i kategorisë 3, 4 ose 5 në shkallën Saffir-Simpson — në vitin 1992, kur uragani Iniki shkaktoi të paktën gjashtë vdekje dhe miliarda dollarë dëme. Muajin e kaluar ishujt u kërcënuan nga uragani Fausto, para se ai të dobësohej dhe të kalonte në veri të vargut të ishujve.

Lala vjen ndërkohë që një El Niño i fuqishëm është formuar në Paqësorin qendror ekuatorial. Temperaturat janë tashmë aq të larta sa Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike (NOAA) parashikon 69% shanse për një "ngjarje historike që do të tejkalonte fuqinë e ngjarjeve të mëparshme El Niño që nga viti 1950", kur ajo të arrijë kulmin mes tetorit dhe dhjetorit. El Niño-ja — dukuria natyrore klimatike kur temperaturat sipërfaqësore të detit në Paqësorin qendror dhe lindor bëhen jashtëzakonisht të ngrohta — priret të nxisë aktivitetin e uraganeve në Paqësor, ndërsa e shtyp atë në Atlantik. Kriza klimatike e shkaktuar nga njeriu mund t'i amplifikojë ndikimet e saj, pasi një oqean dhe atmosferë më e ngrohtë rrisin energjinë dhe lagështirën në dispozicion për ngjarje ekstreme moti.