Shiroka-Pula në krye të shtetit, Akademia e Shkencave mbetet pa kryetare

Ngjitja e Justina Shiroka-Pulës në postin e presidentes së Kosovës ka lënë pa drejtuese Akademinë e Shkencave dhe Arteve të Kosovës (ASHAK). Shiroka-Pula u zgjodh pak para mesnatës më 6 tetor 2026 dhe e mori zyrtarisht detyrën të nesërmen, më 7 tetor, pas një ceremonie solemne inaugurimi.

Dy funksionet nuk mund të mbahen njëkohësisht. Ligji nr. 05/L-038 për ASHAK-un e përjashton shprehimisht këtë mundësi në nenin 16, pika 6: "Anëtarët e Akademisë që ushtrojnë funksione politike dhe shtetërore nuk mund të ushtrojnë funksione udhëheqëse në Akademi". I njëjti kufizim përsëritet edhe në Statutin e institucionit.

Shiroka-Pula kishte marrë drejtimin e Akademisë më 19 dhjetor 2025, në një mbledhje të rregullt të Kuvendit të ASHAK-ut. Në ato zgjedhje, të fundit të rregullta në institucion, Fejzullah Krasniqi u zgjodh nënkryetar, ndërsa Bardh Rugova sekretar shkencor.

Tani Akademia duhet të zgjedhë kryetarin e ri, në një procedurë me disa hapa. Kryesia e ASHAK-ut i shpall zgjedhjet dhe e thërret seancën zgjedhore së paku 30 ditë përpara. Pastaj mbahen dy mbledhje të seksioneve të Akademisë: në të parën propozohen kandidatët, në të dytën ata votohen. Kandidatët që sigurojnë numrin e nevojshëm të votave kalojnë në Kuvendin e Akademisë për votimin përfundimtar, ku fiton ai që merr më së shumti vota.

Sipas nenit 17, pika 1.4 e ligjit, kryetari i Akademisë zgjidhet nga Kuvendi për një periudhë katërvjeçare, me të drejtë rizgjedhjeje edhe për një mandat tjetër. Statuti, në nenin 33, përcakton se kreu zgjidhet nga radhët e anëtarëve të rregullt dhe i përgjigjet Kuvendit të Akademisë, ndërsa për çështjet që lidhen me të drejtat dhe detyrat e Kryesisë i përgjigjet Kryesisë.

Kushdo që të zgjidhet nuk do të nisë një mandat të plotë: kryetari i ri do të qëndrojë në detyrë deri në zgjedhjet e rregullta për kryesinë e ASHAK-ut, të cilat sipas rregullit mbahen në fund të vitit 2029.

Emri i pasardhësit të Shiroka-Pulës mbetet i panjohur, ndërsa Akademia nuk ka dhënë deri tani një prononcim mbi zgjedhjen e kryetarit të ri.