Serwer për ligjin e Speciales: Kosova e ndryshoi, por s'ka si ta zbatojë

Kuvendi i Kosovës e ka rishkruar kornizën ligjore të Gjykatës Speciale, por profesori amerikan Daniel Serwer, nga Universiteti John Hopkins, ngre një pyetje që i shkon në thelb çështjes: kush do ta zbatojë këtë ligj? Sipas tij, Kosova nuk ka asnjë mjet për ta bërë këtë.

Ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara u miratuan më 6 tetor dhe prekin tri shtylla të institucionit: juridiksionin, dënimet dhe procedurat. Ato erdhën pas vendimit të gjykatës në Hagë, e cila dënoi katër ish-krerë të UÇK-së me gjithsej 81 vjet burgim.

Në një përgjigje për Gazetën Express, Serwer e përshkroi kështu qëllimin dhe kufirin e ligjit: "Mendimi im është se legjislacioni i Kosovës synon ta sjellë Gjykatën Speciale më në përputhje me atë që përgjithësisht kuptohej se do të ishte mandati i saj kur u krijua. Problemi, natyrisht, është se Kosova nuk ka asnjë mënyrë për ta zbatuar këtë legjislacion".

I pyetur nëse ligji i ri mund të kthehet në pengesë për rrugën e Kosovës drejt Bashkimit Europian, profesori e ktheu topin në fushën e Brukselit: "Është në dorën e BE-së të vendosë për kriteret e anëtarësimit, jo në dorën time apo të Kosovës. Përgjigjen duhet ta japë Brukseli".

Bashkimi Europian, nga ana e tij, ka reaguar ashpër ndaj miratimit të ndryshimeve, duke deklaruar se ligji "bie ndesh me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës ndaj BE-së". Tri ditë më parë, BE-ja kishte rikujtuar mbështetjen e vazhdueshme për Dhomat e Specializuara si institucion i pavarur gjyqësor, i themeluar nga vetë Kuvendi i Kosovës, që funksionon brenda sistemit juridik të vendit dhe është i sanksionuar në Kushtetutë.

"Mandati dhe pavarësia e tyre aktuale duhet të respektohen plotësisht. Dhomat e Specializuara të Kosovës po japin drejtësi, bazuar në parimin e përgjegjësisë penale individuale. I bëjmë thirrje Kosovës që t’u përmbahet detyrimeve të saj ndërkombëtare për të garantuar pavarësinë gjyqësore të Dhomave të Specializuara të Kosovës, si dhe përkushtimin për të siguruar llogaridhënie dhe për t’u dhënë drejtësi viktimave dhe familjeve të tyre nga të gjitha komunitetet në Kosovë", deklaroi BE-ja.

Votimi për ligjin e Speciales nuk ndodhi në vakuum politik. Ai i parapriu zgjedhjes së Presidentes së re të Kosovës, një hap që i dha fund gati dy viteve bllokadë institucionale dhe e shmangu vendin nga zgjedhjet e reja. Serwer e pa daljen nga ngërçi si zhvillim pozitiv: "Mendoj se është gjë e mirë që kompromisi ka çuar në zgjedhjen e një presidenteje me kualifikime të larta".

Mbetet e paqartë se çfarë efekti do të ketë ligji i ndryshuar në praktikë dhe nëse ai do të kontestohet në Gjykatën Kushtetuese.