Qentë robotë me pushkë dhe granatahedhës dalin në stërvitjen e ushtrisë serbe

Pamjet nga stërvitja janë të pazakonta për rajonin: makina katërkëmbëshe që qëllojnë me armë automatike dhe hyjnë në një ndërtesë të improvizuar, ndërsa ushtarët serbë lëvizin përkrah tyre. Ushtria serbe i nxori këta robotë të armatosur më 13 shtator, gjatë stërvitjes ushtarake "Victor 2026" në jugperëndim të Serbisë, sipas raportimeve të pajisur me raketa antitanke "Wasp", pushkë automatike dhe granatahedhës 40-milimetërsh.

Shfaqja erdhi vetëm dy javë pasi Serbia hapi në Shabac, në perëndim të vendit, një fabrikë për prodhimin e robotëve të projektuar nga Kina. Më 29 gusht, presidenti serb Aleksandar Vuçiç kishte deklaruar se robotët e armatosur, të projektuar nga Kina për nevojat e ushtrisë serbe, do të shiheshin "brenda 15 ditësh" nga hapja e asaj fabrike.

Robotët e shfaqur në stërvitje ngjajnë me modelin "D1 Max Pro" të kompanisë kineze AgiBot, e cila është partnere në fabrikën e Shabacit. Nuk është bërë e qartë nëse këta robotë janë montuar në Serbi; ushtria serbe nuk iu përgjigj pyetjes se ku janë prodhuar ata, sipas raportimit të Radios Evropa e Lirë. Fabrika e Shabacit synon të prodhojë deri në 3.000 robotë humanoidë dhe katërkëmbësh në vit.

Paraqitja e tyre ka hapur debatin nëse pajisje të tilla mund të përdoren një ditë në operacione luftarake reale. Ekspertët janë më të rezervuar: përdorimi i gjerë i robotëve katërkëmbësh në fushëbetejë mbetet i kufizuar për shkak të problemeve me besueshmërinë, rrezen e veprimit, mirëmbajtjen dhe koston.

Eksperti amerikan i teknologjisë së armëve, Jared Keller, tha për Radion Evropa e Lirë se Serbia ka të ngjarë të përballet me të njëjtat vështirësi që i kanë shtyrë ushtri të ndryshme ta rishqyrtojnë përdorimin e qenve robotë. Sipas tij, këto platforma janë mekanikisht më komplekse sesa mjetet pa ekuipazh me rrota dhe kërkojnë një numër të madh motorësh e sensorësh, çka rrit konsumin e baterisë, mundësinë e defekteve dhe kostot. Robotë të tillë kushtojnë dhjetëra mijëra dollarë dhe, sipas ekspertëve, mund të jenë të cenueshëm ndaj dronëve sulmues me kosto shumë më të ulët. Keller vlerëson gjithashtu se shfaqja publike e tyre mund të ketë edhe një dimension simbolik, për të treguar kapacitetet teknologjike të ushtrisë serbe, pavarësisht përdorimit të kufizuar në terren.

Episodi shënon një hap tjetër në zgjerimin e arsenalit serb me teknologji kineze, që tashmë përfshin sisteme raketore dhe dronë. Sipas të dhënave të cituara nga Radio Evropa e Lirë, rreth 60 për qind e importeve të armëve të Serbisë në periudhën 2020-2024 kanë ardhur nga Kina.

Afrimi mes Beogradit dhe Pekinit ndiqet me shqetësim nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara. Një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit i bëri thirrje Serbisë të zgjedhë "burime dhe furnizues të besueshëm të pajisjeve dhe teknologjisë së inteligjencës artificiale", duke e përmendur SHBA-në si partner të besueshëm.