Plumb, kadmium dhe arsenik në kopshte: dhjetëra shtëpi franceze shpallen të pabanueshme

Banorët e një lagjeje pune në Tonnay-Charente, në departamentin Charente-Maritime të Francës, mësuan se toka e kopshteve të tyre është ndotur me metale të rënda — plumb, kadmium dhe arsenik — "në nivele që paraqesin rreziqe shëndetësore", sipas prefekturës.

Analizat u kryen në lagjen banesore të cité de la Coudre, ngjitur me uzinën e prodhimit të plehrave kimike të kompanisë Timac Agro, filial i grupit Roullier. Nga 92 parcela të analizuara, gati gjysma paraqesin "një gjendje të tokave të papajtueshme me përdorimet banesore dhe vetëprodhimin ushqimor", njofton prefektura në një letër të bashkënënshkruar me Agjencinë Rajonale të Shëndetit (ARS) dhe të dërguar banorëve të prekur.

Në praktikë, banorëve u kërkohet të shmangin ngrënien e perimeve të kultivuara në kopsht, të lajnë lodrat e përdorura jashtë dhe të zbathen kur hyjnë në shtëpi. "Dyzet shtëpi janë thjesht të pabanueshme", përmbledh Gérard Garder, administrator i Kolektivit të Mbrojtjes së Tonnay-Charente.

Rezultatet e interpretimit të gjendjes së mjediseve — të kërkuara që nga viti 2019 nga shërbimet e shtetit ndaj Timac Agro për të vlerësuar ndikimet shëndetësore të veprimtarisë së saj — po u komunikohen pika-pika prej disa javësh banorëve që pranuan analizat e tokës. Për disa banorë, dyshimet për ndotjen zgjasin prej gati njëzet vjetësh. Tani ata frikësohen nga një shpronësim.

Në një urdhëresë të fundit të korrikut, prefekti Michel Prosic i kërkoi Timac Agro-s që brenda gjashtë muajsh të dorëzojë një plan menaxhimi, i cili duhet të përcaktojë parcelë për parcelë masat e pastrimit dhe të rikthimit të një toke të shëndetshme, si dhe kufizimet e përdorimit. Kompania ka dy muaj afat për të bërë ankesë.

Për Gérard Garder-in, kjo urdhëresë "është një fitore e madhe" që identifikon "më në fund Timac Agro si përgjegjëse për ndotjen e tokave tona". Ai e sheh dosjen nëntëmbëdhjetëvjeçare si shembull të "shkujdesjes së shtetit". Sipas tij, banorët kanë "grumbulluar ndotjet" — tym, pluhur dhe erëra të rënda — pa e ditur pasojën afatgjatë. "Edhe pse nuk e arrijmë pragun e alarmit të përcaktuar nga ARS, shumë banorë kanë vdekur nga kanceri. A do të preken fëmijët tanë që u rritën në këto toka?", shqetësohet vullnetari.

Siti industrial, i vendosur në buzë të lumit Charente, u krijua në vitin 1915 nga Kompania mbretërore asturiane e minierave dhe strehonte veprimtari të ndryshme: rafineri dhe laminim zinku, shkritore plumbi, prodhim acidi sulfurik dhe plehrash. Në fillim të viteve 1960 kjo kompani ia kaloi një pjesë të sitit ndërtuesve, aty ku ndodhet sot lagjja. Timac Agro bleu pjesën tjetër në vitin 1979 për veprimtarinë e prodhimit të fertilizuesve, e cila u ndërpre në mars 2023.

E kontaktuar nga Agjencia France-Presse, kompania thotë se ka "marrë dijeni për urdhëresën prefektorale" dhe se "po shqyrton hapat që do të ndërmarrë ndaj saj në respekt të rrugëve ligjore". Ajo vlerëson se ka "bashkëpunuar plotësisht me autoritetet administrative gjatë gjithë hetimeve mjedisore" dhe "mbetet e vëmendshme ndaj shqetësimeve të shprehura nga banorët".