ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Dhjetë vjet pas provës së parë, nxënësit e Kosovës dolën më keq se në vitin 2015 në të tri fushat e testit ndërkombëtar PISA. Zyrtarë, ish-drejtues të Ministrisë së Arsimit dhe ekspertë ndajnë fajin mes kurrikulës, mënyrës së mësimdhënies dhe mungesave në klasë.
Njëzet e një pikë më pak në shkencë. Dymbëdhjetë më pak në matematikë. Shtatë më pak në lexim. Ky është bilanci i dhjetë viteve të arsimit parauniversitar të Kosovës, i matur me testin ndërkombëtar PISA: në rezultatet e PISA 2025 vendi mori 357 pikë në shkencë, 340 në lexim dhe 350 në matematikë, pra më keq se në vitin 2015, kur nxënësit kosovarë iu nënshtruan këtij vlerësimi për herë të parë.
Në renditjen e PISA-s për vitin 2025, Kosova del vendi me performancën më të ulët në rajon. Pas saj mbeten vetëm shtatë emra: Paraguai, Iraku, Guatemala, Zambia, Kenia, Dushanbeja dhe Ruanda.
Krahasimi që bën ish-zëvendësministri i Arsimit, Nehat Mustafa, e tregon rënien edhe më qartë. Në testin e vitit 2015 Kosova ishte rreth 40 pikë para Republikës Dominikane. Dhjetë vjet më vonë, Republika Dominikane është katër pikë para Kosovës. Mustafa kujtoi se përgatitjet për aplikimin e Kosovës kishin nisur në vitin 2012, me synimin e pjesëmarrjes së parë në 2015, dhe theksoi një dallim që, sipas tij, e bën rënien edhe më të papritur: nxënësit e vitit 2015 kishin mësuar me kurrikulën e vjetër, të bazuar në arritshmëri, ndërsa ata të vitit 2025 janë shkolluar me kurrikulën e re të vitit 2012, të bazuar në kompetenca, pikërisht ato që i kërkon edhe testi PISA.
Nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës, udhëheqësi i Qendrës për Vlerësim, Fatmir Elezi, deklaroi në emisionin Kallxo Përnime se testi PISA vlerëson krejt ndryshe nga ajo që mësohet në shkollat e Kosovës. Ai përmendi edhe një faktor tjetër: mungesat e nxënësve janë rritur në krahasim me vitin 2022. Sa u përket përgatitjeve për testin e fundit, Elezi tha se në shkolla është shpërndarë një doracak me pyetje dhe shembuj për ushtrim, por se Ministria nuk ka pasur mundësi të monitorojë nëse mësimdhënësit e kanë zbatuar atë.
Profesori Xhavit Rexhaj e vendos problemin te kurrikula dhe te vetë sistemi i mësimit. Ai tregoi se ka provuar personalisht t'u përgjigjet pyetjeve të testit PISA dhe u shpreh se për besë u gjinda keq, duke i cilësuar ato shumë më komplekse. Sipas tij, pajisjet teknologjike dhe kabinetet digjitale ndihmojnë që nxënësit të mësojnë duke vepruar, jo vetëm duke dëgjuar. Rexhaj kërkoi që arsimi të mos mbetet çështje vetëm e Ministrisë së Arsimit, por i të gjitha partive, dhe që Parlamenti i Kosovës të nxjerrë një deklaratë për arsimin si urgjencë.
Një element tjetër vjen nga hulumtimi akademik. Drejtori ekzekutiv i organizatës joqeveritare ETEA, që merret me arsimin, Agon Ahmeti, përmendi studimin e profesoreshës së Fakultetit të Edukimit të Universitetit të Prishtinës, Linda Damoni, i cili krahason përmbajtjen e teksteve shkollore të shkencave ekzakte në Kosovë me përmbajtjen dhe standardet e testit PISA. Sipas këtij studimi, vetëm 3.2 për qind e pyetjeve në këto tekste e kalojnë nivelin tre, ndërsa asnjë pyetje nuk e prek nivelin katër, pesë apo gjashtë të testit PISA.
Ahmeti foli edhe për tryezën e diskutimit të zhvilluar më 10 shtator 2026 nga Rrjeti i Organizatave të Shoqërisë Civile për Arsimin Parauniversitar (ROSCAP), ku mori pjesë ministri në detyrë i Arsimit, Hajrulla Çeku. Çeku ka ndarë po ashtu deklarimin e tij të plotë të dhënë në atë tryezë.
Jo të gjithë e shohin kurrikulën si burimin kryesor të problemit. Drejtoresha ekzekutive në Edutask, Bardha Qirezi, tha se testi PISA nuk e mat potencialin e fëmijës dhe se, në rastin e rezultateve të dobëta të Kosovës, kurrikula nuk është problemi kryesor. Si shembull ajo solli rastin e kampiones Majlinda.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
