ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Tetëmbëdhjetë të dyshuar për vrasjen e presidentit haitian Jovenel Moïse në korrik 2021 do të gjykohen në Florida. Prokurori federal Jason Reding Quinones paralajmëron se hetimi nuk ka mbaruar: "Pesë vjet më vonë, ne ende po sjellim të pandehur para gjykatave amerikane".
Atentati që zhyti Haitin në kaos ka hyrë në fazën e tij amerikane. Tetëmbëdhjetë persona të arrestuar në lidhje me vrasjen e presidentit Jovenel Moïse, i ekzekutuar në korrik 2021 në rezidencën e tij private, do të përballen me drejtësinë federale në Floridë, ku prokuroria pretendon se komploti u projektua, u financua dhe u organizua.
Për statusin e tyre të së dielës, rrëfimet ndryshojnë: sipas njërit version, të tetëmbëdhjetët u transportuan me një fluturim ushtarak nga Port-au-Prince drejt Floridës, ndërsa sipas një tjetri ata ishin ende në pritje të ekstradimit drejt Shteteve të Bashkuara. Ky mospërputhje mbetet e pazgjidhur.
Prokurori i Shteteve të Bashkuara për Distriktin Jugor të Floridës, Jason A. Reding Quinones, i emëruar nga presidenti amerikan Donald Trump dhe që drejton hetimin, shkroi në rrjetet sociale: "Sot shënon fazën tjetër të madhe në ndjekjen tonë të përgjegjësisë për vrasjen e presidentit Jovenel Moïse". Ai shtoi: "Ne do ta ndjekim provën kudo që të na çojë, te ata që e financuan, e lehtësuan, e mbështetën ose kryen krime për ta bërë atë të mundur. Pesë vjet më vonë, ne ende po sjellim të pandehur para gjykatave amerikane dhe nuk kemi mbaruar". Në një postim në rrjetin X, Quinones u shpreh gjithashtu: "18 të transportuar me aeroplan ushtarak nga Haiti për t'u përballur me drejtësinë amerikane në distriktin jugor të Floridës".
Quinones nuk i identifikoi të dyshuarit. Ai deklaroi se FBI-ja dhe institucionet e tjera "mbeten të palëkundura në sigurimin që të gjithë individët që pretendohet se kërkuan përfitim nga vrasja e një kreu shteti të mbahen plotësisht përgjegjës".
Agjenti special i FBI-së, Brett Skiles, konfirmoi se të dielën u krye një varg arrestimesh brenda dhe jashtë Shteteve të Bashkuara. "Arrestimet e sotme në disa vendndodhje vendore dhe ndërkombëtare nënvizojnë angazhimin e vazhdueshëm të FBI-së për t'i sjellë para drejtësisë të gjithë pjesëmarrësit në këtë komplot", tha ai.
Moïse, 53 vjeç, u qëllua për vdekje natën e 7 korrikut 2021 nga një grup i punësuar prej rreth 20 mercenarësh kolumbianë me trajnim ushtarak. Truprojat e tij nuk ndërhynë për ta mbrojtur. Bashkëshortja e tij u plagos rëndë gjatë sulmit. Vendndodhja e saktë e rezidencës mbetet e paqartë në rrëfimet e disponueshme: njëra e vendos atë në lagjen Pelerin 5, në kodrat mbi Port-au-Prince, tjetra në Petionville.
Procesi gjyqësor në Floridë ka prodhuar tashmë dënime. Në maj, një juri në Miami shpalli fajtorë katër burra: Arcángel Pretel Ortiz, Antonio Intriago, Walter Veintemilla dhe James Solages, të cilët të gjithë ishin deklaruar të pafajshëm. Prokuroria i cilësoi ata ndër organizatorët kryesorë të komplotit, ndërsa akuzat përfshinin konspiracion për vrasjen ose rrëmbimin e udhëheqësit të zgjedhur të Haitit, konspiracion për ofrim mbështetjeje materiale dhe shkelje të Aktit amerikan të Neutralitetit për angazhim në një operacion ushtarak të paligjshëm jashtë vendit. Ata rrezikojnë dënime deri në burgim të përjetshëm. Sipas prokurorëve federalë, të katërt ishin të lidhur me CTU, një firmë private sigurie me bazë në Floridë, dhe u tërhoqën në komplot nga perspektiva e kontratave fitimprurëse në rast të rrëzimit të Moïse.
Numrat e akuzave ndryshojnë sipas rrëfimeve: Quinones ka deklaruar se 30 persona janë akuzuar deri më tani për vrasjen, ndërsa një llogaritje tjetër flet për njëmbëdhjetë persona tashmë të akuzuar në gjykatat amerikane, të cilat kanë juridiksion mbi komplotet e kurdisura në tokë amerikane. E paqartë mbetet edhe rruga me të cilën pesë prej tyre përfunduan me burgim të përjetshëm: një version i paraqet si të dënuar pas akuzave, ndërsa të tjerë thonë se të paktën pesë veta janë deklaruar fajtorë dhe po vuajnë dënimin e përjetshëm. Në listën e të dënuarve me burgim të përjetshëm përmenden një ish-ushtar kolumbian, një ish-senator haitian, një biznesmen haitiano-kilian, një ushtar kolumbian në pension dhe një shtetas haitiano-amerikan.
Në Haiti mbeten në pritje të gjykimit më shumë se një duzinë ushtarësh kolumbianë dhe një ish-zyrtar i qeverisë haitiane. Sipas prokurorëve federalë, një gjykim i drejtë brenda Haitit ishte bërë gjithnjë e më i pamundur për shkak të kolapsit të sigurisë dhe korrupsionit të rrënjosur, pasojë e dhunës së bandave, kaosit politik dhe krizave humanitare që kanë paralizuar sistemin gjyqësor.
Zhvendosja e procesit jashtë vendit ka ngjallur reagime në Haiti. Pierre Esperance, aktivist i njohur i të drejtave të njeriut dhe drejtor ekzekutiv i Rrjetit Kombëtar për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut, e cilësoi transferimin e 18 të dyshuarve në Shtetet e Bashkuara si "turp për sistemin e drejtësisë haitiane" dhe kërkoi një reformë të thellë të sistemit gjyqësor, në mënyrë që raste të tilla të gjykohen në të ardhmen brenda vendit.
Një kapitull i veçantë lidhet me ish-zonjën e parë, Martine Moïse, e plagosur gjatë atentatit. Ajo dëshmoi në mars në gjykatën federale të Miamit, me një rrëfim emocional dhe në disa momente grafik për sulmin brenda dhomës së gjumit të çiftit. Në dëshminë e saj ajo akuzoi drejtpërdrejt ish-presidentin haitian Michel Martelly dhe ish-kryeministrin Ariel Henry për lidhje me vrasjen e bashkëshortit të saj. Në vitin 2024, një gjyqtar në Haiti e akuzoi vetë Martine Moïse për bashkëpunim dhe shoqërim kriminal, akuza që avokati i saj i cilësoi "qesharake dhe të padrejta".
Pas vrasjes, Haiti mbeti pa asnjë udhëheqës kombëtar të zgjedhur dhe vendi zhytet gjithnjë e më thellë në kaos. Bandat e armatosura shfrytëzuan kolapsin institucional dhe kontrollojnë sot pjesën dërrmuese të kryeqytetit: sipas një vlerësimi rreth 80 për qind të Port-au-Prince, sipas një tjetri rreth 90 për qind. Rrëmbimet për shpërblim, grabitjet e armatosura dhe vjedhjet e automjeteve janë kthyer në dukuri të përditshme. Sipas Kombeve të Bashkuara, gjatë vitit 2025 janë dokumentuar të paktën 8.100 vrasje të kryera nga bandat, ndërsa pasiguria ka zhvendosur rreth 1,5 milionë njerëz.
Forca e mbështetur nga OKB-ja për të ndihmuar policinë vendore kundër bandave mbetet shumë nën objektivat e saj. Forca për Shtypjen e Bandave, e shpallur vitin e kaluar nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së, pritej të rritej mes prillit dhe tetorit deri në një kapacitet të planifikuar prej 5.500 efektivësh të uniformuar dhe 50 punonjësish civilë. Në korrik ajo numëronte më pak se 1.000 efektivë nga Çadi, Mongolia, Xhamajka, Guatemala, El Salvadori dhe Sri Lanka, ndërsa zëdhënësi i saj deklaroi këtë muaj se forca nuk do të jetë e plotësuar deri në tetor, siç ishte planifikuar.
Ndërkohë, Haiti po përgatitet të mbajë më 13 dhjetor zgjedhjet e para presidenciale dhe legjislative që nga viti 2016, si dhe një referendum për kushtetutën, nëse kushtet e sigurisë e lejojnë.
Gurë kalldrëmi të shkulur nga Parku Rinia, gaz lotsjellës dhe mbi 100 të arrestuar: protestat kundër qeverisë në Shqipëri hynë në ditën e shtatë pa asnjë shenjë qetësimi. Kryeministri Rama i quan pjesë të një sulmi të koordinuar, ndërsa protestuesit fajësojnë policinë për dhunën.
