ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Dy anije luftarake, një indiane dhe një pakistaneze, u përplasën të martën në Detin Arabik. Është përballja e parë e drejtpërdrejtë ushtarake mes dy fqinjëve me armë bërthamore pas luftës katërditore të majit 2025, dhe secila palë fajëson anijen e tjetrës.
Një kontakt fizik mes dy anijeve luftarake në Detin Arabik ka rikthyer alarmin mbi rrezikun e një përshkallëzimi të paqëllimshëm mes Indisë dhe Pakistanit. Përplasja ndodhi të martën dhe brenda pak orësh u shndërrua në një shkëmbim akuzash diplomatike mes Islamabadit dhe Nju Delhit.
Të mërkurën, qeveria e Pakistanit thirri në Ministrinë e Punëve të Jashtme diplomatin më të lartë të Indisë në Islamabad. Lëvizja pasqyroi atë që Nju Delhi kishte bërë vetëm disa orë më parë, kur thirri të ngarkuarin me punë të Pakistanit dhe dorëzoi një protestë formale për incidentin.
Ky është takimi i parë i drejtpërdrejtë ushtarak mes dy fqinjëve me armë bërthamore pas konfliktit katërditor të majit 2025, kur goditjet ajrore indiane dhe hakmarrja pakistaneze i afruan të dyja vendet me një luftë të plotë më shumë se në çdo moment tjetër në dekada. Kanë kaluar më shumë se 16 muaj nga ajo luftë ajrore katërditore.
Versionet e dy kryeqyteteve përplasen në çdo element thelbësor. Sipas deklaratës së Ministrisë së Punëve të Jashtme të Pakistanit, publikuar të mërkurën në mbrëmje, marina pakistaneze ka zhvilluar prej 1 shtatorit ushtrimin e saj dyvjeçar SEASPARK-26 brenda zonës së vet ekskluzive ekonomike. Pakistani pohoi se një anije indiane, e identifikuar si shkatërruesi me raketa të drejtuara INS Kolkata, ishte përpjekur "repeatedly" ("në mënyrë të përsëritur") të hynte në zonën e ushtrimit prej 7 shtatorit.
Më 15 shtator, sipas të njëjtës deklaratë, Kolkata ndryshoi kursin në mënyrë "dangerous" ("të rrezikshme"), gjë që e çoi në kontakt me një anije pakistaneze, të identifikuar në mediat lokale si PNS Hunain, një anije patrullimi bregdetare. "Pakistan strongly rejects this belligerent Indian action" ("Pakistani hedh fuqishëm poshtë këtë veprim luftarak indian"), deklaroi Ministria e Punëve të Jashtme e Pakistanit, duke e cilësuar incidentin shkelje të një marrëveshjeje dypalëshe të vitit 1991, që kërkon që anijet luftarake të mbajnë një distancë prej të paktën tre miljeve detare (5,5 km) në ujërat ndërkombëtare.
Ministria e Punëve të Jashtme e Indisë, nga ana e saj, deklaroi se anija e saj luftarake ndodhej në "routine surveillance" ("mbikëqyrje rutinë") në ujërat ndërkombëtare, kur një anije pakistaneze i afrua me shpejtësi të lartë dhe manovroi në mënyrë të pasigurt. Asnjëra qeveri nuk i ka emërtuar anijet në deklaratat e vetë zyrtare, dhe India nuk ka konfirmuar e as mohuar identifikimin e INS Kolkata.
Detajet e ngjarjes mbeten të kontestuara. Asnjë nga dy qeveritë nuk ka publikuar video, të dhëna të gjurmimit të rrugës apo një rrëfim të pavarur, dhe secila deklaratë e vendos fajin mbi anijen e palës tjetër. Ndërsa Pakistani pohon që anija indiane hyri në zonën e tij ekskluzive ekonomike, India këmbëngul që përplasja ndodhi në ujëra ndërkombëtare.
Kufijtë detarë janë pjesë e problemit. Zona ekskluzive ekonomike e një vendi shtrihet 200 milje detare (370 km) nga bregu, ndërsa ujërat territoriale arrijnë vetëm 12 milje detare (22 km). Pjesa tjetër e zonës ekskluzive ekonomike bën pjesë në ujërat ndërkombëtare: anijet e vendeve të tjera mund të kalojnë lirshëm, por nuk mund t'i shfrytëzojnë ekonomikisht ato ujëra, sepse kjo e drejtë i takon vetëm vendit të cilit i përket zona.
Ky nuk është precedenti i vetëm. Dy marinat u përplasën për herë të fundit në qershor 2011, kur fregata pakistaneze PNS Babur u fërkua me fregatën indiane INS Godavari në Gjirin e Adenit, gjatë shoqërimit të një anije tregtare të liruar nga piratët somalezë. Edhe atëherë secila palë fajësoi tjetrën, dhe polemika u shua brenda disa javësh.
Zëvendësadmirali në pension i Marinës së Pakistanit, Ahmad Saeed, e lexon ngjarjen si një model të njohur. Sipas tij, dy anije që i shtyjnë kufijtë e afërsisë pa një qëllim të qartë përplasjeje të kujtojnë incidentet e tipit "bumping" (përplasje me qëllim shtytjeje) mes anijeve sovjetike dhe amerikane në Detin e Zi gjatë Luftës së Ftohtë, por India dhe Pakistani janë në pozitë më të keqe për t'i menaxhuar këto përballje. "There's no bilateral Incidents at Sea agreement, the kind the US and USSR signed in 1972, and no navy-to-navy hotline" ("Nuk ka marrëveshje dypalëshe për incidentet në det, të tipit që SHBA dhe BRSS nënshkruan në 1972, dhe nuk ka linjë të drejtpërdrejtë mes marinave"), thotë Saeed.
Sipas tij, edhe marrëveshja e 1991-shit nuk mjafton: "Article 10 sets a distance, but it gives no manoeuvring rules and no procedure for investigating an incident afterwards. That gap is exactly why each side can just accuse the other." ("Neni 10 përcakton një distancë, por nuk jep rregulla manovrimi dhe as procedurë për hetimin e një incidenti më pas. Ky boshllëk është saktësisht arsyeja pse secila palë mund thjesht të akuzojë tjetrën.")
Rreziku më i madh, sipas Saeedit, nuk është përplasja në vetvete, por çfarë mund të vijë pas: taktika më të mprehta, si bllokimi me radar për kontrollin e zjarrit apo fluturimet e helikopterëve mbi anijet e palës tjetër. Pasojat mund të shkojnë deri në "a contact with actual casualties." ("një kontakt me viktima reale.")
Analistët theksojnë se incidenti nxjerr në pah pikërisht këtë: sa lehtë një ngjarje e paqëllimshme në det mund të kthehet në krizë më të gjerë, në një moment kur Indisë dhe Pakistanit u kanë mbetur shumë pak mekanizma ushtarakë dhe diplomatikë për të shuar tensionet.
Ministria e Mbrojtjes e Serbisë promovoi një dokumentar që lartëson korpusin e Prishtinës, njësinë dy komandantët e së cilës u dënuan në Hagë për krime lufte. Në premierën në Nish ishte i pranishëm edhe njëri prej tyre, Vlladimir Llazareviqi.
