Pentagoni peshon tërheqjen e deri në 40 mijë ushtarëve amerikanë nga Evropa

Rreth 68 mijë ushtarë amerikanë janë sot të vendosur në Evropë. Një pjesë e mirë e tyre mund të largohen: Pentagoni po shqyrton disa opsione për shkurtimin e trupave dhe të mjeteve ushtarake në kontinent, në një kohë kur marrëdhëniet mes disa kryeqyteteve evropiane dhe Uashingtonit janë përkeqësuar gjatë vitit të fundit.

Shkasi i drejtpërdrejtë, sipas raportimeve, ishte refuzimi i aleatëve evropianë për t'i lejuar Uashingtonit përdorimin e bazave të tyre ajrore për luftën kundër Iranit. Komandantët e lartë të Pentagonit pritet t'ia dorëzojnë planet sekretarit amerikan të Mbrojtjes, Pete Hegseth, brenda ditëve në vijim. Shqyrtimi bën pjesë në rishikimin e angazhimit ndaj NATO-s, të shpallur në qershor.

Opsioni i parë parashikon tërheqjen e një të tretës së trupave amerikane në Evropë, çka do të prekte kryesisht ushtarët e vendosur në Gjermani, Itali dhe Spanjë. Një skenar i dytë, më drastik, do të nxirrte nga kontinenti 40 mijë ushtarë, së bashku me avionë ushtarakë, anije dhe armatim. Një mundësi e tretë është zhvendosja e trupave nga Evropa Qendrore ose Perëndimore drejt krahut lindor të NATO-s, më afër Rusisë. Vendimi përfundimtar i Hegsethit pritet deri më 6 nëntor, sipas raportimit të NBC News, që u mbështet te burime sigurie.

Hegseth e kishte lënë të kuptohej rishikimin që në mbledhjen e NATO-s në Bruksel në qershor, kur sulmoi ashpër anëtarët e tjerë. Ndryshimet e reja, tha ai, do të ishin "designed to ensure that NATO is moving fast and irreversibly toward Europe leasing and stepping up to take primary responsibility for the defence of Europe" (të hartuara për të siguruar që NATO po ecën shpejt dhe në mënyrë të pakthyeshme drejt një Evrope që merr përsipër përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e Evropës). Vendimin e aleatëve evropianë për të mos u dhënë forcave amerikane akses në bazat në Evropë për të nisur sulme kundër Iranit, ai e cilësoi "shameful" ("të turpshëm").

"Këta aleatë i vunë në rrezik bijtë dhe bijat e Amerikës, bijtë dhe bijat tona, duke u mohuar aksesin e parashikueshëm, bazat dhe fluturimin mbi territor, gjëra që nuk duhej të ishin vënë kurrë në pikëpyetje", tha Hegseth.

Tkurrja tashmë ka nisur. Rreth gjysma e 2.000 ushtarëve amerikanë të vendosur në Rumani u larguan vitin e kaluar. Rreth 5.000 të tjerë janë në proces tërheqjeje nga Gjermania, ku ndodhet më shumë se gjysma e kontingjentit amerikan në Evropë. Njoftimi për këtë tërheqje, në maj, erdhi pasi kancelari gjerman Friedrich Merz kritikoi luftën e SHBA-së kundër Iranit. Donald Trump kërcënoi se do të shkonte "a lot further" ("shumë më tej"), por sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, raportohet se e bllokoi Shtëpinë e Bardhë nga tërheqja e deri në 25 mijë ushtarëve në atë kohë.

Pasojat e një largimi masiv nuk do të ishin vetëm numerike. Ian Lesser nga German Marshall Fund vlerëson se dalja e trupave dhe e mjeteve në përmasa të mëdha do të dobësonte qëndrimin e frenimit bërthamor të SHBA-së në kontinent. Sipas tij, Rusia nuk ka gjasa të sulmojë anëtarët e NATO-s, por Moska do të shihte sigurisht përfitime nga një zhvillim i tillë. Efekti i saktë mbi Evropën është i vështirë të parashikohet tani për tani, thotë ai, ndërsa zhvendosja e trupave nga Evropa Perëndimore drejt krahut lindor mund të mos jetë shqetësuese, pasi vende si Gjermania dhe Franca po rrisin me shpejtësi kapacitetet e tyre ushtarake. "But it really depends on where and when the troops are removed" ("Por gjithçka varet vërtet nga vendi dhe koha kur largohen trupat"), tha Lesser.