Pavarësistët fitojnë në Kebek dhe premtojnë referendum, por vetëm pas mandatit të Trumpit

Pas më shumë se një dekade larg pushtetit, pavarësistët e Partisë Kebekase (Parti québécois) fituan zgjedhjet provinciale në Kebek, provincën frëngjishtfolëse të Kanadasë, sipas rezultateve të pjesshme të votimit të së hënës, më 5 tetor. Me këtë fitore rikthehet në qendër të politikës kanadeze një premtim që nuk ishte dëgjuar me kaq forcë prej 30 vitesh: një referendum i ri për pavarësinë.

Pasi ishte numëruar më shumë se gjysma e fletëve të votimit, partia pavarësiste kishte marrë 29 për qind të votave. Liberalët ishin të dytët me 23 për qind dhe konservatorët me 21 për qind. Shumë më poshtë mbeti Koalicioni Ardhmja e Kebekut (CAQ), partia e qendrës së djathtë që qeveriste provincën që nga viti 2018, me vetëm 14 për qind. Partia Kebekase nuk e kishte drejtuar provincën që nga viti 2014. Ende nuk dihet nëse qeveria e re do të ketë shumicë apo do të jetë qeveri pakice.

Në krye të saj do të vijë Paul Saint-Pierre Plamondon, avokat 49-vjeçar, i njohur me inicialet "PSPP", i cili do të bëhet kryeministri i ri i një province me nëntë milionë banorë.

Në Montreal, ku ishin mbledhur mbështetësit e partisë, shpallja e rezultateve u prit me sloganin e famshëm pavarësist "Kebeku, një vend" ("Le Québec, un pays").

Referendumi, megjithatë, nuk do të jetë i menjëhershëm. Saint-Pierre Plamondon ka bërë të qartë se do të presë përfundimin e mandatit të presidentit amerikan, Donald Trump, në janar 2029. Arsyeja, sipas tij, është përshkallëzimi i konfliktit tregtar mes Shteteve të Bashkuara dhe Kanadasë, i cili nuk krijon "një klimë të qetë për të menduar për të ardhmen tonë".

Nëse mbahet, do të ishte referendumi i tretë në Kebek, pas atyre të vitit 1980 dhe 1995. I fundit u humb me një diferencë të ngushtë nga kampi i "po"-së për pavarësinë. Sipas një sondazhi të kohëve të fundit, 31 për qind e kebekasve janë gati të votojnë për ndarjen nga Kanadaja.

Analistët vlerësojnë se fitorja e pavarësistëve u ushqye më shumë nga zhgënjimi me qeverinë në largim, sidomos për koston e jetesës dhe shëndetësinë, sesa nga një dëshirë e gjerë për pavarësi. Partia mbron gjithashtu uljen e numrit të emigrantëve, veçanërisht të atyre që nuk flasin frëngjisht.

Çështja e pavarësisë e ka ndarë gjithmonë thellë Kebekun, mes "sovranistëve" që duan ndarjen nga Kanadaja dhe "federalistëve". Kjo ndarje u duk edhe në rrugët e Montrealit. Një votues 26-vjeçar tha se ka qenë "për po-në [për pavarësinë] që përherë". "Kemi të drejtë ta shtrojmë pyetjen [e ndarjes nga Kanadaja] si demokraci. Për mua, të jesh kundër referendumit do të thotë të jesh kundër demokracisë", deklaroi ai. Në anën tjetër, një vajzë 19-vjeçare që votonte për herë të parë e kundërshton çdo ide ndarjeje: "Nëse Kebeku bëhet i pavarur, kjo do të na bënte të cenueshëm nga pikëpamja politike, ekonomike, ushtarake".