Pas 27 vjetësh, Ura e Ibrit ndërron roje: Policia e Kosovës zë vendin e KFOR-it

Ura kryesore mbi lumin Ibër në Mitrovicë, e ruajtur për 27 vjet nga forcat paqeruajtëse të KFOR-it dhe EULEX-it, po ndërron roje. Detyra e sigurimit të saj po i kalon Policisë së Kosovës, pasi KFOR-i ka nisur zvogëlimin gradual të trupave "bazuar në parashikimin e situatës së sigurisë".

Kalimi i përgjegjësisë prek një nga pikat më të ndjeshme të vendit. Ura e Ibrit është përshkruar gjithmonë si simbol i ndarjes dhe njëkohësisht i bashkimit për Mitrovicën, dhe çdo tension në Kosovë është përjetuar më rëndë pikërisht mbi të.

Historia moderne e urës nis në vitin 1999, kur ajo u bllokua ndërsa Mitrovica ishte ende një qytet i pandarë. Pas luftës, ura e ndau qytetin në pjesën jugore me shumicë shqiptare dhe atë veriore me shumicë serbe — një ndarje që u parashikua edhe në planin e Ahtisaarit, mbi bazën e të cilit Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008.

Një nga momentet më të rënda të pasluftës ndodhi gjatë Trazirave të Marsit, në mars të vitit 2004. Protestat që nisën më 17 mars, pas raportimeve për mbytjen e fëmijëve shqiptarë në lumin Ibër, u shndërruan në dhunë të gjerë ndëretnike. Zona pranë Urës së Ibrit ishte një nga pikat kryesore të përshkallëzimit. Trazirat rezultuan me 19 civilë të vrarë në Kosovë dhe mbi 900 të plagosur, duke e forcuar edhe më shumë perceptimin e urës si një pikë jashtëzakonisht e ndjeshme.

Në korrik të vitit 2011, banorët serbë vendosën barrikada mbi urë dhe në lokacione të tjera në veri të Kosovës, në kundërshtim të veprimeve të Qeverisë së Kosovës për vendosjen e autoritetit në pikat kufitare në Jarinjë dhe Bërnjak. Barrikada mbi Urën e Ibrit qëndroi për vite dhe u bë simbol i rezistencës së strukturave lokale serbe ndaj institucioneve të Kosovës.

Në vitin 2014, struktura që bllokonte urën u zëvendësua me të ashtuquajturin "Parku i Paqes", me idenë që hapësira të transformohej dhe të largohej gradualisht karakteri i saj i një pike konfrontimi. Por ndryshimi nuk e zgjidhi problemin: ura mbeti e mbyllur për qarkullimin e automjeteve dhe statusi i saj vazhdoi të ishte pjesë e diskutimeve politike mes Kosovës dhe Serbisë.

Edhe në vitin 2018, pavarësisht premtimeve dhe projekteve për rivitalizim, ura mbetej e mbyllur, ndërsa punimet e nisura në vitin 2016 nuk kishin sjellë hapjen e plotë. Në prill të vitit 2023, Kuvendi Komunal i Mitrovicës mori vendim për hapjen e urës për qarkullimin e automjeteve. Qeveria e Kosovës e mbështeti vendimin, duke u bazuar në parimin e lirisë së lëvizjes, por Bashkimi Evropian deklaroi se nuk ishte koha e përshtatshme dhe vendimi nuk u zbatua menjëherë.

Në vitin 2024, ura u kthye sërish në qendër të vëmendjes politike dhe të sigurisë. Qeveria e Kosovës intensifikoi përpjekjet për hapjen e saj, dhe në gusht u kryen teste të qëndrueshmërisë me kamionë të peshave të rënda. Këto veprime u përcollën me protesta dhe shqetësime nga komuniteti serb. Në të njëjtën kohë, KFOR-i, BE-ja dhe vendet e QUINT-it shprehën shqetësim për hapjen pa koordinim me partnerët ndërkombëtarë. BE-ja argumentoi se çështja e urës ishte pjesë e marrëveshjeve të dialogut të viteve 2015 dhe 2016 dhe se duhej trajtuar në kuadër të dialogut Kosovë–Serbi. Në atë periudhë ura u ruajt me prani të KFOR-it dhe u shtuan masat e sigurisë përreth saj.