PACE: Qeveria në detyrë keqpërdori burimet e shtetit, gara zgjedhore e pabarabartë

Votimi ishte i qetë dhe i lirë, por gara nuk ishte e barabartë. Ky është thelbi i raportit të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës (PACE) për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 7 qershorit 2026 në Kosovë, i cili konstaton keqpërdorim të burimeve shtetërore për epërsi zgjedhore nga pushteti i Vetëvendosjes.

Raporti, i lexuar nga raportuesi rumun në PACE, Iulian Bulai, i vendos problemet që në fillim të tekstit. Aty flitet për probleme strukturore "të vazhdueshme" në zgjedhjet kosovare dhe shkruhet se votimi i qershorit "nxori në pah sfida të vazhdueshme strukturore", përfshirë "kushte të pabarabarta gare që erdhën si pasojë e keqpërdorimit të burimeve administrative nga qeveria në detyrë."

Në anën tjetër të peshores, PACE nuk vë në dyshim vetë procesin. "Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 7 qershorit 2026 u zhvilluan në mënyrë të qetë, të rregullt dhe profesionale, pa incidente të mëdha", thuhet në raport. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, sipas vlerësimit, i administroi zgjedhjet në mënyrë efektive, mekanizmat për zgjidhjen e kontesteve funksionuan mirë, ndërsa votuesit "ishin në gjendje ta ushtronin lirisht të drejtën e tyre për të votuar".

Listën e shqetësimeve raporti e plotëson me rënien e pjesëmarrjes, mungesën e debatit përmbajtësor, dezinformimin e prodhuar me inteligjencë artificiale, gjuhën e urrejtjes dhe dhunën digjitale.

Gjetja për burimet administrative përputhet me alarmin që organizatat vendore kanë ngritur prej kohësh për shpenzimet publike në periudhat zgjedhore. Qeveria në detyrë kishte ndarë nga 100 euro për pensionistët, fëmijët, punonjësit jopublikë dhe studentët, krahas rritjes së shtesave për lehonat. Opozita dhe vëzhgues të politikës i quajtën këto ndërhyrje "blerje votash", ndërsa organizatat monitoruese folën për avantazh të padrejtë.

Rasti që bëri më shumë bujë ndodhi para raundit të dytë të zgjedhjeve lokale. Studentët morën në telefon një mesazh nga Zyra e Kryeministrit, i nënshkruar nga Albin Kurti: "…ju jeni kualifikuar si përfitues i shtesës së njëhershme prej 100 EUR… I juaji, Albin Kurti…"

Instituti Kosovar për Drejtësi (IKD) ka shkuar më tej, duke nisur një iniciativë që përdorimi i parasë publike për përfitim elektoral të trajtohet si vepër penale. Synimi është që nisma të dërgohet në Kuvend për ndryshimin e Kodit Penal. Naim Jakaj nga IKD ka thënë se ndarjet e mjeteve ngrenë dyshime serioze. "Por këto politika duhet të ndërtohen mbi ligj. Duhet të jenë të qëndrueshme. Duhet të jenë të parashikueshme. Jo të varen nga afërsia e zgjedhjeve", ka deklaruar ai, duke shtuar: "Paraja publike është e qytetarëve. Ajo duhet të përdoret për interes publik. Jo për interesa partiake apo elektorale."

Edhe organizata Demokracia në Veprim (DnV) ka vlerësuar se pagesat e njëhershme krijonin avantazh të padrejtë dhe binin ndesh me legjislacionin zgjedhor. Sipas DnV-së, Kuvendi nuk i kishte miratuar ndryshimet buxhetore, ndërkohë që ligji e kufizon vendimmarrjen e një qeverie në detyrë për çështje financiare.