Ora e Presidentit po ikën: shoqëria civile u kërkon partive marrëveshje deri më 6 tetor

Afati është 6 tetori dhe e ka caktuar Gjykata Kushtetuese. Nëse deri atëherë partitë parlamentare nuk arrijnë të zgjedhin Presidentin/en e Kosovës, vendi rrezikon një tjetër shpërndarje të Kuvendit dhe një cikël të ri zgjedhor. Përballë kësaj skene, dhjetëra organizata të shoqërisë civile kanë dalë me një deklaratë të përbashkët me një kërkesë të vetme: marrëveshje, menjëherë.

"Prandaj, u bëjmë thirrje partive parlamentare që të angazhohen menjëherë për një marrëveshje që mundëson zgjedhjen e Presidentit/es deri më 6 tetor, brenda afatit të përcaktuar nga Gjykata Kushtetuese", thuhet në deklaratë. Organizatat nisin nga parimi se Kosova duhet të ketë institucione funksionale, me mandat të plotë, dhe se mandati i dhënë nga qytetarët është përgjegjësi për respektimin e rendit kushtetues.

Numri i saktë i nënshkruesve mbetet i paqartë: lista e publikuar e deklaratës përmban 44 emra, ndërsa në njoftimin shoqërues flitet për 45 organizata. Mes tyre janë Democracy Plus (D+), Demokraci për Zhvillim (D4D), Fondacioni Kosovar për Shoqëri Civile, Forumi Kosovar i Aftësisë së Kufizuar dhe Forumi për Iniciativa Qytetare.

Paralajmërimi i tyre është i drejtpërdrejtë. "Dështimi i sërishëm për të zgjedhur Presidentin/en do të sillte shpërndarjen e Kuvendit dhe zgjedhje të reja. Pas krizave të përsëritura institucionale dhe cikleve të njëpasnjëshme zgjedhore, kjo do ta vendoste vendin përballë një tjetër ngërçi institucional, pa pasur garancë që zgjedhjet do të jenë zgjidhje e mosmarrëveshjeve që po e mbajnë të hapur këtë çështje."

Sipas organizatave, rreziku shkon përtej postit presidencial. "Prej dy vitesh, institucionet e Kosovës kanë funksionuar në kushte të mandatit të kufizuar ose në detyrë", shkruajnë ato, duke shtuar se një bllokadë e re do ta thellonte krizën dhe do ta zgjaste pasigurinë politike, me pasoja për demokracinë dhe kontrollin demokratik, për zhvillimin ekonomik, për marrëdhëniet ndërkombëtare dhe për besimin e qytetarëve në institucionet e shtetit.

"Arritja e marrëveshjes për Presidentin/en kërkon kompromis të ndërsjellë", theksohet në deklaratë. Shumicës parlamentare i kërkohet të jetë e hapur ndaj kandidaturave që mund të sigurojnë mbështetje më të gjerë ndërpartiake, ndërsa nga partitë opozitare pritet që të sjellin propozime konkrete dhe angazhim për një zgjidhje të realizueshme. Të gjitha palëve u kërkohet gatishmëri për të rishikuar qëndrimet fillestare dhe për t'u marrë vesh mbi kandidaturat, mbështetjen parlamentare dhe pjesëmarrjen e nevojshme që procesi të përmbyllet në afat.

Organizatat bëjnë kujdes të sqarojnë se nuk po u kërkojnë partive të heqin dorë nga dallimet e tyre. Sipas tyre, një marrëveshje e tillë kërkon vetëm bashkëpunimin institucional të nevojshëm për përfundimin e procesit dhe funksionimin e shtetit. "Presidenti/ja përfaqëson unitetin e popullit dhe është garantues i funksionimit demokratik të institucioneve, andaj edhe marrëveshja duhet të udhëhiqet nga ky rol kushtetues."