ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, i ofroi Kanadasë një status që nuk ka ekzistuar kurrë në historinë e Bashkimit Europian, ndërsa Otava kërkon të shkëputet nga varësia ndaj tregtisë amerikane.
Në sallën e Parlamentit Europian në Strasburg, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, hodhi të mërkurën një ofertë që nuk ishte bërë kurrë më parë: Kanadaja të bëhet "anëtarja e asociuar" e parë e Bashkimit Europian.
"Ne duam t'i çojmë marrëdhëniet me Kanadanë në nivelin më të lartë të mundshëm. Duhet urgjentisht të rimendojmë partneritetet tona. Kështu që, do të dëshiroja të punoja me ju për të hapur derën që Kanadaja të bëhet anëtarja e asociuar e parë e BE-së", deklaroi von der Leyen, në prani të kryeministrit kanadez Mark Carney.
Sipas von der Leyen, Bashkimi Europian dhe Kanadaja "e shohin botën me të njëjtët sy", falë vlerave demokratike të përbashkëta dhe qasjeve të përafruara ndaj një serie çështjesh të madhësive, nga inteligjenca artificiale dhe kriza klimatike, deri te lufta në Ukrainë dhe gjeopolitika.
Oferta nuk mbeti në nivel simbolik. Von der Leyen tha se marrëveshja aktuale tregtare BE-Kanada do të ngrihet në një "aleancë për të ardhmen", me qëllim krijimin e një "hapësire të përbashkët të prosperitetit dhe sigurisë ekonomike". Ajo paralajmëroi po ashtu një aleancë teknologjike, integrimin e bazave industriale të mbrojtjes dhe shndërrimin e Arktikut në një "projekt të përbashkët flamurtar". Në tavolinë vendosi bashkëpunimin për energjinë, mineralet kritike, bateritë, inteligjencën artificiale, kompjuterikën kuantike, sigurinë kibernetike dhe sigurinë ekonomike, ndërsa zyrtarët europianëë shfaqen të interesuar veçanërisht për energjinë dhe burimet natyrore të Kanadasë.
Carney, që pritet të mbajë fjalim para Parlamentit Europian të enjten, ka kërkuar një "aleancë unike" me BE-në, ndërsa Kanadaja përpiqet të zvogëlojë varësinë e rëndë nga tregtia me Shtetet e Bashkuara. Pas takimeve në Strasburg, ai shkroi në një postim: "Kanadaja dhe BE-ja janë partnere natyrore, të bashkuara nga vlerat e përbashkëta. Me presidenten von der Leyen dhe presidenten e Parlamentit Europian, Roberta Metsola, u fokusuam në atë që vjen më pas: një partneritet më të thellë që fuqizon sovranitetin tonë të ndërsjellë për të krijuar më shumë mundësi dhe prosperitet për popujt tanë."
Afrimi ka një sfond të qartë. Kanadaja dhe BE-ja kanë prej kohësh një marrëveshje tregtare dhe një numër të madh akordesh dypalëshe, por raporti mes tyre është intensifikuar pasi presidenti amerikan Donald Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, rriti tarifat ndaj aleatëve të vjetër, foli në mënyrë të përsëritur për Kanadanë si "shteti i 51-të" amerikan dhe kritikoi rëndë Bashkimin Europian.
Mënyra si Otava dhe Brukseli reaguan ndaj këtij presioni ka ndryshuar. Muajin e kaluar, Carney njoftoi ndërprerjen e bisedimeve tregtare me Uashingtonin, duke thënë se Kanadaja nuk do të nënshtrohet, dhe vendosi tarifa hakmarrëse ndaj mallrave amerikane me vlerë miliarda. BE-ja, përkundrazi, pranoi vitin e kaluar tarifa 15 për qind për shumë mallra europiane, duke hequr detyrimet e vetat për t'i shmangur një lufte tregtare me Trumpin. Eurodeputeti socialist spanjoll Javier Moreno Sánchez, që kryeson delegacionin e Parlamentit Europian për Kanadanë, tha se BE-ja ka mësime për të marrë nga qasja e Carney-t, duke shtuar se "Trump respekton njerëzit që janë të fortë". Sipas tij, "kanadezët janë populli më europian jashtë Europës dhe kjo është pika kyçe për zhvillimin e marrëdhënieve tona". Në fjalimin e tij në Davos, Carney kishte folur për një thyerje të rendit ndërkombëtar dhe për nevojën që "fuqitë e mesme" të bashkohen, një formulim që zyrtarët europianë e hedhin poshtë kur zbatohet për BE-në, duke kundërshtuar idenë se blloku me 450 milionë banorë është një "fuqi e mesme".
Pikërisht përmbajtja e ofertës mbetet pyetja e hapur. Bashkimi me 27 anëtare nuk ka pasur kurrë një kategori anëtarësimi të asociuar, edhe pse ka lidhje të ngushta me Norvegjinë, Islandën dhe Zvicrën, të cilat kanë integrim të thellë ekonomik dhe ndjekin shumë rregulla europiane. Nuk është e qartë ende çfarë do të nënkuptojë konkretisht statusi i anëtares së asociuar, përfshirë raportin e Kanadasë me tregun e përbashkët europian. Gjatë negociatave për daljen e Britanisë së Madhe nga blloku, zyrtarët europian thoshin vazhdimisht se nuk ekziston një status që i mundëson një shteti të huaj të jetë gjysmë brenda e gjysmë jashtë tregut të përbashkët, dhe BE-ja mbrojti me forcë katër liritë e tregut të brendshëm: lirinë e mallrave, të shërbimeve, të personave dhe të kapitalit.
Në praktikë, marrëdhënia aktuale ka ngecur në një pikë: dhjetë shtete anëtare të BE-së, mes tyre Franca, Polonia dhe Italia, nuk kanë ratifikuar marrëveshjen tregtare me Kanadanë, gati dhjetë vjet pasi ajo u arrit në 2016. Oferta e anëtarësimit të asociuar pritet po ashtu të ngjallë pyetje mes aleatëve të tjerë të BE-së, përfshirë Britaninë e Madhe. Martin Leng nga instituti i mendimit Brussels Institute for Geopolitics vlerëson se një botë në lëvizje po "shtyn BE-në drejt një fleksibiliteti shumë më të madh në marrëdhëniet e saj me shtetet e treta".
Carney pritet të pritet me entuziazëm në fjalimin e tij para eurodeputetëve, ndërsa hapi tjetër konkret është një samit BE-Kanada në fund të oktobrit, i cili duhet të përcaktojë formën e marrëdhënies së ardhshme.
Invalidët e UÇK-së, familjarët e dëshmorëve dhe të të zhdukurve, si dhe viktimat e dhunës seksuale gjatë luftës që jetojnë jashtë vendit lirohen nga tarifat për dokumente. Vendimi i MPJD-së është në fuqi që nga 14 tetori 2026.
