Një vit pas vrasjes së gjyqtarit Kalaja, gjykatat në Shqipëri ende pa mbrojtje të posaçme

"Edhe siguria ka mbetur në vend numëro." Me këtë fjali hapet thirrja e përbashkët e gjyqtarëve dhe prokurorëve shqiptarë, një vit pasi gjyqtari Astrit Kalaja u vra në një sallë gjyqi ndërsa po kryente detyrën.

Kalaja u qëllua për vdekje më 6 tetor 2025. Dymbëdhjetë muaj më vonë, Unioni i Gjyqtarëve, Shoqata Kombëtare e Gjyqtarëve dhe Shoqata e Prokurorëve të Republikës së Shqipërisë thonë se shteti nuk ka ndërmarrë asnjë nga hapat kryesorë për të parandaluar një ngjarje të ngjashme.

Në deklaratën e tyre, organizatat renditin tri boshllëqe: "Një vit pasi një gjyqtar u vra në sallën e gjyqit, gjykatat dhe prokuroritë ende nuk kanë një njësi të dedikuar policie. Nuk ka mekanizëm për vlerësimin e kërcënimeve dhe mbrojtjen e magjistratëve që janë nën kërcënim. Nuk ka kuadër të ri ligjor për sigurinë e institucioneve të drejtësisë."

Prandaj kërkesat drejtuar institucioneve shtetërore janë konkrete. Së pari, ngritja e një njësie të posaçme policie që të garantojë sigurinë në gjykata dhe prokurori. Së dyti, krijimi i një mekanizmi efektiv për vlerësimin e kërcënimeve dhe për mbrojtjen e magjistratëve të kërcënuar dhe të familjeve të tyre. Së treti, miratimi i një kuadri ligjor gjithëpërfshirës për sigurinë e institucioneve të drejtësisë.

Organizatat i japin çështjes një dimension që shkon përtej trupës së magjistratëve: "Siguria e një magjistrati nuk është privilegj. Është garanci për çdo qytetar që kërkon drejtësi pa frikë dhe presion."

Krahas sigurisë, deklarata ngre edhe çështjen e kujtesës dhe të familjes së gjyqtarit të vrarë. Magjistratët kërkojnë që Kalajës t'i jepet statusi "Dëshmor i Kombit" dhe që familja e fëmijët e tij të marrin mbështetje institucionale. Sipas organizatave, kërkesat e magjistratëve për masa që do ta lehtësonin gjendjen e familjes kanë mbetur pa përgjigje.

Tri organizatat e mbyllin thirrjen me një paralajmërim të drejtpërdrejtë: "shteti nuk duhet të presë të humbasë një jetë tjetër përpara se të veprojë", duke rikujtuar nevojën për siguri më të fortë për gjyqtarët, prokurorët dhe institucionet e drejtësisë.