ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Ndërsa Trump këmbëngul se ushtria amerikane kontrollon ngushticën jetike të Hormuzit dhe Teherani thotë se ajo është e mbyllur pa lejen e tij, të dhënat tregojnë se shumica dërrmuese e anijeve po fikin sinjalet për të kaluar në errësirë.
Në ngushticën më strategjike të naftës në botë, kapiteni mesatar sot ka gjetur një zgjidhje të tretë ndaj presionit të dyfishtë amerikan dhe iranian: të fshihet. Të dhënat e trafikut detar për periudhën 1–19 gusht tregojnë se mbi gjashtë nga çdo dhjetë anije që kaluan përmes Ngushticës së Hormuzit e bënë këtë duke fikur sinjalet e identifikimit ose duke ndjekur rrugë të paklasifikueshme — një përpjekje masive për t'iu shmangur radarëve në një zonë ku çdo lëvizje është kthyer në deklaratë politike.
Presidenti amerikan Donald Trump ka këmbëngulur se ushtria e tij mbetet në kontroll të trafikut përmes ngushticës dhe këtë javë ka lënë të kuptohet se Uashingtoni mund të kërkojë të marrë komandën e territorit. Të martën, ai pohoi gjithashtu se ngushtica ishte e hapur për kalimin e anijeve. Irani, në anën tjetër, insiston se rruga ujore është e mbyllur për të gjitha anijet që nuk kërkojnë miratimin e Teheranit para se të kalojnë. Njëkohësisht, vetë SHBA-ja mban në fuqi një bllokadë detare që synon të gjitha anijet e lidhura me Iranin.
Tensioni ka shkuar deri te kërcënimet e drejtpërdrejta. Trump ka kërcënuar se do të bombardojë Omanin, një aleat i SHBA-së që ndodhet përballë Iranit në anën tjetër të ngushticës — pasi rruga ujore shtrihet në ujërat territoriale të Iranit dhe të Omanit. Sipas Al Jazeera-s, kërcënimi duket një përpjekje për ta shkurajuar Muskatin nga çdo marrëveshje me Teheranin për menaxhimin e përbashkët të ngushticës.
Deri para luftës, Ngushtica e Hormuzit konsiderohej gjerësisht si një rrugë e vetme ujore, pa dallime mes rrugëve "iraniane" ose "omanase". Anijet hynin dhe dilnin sipas skemave të mirëpërcaktuara të ndarjes së trafikut, kryesisht përgjatë pjesës qendrore, dhe vendimet për lundrimin merreshin sipas destinacioneve të porteve, kushteve të kontratës dhe sigurisë — jo nga frika e pasojave ushtarake.
Që kur lufta ka nxitur tensione mes SHBA-së dhe Iranit, ngushtica është ndarë në dy rrugë kryesore. Teherani këmbëngul për rrugën veriore, iraniane, që përqafon bregdetin iranian pranë ishujve Larak dhe Qeshm dhe ushqen drejtpërdrejt portet dhe terminalet bregdetare iraniane. Uashingtoni, nga ana tjetër, insiston për rrugën jugore, omanase, më afër Omanit dhe më larg bregut iranian, të përdorur nga anijet tregtare nën mbrojtjen e Marinës amerikane.
Numrat tregojnë se cila palë frikëson më shumë. Sipas të dhënave të firmës së inteligjencës detare Kpler, 112 anije që transportonin naftë bruto, gaz të lëngshëm të naftës (LPG) dhe gaz natyror të lëngshëm (LNG) kaluan përmes ngushticës mes 1 dhe 19 gushtit. Prej tyre, 21 përdorën haptas rrugën iraniane dhe vetëm dy përdorën zyrtarisht rrugën omanase. Të tjerat, 89 anije — mbi 80 për qind e të gjithë trafikut të naftës dhe gazit në këtë periudhë — ndoqën rrugë të errëta ose të paklasifikueshme.
Ky quhet "rrugëtim i errët": ndodh kur një anije fik transponderin e Sistemit Automatik të Identifikimit (AIS) ose kur të dhënat e AIS-it nuk përputhen qartë me korridoret e përcaktuara iraniane apo omanase nga Kpler, duke e bërë të paqartë rrugën e ndjekur.
"Ndonëse këto kalime mund të vërehen sapo anijet rishfaqen pas kalimit, natyra e rrugëtimit të errët e bën jashtëzakonisht të vështirë përcaktimin se çfarë përqindje mund të ketë përdorur edhe rrugën omanase ose konfirmimin e rrugës së saktë nga të dhënat në dispozicion", tha Mohamed Rafik Halitim, menaxher i suksesit të klientit për Detarinë dhe Mallrat në Kpler.
Duke përfshirë të gjitha llojet e anijeve — jo vetëm ato të naftës dhe gazit, por edhe mbartësit e ngarkesave të thata dhe kimikateve — Kpler numëron 236 anije që kaluan Hormuzin në të njëjtën periudhë. Prej tyre, 83 përdorën haptas rrugën iraniane, vetëm tre e përdorën publikisht rrugën omanase dhe dy ndoqën rrugën e vjetër paraluftë përmes qendrës së ngushticës. Pjesa dërrmuese, 148 anije, u zhdukën nga radarët ose përdorën rrugë të panjohura — më shumë se gjashtë nga çdo dhjetë anije që kaluan ngushticën.
Për krahasim, 35 për qind e anijeve përdorën haptas rrugën iraniane, ndërsa vetëm një grusht përdorën publikisht rrugën omanase ose atë paraluftë. Në terma të thjeshtë: mes dy shefave që kërkojnë t'i binden, kapitenët duket se i frikësohen më shumë Iranit sesa sfidimit të SHBA-së — por shumica preferojnë të mos zgjedhin fare dhe të kalojnë në heshtje.
Ministria e Mbrojtjes e Serbisë promovoi një dokumentar që lartëson korpusin e Prishtinës, njësinë dy komandantët e së cilës u dënuan në Hagë për krime lufte. Në premierën në Nish ishte i pranishëm edhe njëri prej tyre, Vlladimir Llazareviqi.
