ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Më 15 prill 2008, një deputet rus dhe 16 parlamentarë të tjerë regjistruan në Strasburg një dokument që nuk ishte aktakuzë, por hapi një zinxhir institucional shtatëvjeçar në fund të të cilit qëndronin Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë.
Historia e Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë nuk fillon në Kuvendin e Kosovës, por në një sallë të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës në Strasburg, më 15 prill 2008. Atë ditë, politikani rus Konstantin Kosachev, në atë kohë deputet i Dumës së Shtetit dhe anëtar i delegacionit rus në PACE, paraqiti bashkë me 16 parlamentarë të tjerë një mocion me titull "Inhumane treatment of people and illicit trafficking in human organs in Kosovo" (Trajtim çnjerëzor i njerëzve dhe trafikim i paligjshëm i organeve njerëzore në Kosovë).
Dokumenti u regjistrua në PACE si Dokumenti 11574 dhe kishte në qendër pretendimet për trajtim çnjerëzor dhe trafikim të paligjshëm të organeve në Kosovë. Në tekstin e tij përmendeshin pretendimet e publikuara në kujtimet e Carla Del Ponte, ish-kryeprokurore e Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë.
Mocioni nuk kishte peshë juridike. Ai nuk ishte aktakuzë dhe nuk përbënte konstatim gjyqësor, ndërsa vetë dokumenti i PACE-s sqaron se mocioni nuk ishte diskutuar nga Asambleja dhe se angazhonte vetëm parlamentarët që e kishin nënshkruar. Rëndësia e tij qëndroi gjetiu: e futi çështjen në procedurën institucionale të Këshillit të Evropës.
Rruga zyrtare u hap shpejt. Më 29 maj 2008, mocioni u referua te Komiteti për Çështjet Juridike dhe të Drejtat e Njeriut i PACE-s për përgatitjen e një raporti, dhe më 25 qershor 2008 komiteti caktoi senatorin zviceran Dick Marty si raportues. Dokumentet zyrtare të PACE-s e lidhin raportin e Marty-t drejtpërdrejt me mocionin 11574.
Dy vjet e gjysmë më vonë, më 7 janar 2011, Marty paraqiti raportin "Inhuman treatment of people and illicit trafficking in human organs in Kosovo". Raporti trajtonte pretendime për vende të fshehta ndalimi nën kontrollin e UÇK-së në veri të Shqipërisë, si edhe pretendime se disa të burgosur ishin vrarë për t'u nxjerrë organet. Më 25 janar 2011, Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës miratoi Rezolutën 1782, "Investigation of allegations of inhuman treatment of people and illicit trafficking in human organs in Kosovo".
Në shtator 2011, Bashkimi Evropian krijoi Task Forcën Speciale Hetimore (SITF), me mandat një hetim penal të pavarur mbi pretendimet e raportit të Marty-t. Dhomat e Specializuara, në përshkrimin e historikut të tyre, e lidhin krijimin e SITF-së me raportin e Këshillit të Evropës dhe thonë se hetimi i saj çoi në përfundimin se kishte prova të mjaftueshme për ngritjen e aktakuzave.
Përfundimet u bënë publike më 29 korrik 2014 në Bruksel, pas rreth tre vjetësh hetimi, nga prokurori amerikan Clint Williamson, kryesues i SITF-së. Ai deklaroi se hetimi kishte gjetur prova të mjaftueshme për të proceduar penalisht disa ish-zyrtarë të lartë të UÇK-së për vrasje, rrëmbime, ndalime dhe dhunë seksuale, duke shtuar se krimet nuk dukeshin si veprime të izoluara individësh, por si fushatë e organizuar përndjekjeje.
Pikërisht për pretendimin nga i cili kishte nisur i gjithë procesi, përfundimi qe më i përmbajtur. Sipas Williamsonit, kishte indikacione bindëse se nxjerrja dhe trafikimi i organeve kishte ndodhur në shkallë shumë të kufizuar dhe se një numër i vogël njerëzish ishin vrarë për këtë qëllim, por në atë fazë nuk kishte prova të mjaftueshme për të ngritur aktakuzë për këtë vepër. Hetimi i SITF-së nuk e shndërroi pretendimin për trafikim organesh në aktakuzë penale.
Williamson kërkoi njëkohësisht krijimin e një mekanizmi të përshtatshëm gjyqësor për veprat e tjera për të cilat kishte prova të mjaftueshme. Gjatë vitit 2014, Kosova dhe Bashkimi Evropian ndërmorën hapat institucionalë për krijimin e këtij mekanizmi, dhe më 3 gusht 2015 Kuvendi i Kosovës miratoi ndryshimin kushtetues që shtoi nenin 162 të Kushtetutës, bashkë me Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar. Dhomat e Specializuara thonë se kjo u bë pas marrëveshjes së vitit 2014 ndërmjet Kosovës dhe BE-së.
Zinxhiri u mbyll në vitin 2020, kur Prokuroria e Specializuar ngriti aktakuzën ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Aktakuza u konfirmua më 26 tetor 2020 dhe u bë publike në nëntor të të njëjtit vit. Në versionin e konfirmuar, akuzat përfshinin gjashtë pika për krime kundër njerëzimit, përndjekje, burgim, akte të tjera çnjerëzore, torturë, vrasje dhe zhdukje të detyruar, si edhe katër pika për krime lufte, mes tyre arrestim dhe ndalim të paligjshëm ose arbitrar, trajtim mizor dhe torturë. Të akuzuarit mbeten të pafajshëm derisa të provohet e kundërta nga gjykata.
Pas vitesh pritjeje, mosmarrëveshja për qindra miliona euro të paguara nga buxhetet komunale arriti në fazën e parë dëgjimore. Drejtori ekzekutiv i AKK-së, Sazan Ibrahimi, thotë se niveli qendror as që u paraqit.
