ReklamëHapësirë reklame
ReklamëHapësirë reklame
Reklamë
Projektligji i dorëzuar në Kuvend nga PDK-ja shkon shumë më larg se ideja e diskutuar publikisht: ai ngushton juridiksionin e Dhomave të Specializuara, e ul dënimin maksimal në 15 vjet dhe hap rrugën për falje nga Presidenti i Kosovës.
Pas aktgjykimit të Panelit të Apelit në Hagë, çdo fazë tjetër e procedurës do të zhvendosej te Gjykata Supreme e Republikës së Kosovës në Prishtinë. Dënimi maksimal do të ishte 15 vjet burgim, i vuajtur në institucionet korrektuese të Kosovës. Dhe të dënuarit me aktgjykim të formës së prerë do të mund të kërkonin falje individuale nga Presidenti i Republikës së Kosovës. Kjo është përmbajtja e Projektligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara, nismë e dorëzuar në Kuvend nga PDK-ja, e cila së bashku me Memorandumin shpjegues zbardhet nga gazeta Sinjali.
Deri tani debati publik u përqendrua kryesisht te një ide e vetme: që procedura e Apelit të përfundojë në Hagë dhe fazat e mëtejshme të kalojnë në Kosovë. Dokumentet tregojnë se ndërhyrja e propozuar është dukshëm më e gjerë dhe prek juridiksionin, sistemin e mjeteve juridike, ekzekutimin e dënimeve dhe vetë raportin e Speciales me institucionet e drejtësisë në Kosovë.
Ndryshimi më i rëndë është kufizimi i juridiksionit. Sipas draftit, kompetenca e Dhomave të Specializuara do të lidhej vetëm me pretendimet specifike të Raportit të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës. Jashtë juridiksionit do të mbeteshin krimet e përgjithshme të luftës, krimet kundër njerëzimit dhe dhuna politike, kur ato nuk kanë lidhjen e drejtpërdrejtë të përcaktuar në tekst. Memorandumi shpjegues e paraqet këtë si përgjigje ndaj aktgjykimit të fundit dhe argumenton se Dhomat e Specializuara kanë tejkaluar qëllimin fillestar të themelimit. Sipas hartuesve, ngushtimi i juridiksionit synon ruajtjen e parimit të përgjegjësisë penale individuale dhe shmangien e asaj që ata e konsiderojnë stigmatizim kolektiv të UÇK-së.
Juridiksioni nuk do të vlerësohej në bllok. Drafti kërkon që ai të përcaktohet individualisht për secilin të akuzuar dhe për secilën pikë të aktakuzës, duke saktësuar veprën penale, faktet konkrete, kohën, vendin, bazën juridike dhe lidhjen e drejtpërdrejtë me pretendimet e Raportit të Këshillit të Evropës.
Dispozita që pritet të nxisë përplasjen më të fortë prek rastet që tashmë janë në zhvillim. Regjimi kalimtar parasheh që çështjet ekzistuese të vazhdojnë sipas rregullave aktuale deri në nxjerrjen e aktgjykimit nga Paneli i Apelit në Hagë. Më pas, procedurat dhe mjetet juridike do të kalonin te Gjykata Supreme e Kosovës, duke ia përjashtuar juridiksionin Panelit të Gjykatës Supreme të Dhomave të Specializuara.
Nëse konstatohet se një lëndë ose një pjesë e saj nuk hyn në juridiksionin e ri, ajo transferohet në sistemin e rregullt të drejtësisë vendore: aktakuzat dhe gjykimet te Departamenti Special i gjykatave vendore, hetimet dhe dosjet prokuroriale te Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës. Bashkë me lëndët do të kalonin provat, dosjet, masat për mbrojtjen e dëshmitarëve dhe, kur plotësohen kushtet, edhe personat e privuar nga liria.
Neni 15 i projektligjit propozon që Dhomat e Specializuara të mos mund të shqiptojnë dënim më të lartë se 15 vjet burgim, duke e lidhur këtë me parimin lex mitior, pra me zbatimin e ligjit më të favorshëm për personin e dënuar. Në të njëjtën linjë, dënimet e shqiptuara nga Specialja do të vuheshin në institucionet korrektuese të Republikës së Kosovës, ndërsa personat e dënuar me aktgjykim të formës së prerë do të mund të jenë subjekt i faljes individuale nga Presidenti i Republikës së Kosovës, sipas Ligjit për Faljen.
Në vend të mbikëqyrjes së deritanishme, drafti sjell një mekanizëm të ri monitorimi ndërkombëtar: Kuvendi do të mund të autorizonte organizata të specializuara ndërkombëtare për ta ndjekur procesin, por raportet e tyre do të ishin vetëm vlerësuese dhe rekomanduese, pa asnjë efekt juridik mbi vendimet, urdhrat apo aktgjykimet e Dhomave.
Ndryshimet nuk ndalen këtu. Ato prekin edhe kontrollin kushtetues, arkivat, mbrojtjen e dëshmitarëve, marrëdhëniet me shtetin pritës dhe mënyrën se si Dhomat e Specializuara komunikojnë me institucionet vendore. I marrë si tërësi, paketa e propozuar shkon drejt seancave të Kuvendit si një prej nismave juridikisht dhe politikisht më të debatueshme.
Pas vitesh pritjeje, mosmarrëveshja për qindra miliona euro të paguara nga buxhetet komunale arriti në fazën e parë dëgjimore. Drejtori ekzekutiv i AKK-së, Sazan Ibrahimi, thotë se niveli qendror as që u paraqit.
