Nafta mbi 108 dollarë: sulmet me dronë ndaj Arabisë Saudite godasin çmimet kudo

Çmimi i naftës në tregun botëror ka kaluar 108 dollarët (80 funte) për fuçi, nga 70 dollarë (52 funte) sa ishte në qershor 2026, një rritje prej rreth 50 për qind. Shkaku kryesor i ditëve të fundit është përshkallëzimi i konfliktit mes rebelëve hutitë në Jemen dhe Arabisë Saudite, që ka futur në kaos industrinë e naftës.

Goditja më e rëndë erdhi të premten, kur tubacioni saudit Lindje-Perëndim u sulmua me dronë dhe u detyrua të mbyllej. Ky tubacion, me kapacitet 3,6 milionë fuçi në ditë sipas kompanisë së inteligjencës detare Kpler, ishte bërë arteria kryesore me të cilën Arabia Saudite eksportonte naftën nëpërmjet Detit të Kuq, duke shmangur Ngushticën e Hormuzit. Rijadi ia ka hedhur fajin për sulmin milicive të mbështetura nga Irani në Irak.

Javën e kaluar, hutitë sulmuan veçmas me dronë dhe raketa disa objekte naftesjellëse saudite. Zjarret që shpërthyen detyruan ndërprerjen e përkohshme të operacioneve.

Sa kohë do të mbetet jashtë funksionit tubacioni, mbetet pikëpyetja më e shtrenjtë e tregut. Neil Quilliam nga Chatham House vlerëson se riparimi mund të zgjasë deri në tetë javë. Sekretari amerikan i Energjisë, Chris Wright, u tha të martën transmetuesit CNBC se tubacioni do të rifillojë punën "shumë shpejt".

Kriza nisi shumë më herët se sulmi i së premtes. Para se të fillonte lufta amerikano-izraelite me Iranin në fund të shkurtit, rreth 20 për qind e produkteve botërore të naftës dhe e gazit natyror të lëngshëm kalonin nëpër Ngushticën e Hormuzit, rruga e ngushtë ujore që lidh Gjirin me Detin Arabik. Ky fluks u shemb pas shkurtit, për shkak të sulmeve iraniane ndaj anijeve tregtare dhe objekteve energjetike të aleatëve amerikanë në Gji, si dhe të bllokadës amerikane ndaj porteve iraniane.

Shifrat tregojnë përmasat e goditjes: sipas Administratës amerikane të Informacionit të Energjisë, para luftës nëpër Hormuz kalonin rreth 21 milionë fuçi naftë dhe produkte naftash në ditë. Në fund të gushtit, Kpler e vlerësonte këtë fluks në rreth 8,6 milionë fuçi në ditë. Qeveria e Shteteve të Bashkuara këmbëngul se karburanti po kalon nëpër ngushticë në vëllime afërsisht si para luftës, ndërsa shumica e analistëve të pavarur gjykojnë se rruga ujore mbetet ndjeshëm e penguar.

Fronti i dytë po hapet në jug. Gjatë dy javëve të fundit hutitë kanë marrë nën kontroll territore strategjike nga forcat proqeveritare të mbështetura nga sauditët, pranë Ngushticës së Bab el-Mandebit, në skajin jugor të Detit të Kuq, nga ku para shkurtit kalonte rreth 5 për qind e furnizimit botëror me naftë.

Efektet tashmë kanë mbërritur te konsumatorët. Në Britaninë e Madhe, çmimi mesatar i benzinës ka kaluar 170 pensë për litër, niveli më i lartë që nga viti 2022, nga 150 pensë në korrik. Çmimi me shumicë i gazit natyror, që përdoret për ngrohjen e banesave dhe prodhimin e energjisë elektrike, është pothuajse dyfishuar në Britani dhe Evropë që nga korriku. Si pasojë, tavani i çmimeve për konsumatorët familjarë, i vendosur nga rregullatori britanik Ofgem, parashikohet të rritet me 25 për qind në janar të vitit të ardhshëm, ose rreth 440 funte në vit për një familje tipike.