Nafta mbi 100 dollarë: tubacioni saudit i goditur nga dronët nxjerr nga loja 4 milionë fuçi në ditë

Arteria që Arabia Saudite kishte shndërruar në daljen e sigurt të naftës së vet, larg Gjirit dhe Hormuzit, është jashtë funksionit. Pasi dronë të lëshuar nga Iraku goditën një segment kyç të tubacionit Lindje-Perëndim në rajonet e Riadit dhe Medinës, Riadi e mbylli të premten të gjithë sistemin si masë paraprake. Qeveria saudite bëri të ditur se në këto goditje disa persona u plagosën.

Pasojat u lexuan menjëherë në tregjet globale: mbyllja ka vënë në rrezik 4 milionë fuçi në ditë dhe ka shkaktuar një kërcim të ndjeshëm të çmimeve. Të martën në mëngjes, kontratat e ardhme të naftës Brent me afat në nëntor u rritën 0,6 për qind, në 106,29 dollarë për fuçi, pas një hovi prej më shumë se 21 për qind brenda një muaji. Nafta amerikane WTI me afat në oktobre tregtohej 1,2 për qind më lart, në 102,61 dollarë, me një rritje mbi 25 për qind në një muaj. Javën e kaluar WTI kaloi pragun e 100 dollarëve për herë të parë prej majit të vitit të kaluar. Sipas analistëve, çmimet nuk kanë gjasa të zbresin nën 100 dollarë për fuçi së shpejti, sepse tregtarët po e çmojnë gjithnjë më shumë humbjen e një sasie të konsiderueshme të furnizimit rajonal.

Tubacioni Lindje-Perëndim transporton naftë të papërpunuar nga Abkaiku në bregun lindor të Gjirit deri në portin e Janbusë në Detin e Kuq. Sistemi prej rreth 750 miljesh vlerësohet të ketë një kapacitet total të projektuar prej 7 milionë fuçish në ditë pas zgjerimeve të fundit. Pikërisht mbi këtë rrugë Arabia Saudite, eksportuesi më i madh i naftës së papërpunuar në botë, po e zhvendoste eksportin larg Ngushticës së Hormuzit, ndërkohë që luftimet mes SHBA-ve dhe Iranit vazhdojnë.

Dëmi nuk është i vogël. Sipas vlerësimeve të analistëve, një nga stacionet e pompimit të tubacionit ka pësuar dëmtime të konsiderueshme, dhe imazhet satelitore të shtrirjes së dëmit e kanë shtyrë një pjesë të tyre te përfundimi se riparimet mund të zgjasin gjatë. Presidenti i Lipow Oil Associates, Andy Lipow, ka sugjeruar se puna mund të marrë muaj. Riadi nuk ka bërë të ditur deri tani numrin e stacioneve të pompimit të prekura, as një afat për rinisjen.

"Konflikti më i gjerë në Lindjen e Mesme po vë tashmë një prim mbi naftën e papërpunuar, dhe humbja e tubacionit Lindje-Perëndim të Arabisë Saudite shton një kufizim tjetër të madh", shkroi në një notë kërkimore Janiv Shah, nënkryetar për tregjet e naftës në Rystad Energy. Ai e cilësoi reagimin e çmimeve relativisht të përmbajtur, por me një kusht: "Reagimi relativisht i përmbajtur i çmimeve sugjeron se tregu pret ende që rezervat saudite t'i amortizojnë eksportet në afat të shkurtër, por nëse ndërprerja shtrihet përtej rezervës prej pesë deri në shtatë ditësh, kjo mund të ndryshojë me shpejtësi."

Këtu qëndron rreziku më i madh. Për dekada, rezervat e bollshme globale kanë shërbyer si amortizues gjatë krizave, por gjatë javëve të fundit analistët kanë ngritur alarmin se ky rrjet sigurie po shpërbëhet me shpejtësi për shkak të konfliktit në vazhdim në Lindjen e Mesme. Sipas Paul Gooden, drejtues i burimeve natyrore në menaxherin e investimeve Ninety One, rezervat janë tërhequr tashmë me rreth 1 miliard fuçi. "Ka gjasa të kemi edhe rreth 1 miliard tjetër para se të arrijmë fundin e rezervuarëve, kështu që kemi ende hapësirë për të marrë frymë", thotë ai, por shton: "Por çdo ditë që Hormuzi mbetet i mbyllur, tregu i naftës shtrëngohet, dhe rreziku është asimetrikisht në drejtim të rritjes."