Nafta mbi 100 dollarë, Evropa drejt tatimit ekstra: Berlini kërkon të godasë fitimet e kompanive

Çmimet në pompat e karburantit kanë thyer rekordet në të gjithë Bashkimin Evropian dhe presioni politik ka kaluar tashmë te kompanitë energjetike: qeveritë evropiane kanë diskutuar vendosjen e një takse mbi fitimet e jashtëzakonshme në nivel të gjithë bllokut.

Kërkesa më e drejtpërdrejtë erdhi të premten në Dublin, në takimin e ministrave të Financave të BE-së. Ministri gjerman i Financave, Lars Klingbeil, i kërkoi Komisionit Evropian të propozojë mënyra të mundshme për të tatuar atë që ai e përshkroi si fitime të tepruara të kompanive të naftës, duke kërkuar që propozimet të vijnë brenda muajit të ardhshëm.

Përgjigjja nga Brukseli mbeti e rezervuar. Komisioneri ekonomik i BE-së, Valdis Dombrovskis, ka thënë se Komisioni nuk ka plane, siç u shpreh, në këtë fazë, për një mekanizëm tatimor në nivel evropian, por theksoi se është i gatshëm të angazhohet në diskutim dhe se shtetet anëtare janë të lira të vendosin taksat e tyre.

Sfondi është një goditje energjetike që analistët e kanë cilësuar si një nga më të mëdhatë në kontinent prej dekadash. Kontratat e së ardhmes për naftën janë ngjitur sërish mbi 100 dollarë për fuçi, rreth 50 për qind më lart se para luftës në Iran, ndërsa sulmet në përshkallëzim në Lindjen e Mesme kërcënojnë edhe rrugë të tjera furnizimi. Tregjet e derivateve tregojnë se tregtarët nuk presin rënie të çmimeve në afat të shkurtër.

Shifrat në pompa e bëjnë të prekshme këtë krizë. Në Gjermani, dizeli arriti të mërkurën një mesatare rekord prej 2,45 eurosh për litër, ndërsa benzina një maksimum të ri prej 2,31 eurosh, sipas ADAC-ut, shoqatës më të madhe evropiane të automobilistëve. Në Holandë çmimet janë edhe më të larta: benzina kaloi rekordin e javës së kaluar duke arritur 2,73 euro për litër, me dizelin në një mesatare prej 2,78 eurosh. Për benzinën çmimet janë ngjitur edhe më lart në Danimarkë, dhe për dizelin në Finlandë.

Në shkallë të gjithë BE-së, benzina është 24 për qind më e shtrenjtë se një vit më parë, dizeli 38 për qind, ndërsa karburanti i avionëve mbi 100 për qind. Gazi i referencës tregtohet me 81 euro për megavat-orë, 150 për qind më lart se vjet, me analistë që sugjerojnë se mund të prekë 100 eurot.

Kalendari politik e bën çështjen shpërthyese. Vitin e ardhshëm mbahen zgjedhje në tetë vende të BE-së, mes tyre Franca, Italia, Spanja dhe Polonia, dhe liderët po përpiqen të parandalojnë pasojat e një pakënaqësie publike në rritje dhe të sfidës së së djathtës ekstreme.

Në Itali, koalicioni qeverisës i djathtë i kryeministres Giorgia Meloni, që renditet pas rivalëve në sondazhe, njoftoi këtë javë heqjen e taksës rrugore për 14,5 milionë automjete dhe motoçikleta nga viti i ardhshëm, me një kosto mbi 2 miliardë euro, përveç një ulje të akcizës së dizelit që ka kushtuar tashmë 2,8 miliardë euro.