Hormuzi pa zgjidhje, Perimi në duart e hutive: nafta shtrenjtohet sërish

Çmimi i naftës kaloi kufirin e 107 dollarëve për fuçi pasi një seri goditjesh me dronë detyroi Arabinë Saudite të mbyllë naftësjellësin e vet lindje-perëndim. Brenti, referenca ndërkombëtare e çmimit të naftës, u ngjit të hënën deri në 108 dollarë për fuçi, para se të zbriste në 107,7 dollarë, një rritje prej 3 për qind brenda ditës.

Kërcimi i çmimeve pasoi një ditë të tensionuar në Gjirin Persik dhe në Detin e Kuq. Të dielën, forcat hutite në Jemen, rebelët e afërt me Iranin, ndërmorën disa atakime kundër Arabisë Saudite dhe pushtuan ishullin strategjik Perim në ngushticën Bab al-Mandab, duke zgjeruar kontrollin e tyre mbi këtë kalim detar.

Ankthin e tregjeve e shtoi edhe një zhvillim diplomatik: vendet e Gjirit shtynë një takim me Teheranin që do të diskutonte krijimin e një korridori të përkohshëm të lundrimit përmes ngushticës së Hormuzit, kanalit ku normalisht kalon një e pesta e furnizimit botëror me naftë dhe gaz.

Brenda Arabisë Saudite, tregtarët kanë paralajmëruar se mbretëria do të mbetet pa rezerva nafte për eksport nëse naftësjellësi lindje-perëndim nuk hapet brenda ditësh. Prodhimi saudit ndodhej nën presion edhe përpara goditjeve: Rijadi i ka thënë kartelit Opek se nxjerrja e naftës bruto në gusht ishte në nivelin më të ulët prej vitit 1990, sipas Bloomberg.

Të hënën u rritën edhe çmimet e gazit. Referenca britanike u ngjit 5 për qind, në 208,73 pencë për term, niveli më i lartë prej dhjetorit 2022.

Analisti Chris Beauchamp, i shtëpisë së brokerimit IG, vlerësoi se një "kthim drejt maksimumeve të pranverës" dukej gjithnjë e më i mundshëm. "Tregjet e naftës po përballen njëherësh me frikat e tyre më të mëdha: atakime ndaj infrastrukturës energjetike, mbyllja e Hormuzit dhe një dështim i përpjekjeve për të rinisur negociatat", tha ai.

Beauchamp shtoi se rreziku po shtrihet përtej Gjirit: "Rreziku i shkëputjeve të mëtejshme po përhapet edhe përtej Gjirit, ndërsa kërcënimi i atakimeve të reja hutite ndaj lundrimit shton një shtresë tjetër pasigurie rreth rrugëve kyçe të energjisë dhe tregtisë". Sipas tij, ajo që bie më shumë në sy është qetësia relative e tregjeve: "Surpriza kryesore është sa të qeta mbeten tregjet përballë gjithë kësaj, por nëse çmimet kalojnë maksimumet e marsit, gjërat mund të prishen shumë shpejt".

Çmimet e energjisë kanë shpërthyer këtë vit, ndërsa lufta e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit me Iranin ka ndërprerë furnizimin me naftë dhe gaz në të gjithë Lindjen e Mesme. Nafta arriti kulmin prej 126 dollarësh në prill, më pas u tërhoq gjatë verës falë shpresave për një armëpushim të qëndrueshëm. Rritja rinisi pasi memorandumi i mirëkuptimit midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit u shpërbë, dhe javën e kaluar referenca kaloi përsëri pragun e 100 dollarëve për fuçi, për herë të parë prej korrikut.